Thủ đoạn khai thác titan trái phép quy mô lớn, gây thất thoát hàng ngàn tỉ đồng

Vụ án khai thác titan trái phép quy mô lớn cho thấy nhiều chiêu thức tinh vi từ khai thác vượt phép đến bán hàng “hai giá”, gây thất thoát lớn tài nguyên và ngân sách.

Những thủ đoạn che giấu doanh thu và khai thác vượt phép

Cáo trạng ban hành ngày 26-3 đã làm rõ hàng loạt sai phạm nghiêm trọng trong hoạt động khai thác quặng titan của một doanh nghiệp khoáng sản. Theo kết quả điều tra, doanh nghiệp này không chỉ khai thác vượt xa trữ lượng và công suất được cấp phép mà còn thực hiện nhiều hành vi nhằm che giấu doanh thu, gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước. Trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2024, các cá nhân liên quan đã tổ chức khai thác trái phép lượng lớn quặng titan với tổng giá trị lên tới hơn 1.500 tỉ đồng. Điều đáng chú ý là phần lớn quặng được khai thác dưới dạng nguyên khai.

Không chỉ làm giảm giá trị tài nguyên mà còn gây lãng phí nghiêm trọng nguồn khoáng sản vốn thuộc sở hữu toàn dân. Đây là biểu hiện rõ nét của việc khai thác thiếu trách nhiệm, đặt lợi ích kinh tế trước mắt lên trên lợi ích lâu dài của quốc gia. Song song với hành vi khai thác vượt phép, các đối tượng còn sử dụng chiêu thức ký hợp đồng và xuất hóa đơn với giá thấp hơn thực tế. Khoản tiền chênh lệch không được ghi nhận trong sổ sách kế toán, từ đó trốn tránh nghĩa vụ thuế. Tổng thiệt hại về thuế được xác định lên tới hơn 50 tỉ đồng. Việc cố tình tạo ra “khoảng tối” trong hạch toán không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm méo mó môi trường kinh doanh.

Đáng chú ý, hoạt động tiêu thụ quặng còn có yếu tố nước ngoài khi một số giao dịch được thực hiện với giá trị lớn, lên đến hàng triệu USD. Những giao dịch này được tổ chức tinh vi nhằm qua mặt cơ quan chức năng, từ đó thực hiện hành vi buôn lậu, tiếp tục gây thất thoát tài nguyên quốc gia. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc siết chặt quản lý trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên – một giá trị gắn liền với truyền thống gìn giữ đất đai, môi trường của người Việt từ bao đời.

Chiêu “bán hàng hai giá” và mạng lưới vận hành tinh vi

Không dừng lại ở việc khai thác che giấu doanh thu, vụ án còn phơi bày một cơ chế vận hành tài chính phức tạp với sự tham gia của nhiều cá nhân trong cùng hệ sinh thái doanh nghiệp. Một trong những chiêu thức nổi bật là phương thức bán hàng “hai giá” ký hợp đồng với giá thấp nhưng giao dịch thực tế lại cao hơn nhiều. Theo đó, khách hàng khi mua quặng thanh toán một phần tiền theo hợp đồng thông qua chuyển khoản, phần còn lại là tiền chênh lệch sẽ được giao trực tiếp bằng tiền mặt. Khoản tiền này không có chứng từ, không được ghi nhận trong hệ thống kế toán và do một số cá nhân quản lý riêng.

Trong một trường hợp cụ thể, việc mua bán hàng chục nghìn tấn quặng đã tạo ra khoản chênh lệch hàng chục tỉ đồng ngoài hợp đồng. Tuy nhiên, chỉ một phần trong số đó thực sự được giao nhận, và toàn bộ quá trình đều không có biên nhận hay chứng từ xác nhận. Hành vi này không chỉ vi phạm quy định kế toán mà còn trực tiếp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước, với số tiền thuế bị thất thoát lên tới hàng tỉ đồng. Đằng sau cơ chế “hai giá” là sự phân công vai trò rõ ràng giữa các cá nhân: người đàm phán với khách hàng, người thu tiền mặt, người quản lý dòng tiền và người quyết định sử dụng.

Mô hình này vận hành khép kín, tạo thành một chuỗi liên kết chặt chẽ, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn nếu không có quá trình điều tra sâu rộng. Vụ án là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quản lý tài nguyên và hoạt động doanh nghiệp. Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện đại, việc khai thác khoáng sản cần đi đôi với trách nhiệm bảo vệ môi trường và gìn giữ tài nguyên cho thế hệ mai sau. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong văn hóa truyền thống Việt Nam – coi trọng sự bền vững, hài hòa giữa con người và thiên nhiên, tránh khai thác cạn kiệt vì lợi ích trước mắt.

Theo: Báo Tuổi Trẻ