Khi ưu thế của tiêm kích thế hệ thứ 5 dần bị thu hẹp, các cường quốc quân sự đã chuyển hướng sang thế hệ máy bay chiến đấu tiếp theo. Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng đủ nền tảng để bước vào cuộc đua công nghệ phức tạp, tốn kém và mang tính chiến lược này.
- Chốt môn thi thứ 3 vào lớp 10: Khoa học tự nhiên được lựa chọn
- EPA đánh giá lại độ an toàn thuốc diệt cỏ paraquat tại Mỹ
Máy bay tiêm kích thế hệ thứ 6 và sự thay đổi tư duy tác chiến
Máy bay tiêm kích thế hệ thứ 6 hiện chưa có định nghĩa chính thức. Giới chuyên gia dùng thuật ngữ này cho các nền tảng hàng không quân sự xuất hiện từ cuối thập niên 2020 đến sau năm 2040. Điểm chung là chúng không còn là máy bay đơn lẻ, mà trở thành một hệ sinh thái tác chiến trên không. So với các thế hệ trước, trọng tâm phát triển đã thay đổi rõ rệt. Hiệu suất bay không còn là yếu tố quyết định duy nhất.
Thế hệ thứ 6 ưu tiên ưu thế thông tin, khả năng kết nối mạng và phối hợp tác chiến. Máy bay có người lái sẽ hoạt động cùng phương tiện không người lái. Phi công giữ vai trò chỉ huy nhiệm vụ, thay vì trực tiếp không chiến. Những đặc trưng thường được nhắc đến gồm tàng hình băng thông rộng và động cơ thích ứng. Hệ thống cảm biến hợp nhất giúp nâng cao nhận thức tình huống. Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ ra quyết định trong thời gian thực.
Các yếu tố này làm thay đổi căn bản cách thức tác chiến trên không. Việc phát triển tiêm kích thế hệ thứ 6 đòi hỏi trình độ khoa học công nghệ rất cao. Chuỗi công nghiệp quốc phòng phải đồng bộ và ổn định lâu dài. Đây không chỉ là bài toán quân sự. Nó phản ánh sức mạnh tổng hợp của quốc gia. Rào cản này khiến chỉ rất ít nước đủ khả năng theo đuổi đến cùng.
Mỹ và Trung Quốc: hai ứng cử viên dẫn đầu cuộc đua
Trong bức tranh toàn cầu, Mỹ được xem là quốc gia có lợi thế lớn nhất. Chương trình tiêm kích thế hệ thứ 6 của Mỹ được xây dựng dựa trên kinh nghiệm sâu rộng về vận hành, thiết kế hệ thống và công nghệ tàng hình. Nền công nghiệp quốc phòng quy mô lớn giúp Mỹ thử nghiệm nhanh và tích hợp nhiều công nghệ mới.
Tuy vậy, thách thức lớn của Mỹ nằm ở chi phí. Các chương trình trước đây cho thấy giá thành quá cao có thể làm giảm quy mô triển khai thực tế. Việc cân bằng giữa công nghệ tiên tiến và khả năng sản xuất là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn. Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Trong hai thập niên qua, đầu tư mạnh vào hàng không vũ trụ, trí tuệ nhân tạo và sản xuất công nghiệp.
Việc đưa tiêm kích thế hệ thứ 5 vào biên chế cho thấy năng lực tiến bộ nhanh và quyết tâm chiến lược rõ ràng. Ưu thế của Trung Quốc là tốc độ phát triển và quy mô sản xuất. Tuy nhiên, các vấn đề về động cơ, độ tin cậy và kinh nghiệm tác chiến thực tế vẫn là điểm yếu. Dù vậy, với tiềm lực quốc gia hiện tại, Trung Quốc vẫn được đánh giá là một trong số rất ít nước đủ sức theo đuổi tiêm kích thế hệ thứ 6 đến cùng.
Châu Âu và Nga: tham vọng lớn, rào cản không nhỏ
Châu Âu không đứng ngoài cuộc, nhưng con đường lại phức tạp hơn. Lục địa này hiện tồn tại song song hai chương trình phát triển tiêm kích thế hệ thứ 6. Sự phân tán nguồn lực và khác biệt lợi ích quốc gia khiến tiến độ dễ bị kéo dài và chi phí gia tăng. Dù sở hữu nhiều tập đoàn hàng không hàng đầu thế giới, châu Âu vẫn gặp thách thức về thống nhất chính trị và tài chính dài hạn. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh trực tiếp với Mỹ và Trung Quốc trong giai đoạn đầu của cuộc đua.
Nga cũng thể hiện tham vọng duy trì vị thế cường quốc hàng không quân sự. Tuy nhiên, nền tảng công nghiệp hạn chế. Các yếu tố bên ngoài khiến tiến trình phát triển gặp nhiều trở ngại. Việc số lượng tiêm kích thế hệ thứ 5 còn ít phản ánh rõ những hạn chế này. Trong bối cảnh tiêm kích thế hệ thứ 6 trở thành “sân chơi hẹp” của các quốc gia mạnh nhất. Cuộc đua này không chỉ quyết định ưu thế quân sự, mà còn cho thấy vị thế và năng lực công nghệ của mỗi nước trong trật tự thế giới tương lai.
Theo: VOV
