Đất đã ấm lên trong ký ức Tết phương Nam


Những cái Tết xa quê của gần bốn thập kỷ trước không chỉ gợi lại nghèo khó và nhọc nhằn, mà còn làm ấm lòng người bởi nghĩa tình, niềm tin và hy vọng. Trong dòng chảy lịch sử vùng đất Bạc Liêu – Cà Mau, ký ức ấy cho thấy đất từng lạnh vì gian truân, nhưng rồi cũng ấm dần lên cùng con người và thời cuộc.

Những cái Tết nghèo mà ấm nghĩa tình

Những năm cuối thập niên 1980, Tết ở miền cực Nam mang dáng vẻ lặng lẽ và thiếu thốn. Gió bấc ngoài đồng thổi hun hút vào hiên nhà, báo hiệu mùa xuân sắp tới. Chưa kịp xua đi cái lạnh của đời sống mưu sinh. Với nhiều gia đình cán bộ và nông dân, Tết khi ấy chỉ gói gọn trong mâm cơm đạm bạc, đủ để cúng ông bà và giữ nếp nhà.

Sau hợp nhất tỉnh, nhiều người phải rời quê cũ để xuống Cà Mau lập nghiệp. Lương thấp, đường sá gập ghềnh, cuộc sống tạm bợ khiến hành trình mưu sinh thêm chông chênh. Có gia đình phải gửi vợ con ở quê, một mình đi làm xa. Mỗi tuần vượt hàng trăm cây số đường đá lởm chởm chỉ để được nhìn thấy tiếng cười con trẻ.

Thế nhưng, giữa thiếu thốn ấy, tình người lại trở thành nguồn sưởi ấm. Hàng xóm chia nhau bó rau, con cá; Tết đến có thêm đòn bánh, hũ mứt quê. Mâm cơm đơn sơ nhưng chan chứa sự gắn bó. Chính nghĩa tình bình dị ấy đã giữ cho mùa xuân không tắt, dù đất còn nghèo và đời còn khó.

Gian khó hậu chiến và những năm tháng chật vật

Sau hòa bình, nhiều vùng đất phương Nam chưa kịp hồi phục đã phải gánh thêm hệ lụy của mất mùa kéo dài. Nông nghiệp bấp bênh, sản xuất đình trệ khiến đời sống nông dân và thị dân đều lao đao. Những thị xã từng sầm uất bỗng trở nên trầm lắng khi trung tâm hành chính chuyển đi, sức mua suy giảm rõ rệt. Ở nông thôn, người dân loay hoay với mô hình lúa tôm tự phát. Xổ nước mặn vào ruộng, trông chờ con nước mang tôm cá về, nhưng thu hoạch chỉ đủ đổi lấy vài bữa gạo.

Ở thị xã, buôn bán ế ẩm, nhiều người rơi vào cảnh thất nghiệp kéo dài. Phố phường cũ kỹ, nhà cửa rêu phong, đêm xuống càng lộ rõ vẻ hiu quạnh. Suốt nhiều năm, nhịp sống gần như đứng yên. Hạ tầng chậm cải thiện, nguồn lực hạn hẹp, tư duy phát triển còn dè dặt khiến vùng đất từng trù phú chưa thể bật lên. Những người sống và làm việc trong giai đoạn ấy mang theo cảm giác ngậm ngùi, nhưng vẫn kiên nhẫn bám trụ, chờ một ngày đất đổi màu và đời đổi khác.

Khi đất ấm dần lên cùng tư duy phát triển mới

Bước ngoặt đến khi tư duy phát triển được điều chỉnh theo hướng hài hòa và liên kết vùng. Những khu vực từng trầm lắng bắt đầu được nhìn nhận như động lực mới. Hạ tầng được đầu tư, giao thông thông suốt, khoảng cách địa lý dần thu hẹp, kéo theo cơ hội sinh kế và niềm tin quay trở lại. Cuộc sống cán bộ, người dân bớt nhọc nhằn hơn trước. Lương bổng đủ sống, chỗ ở ổn định sớm hơn, con cái được học hành đầy đủ.

Các trung tâm văn hóa, giáo dục, thương mại hình thành, làm thay đổi diện mạo đô thị và nhịp sống cộng đồng. Không khí lễ hội, sinh hoạt văn hóa diễn ra thường xuyên, trả lại sinh khí cho vùng đất cũ. Quan trọng hơn cả là cảm giác không còn ranh giới. Người ở đâu cũng thấy mình thuộc về một mái nhà chung. Đất không chỉ ấm lên bởi bê tông, đường sá, mà còn ấm bởi sự sẻ chia và đồng thuận. Khi đất ấm, cây mùa xuân nở rộ, và cuộc đời con người cũng mở ra một không gian sống chan chứa ân tình.

Theo: Báo Người Lao Động