Sâm Ngọc Linh có giá trị hàng tỷ USD nhưng hiện vẫn khó tiếp cận số đông người dùng do giá thành quá cao. Các chuyên gia đề xuất mở rộng vùng trồng và đầu tư chế biến để giảm giá sâm.
- Tai nạn nghiêm trọng ở Đắk Lắk: Xe máy tông gốc cây khiến 2 người không qua khỏi
- Đà Nẵng xử lý nghiêm các đối tượng hành hung nhân viên đường sắt
- Xuất khẩu dầu Mỹ tăng kỷ lục giữa căng thẳng Iran
Tiềm năng tỷ USD vẫn còn nằm trên núi
Hiện nay, hàng chục triệu cây sâm Ngọc Linh trị giá khoảng 1 tỷ USD vẫn chưa được thương mại hóa rộng rãi. Riêng lượng sâm trồng trên núi Ngọc Linh thuộc tỉnh Quảng Nam cũ đã có hơn 20 triệu cây đủ các năm tuổi. Với mức giá trung bình khoảng 50 triệu đồng mỗi kg, tổng giá trị vườn sâm ước tính vô cùng lớn. Tuy nhiên, thực tế là phần lớn lượng sâm quý này vẫn đang nằm trên núi và chưa chuyển hóa thành sản phẩm thương mại phổ biến.
Để khai thác tiềm năng này, các doanh nghiệp Việt đã bắt đầu tìm cách đưa sâm xuống núi. Nhiều đơn vị đang hợp tác quản lý hàng trăm nghìn cây sâm và dự kiến đầu tư thêm hàng trăm tỷ đồng để phát triển vùng trồng. Việc phát triển dược liệu dưới tán rừng tại các địa phương như Gia Lai đang được đẩy mạnh với quy mô hàng trăm ha. Mục tiêu là chuyển đổi nguồn tài nguyên quý giá này thành các sản phẩm hàng hóa phục vụ đời sống.
Các nhà khoa học nhận định sâm quý một phần vì chất lượng nhưng cũng vì sự khan hiếm. Nếu chỉ giữ sâm ở quy mô nhỏ lẻ trên đỉnh núi cao thì giá trị kinh tế mang lại cho cộng đồng sẽ bị hạn chế. Việc chuyển đổi từ tư duy bảo tồn sang tư duy phát triển kinh tế dược liệu là bước đi cần thiết. Điều này giúp tận dụng tối đa lợi thế thiên nhiên để xây dựng ngành công nghiệp sâm phát triển bền vững.
Khi nguồn cung tăng lên, bài toán thương mại hóa sẽ trở nên khả thi hơn đối với các doanh nghiệp. Các chuyên gia kỳ vọng Việt Nam sẽ xây dựng được ngành kinh tế nhiều tỷ USD từ các sản phẩm sâm. Tầm nhìn này tương tự như cách Hàn Quốc và Trung Quốc đã thành công với ngành nhân sâm và đông y. Việc đưa sâm Ngọc Linh trở thành sản phẩm quốc gia cần sự đồng bộ từ vùng trồng đến thị trường.
Nút thắt giá thành cản trở người tiêu dùng
Rào cản lớn nhất hiện nay khiến sâm Ngọc Linh chưa thể đến với số đông là do giá thành nguyên liệu quá đắt đỏ. Với mức giá hơn 50 triệu đồng cho mỗi kg sâm tươi, sản phẩm này trở thành mặt hàng xa xỉ. Điều này khiến sâm Ngọc Linh khó có mặt tại các nhà thuốc hay tiệm tạp hóa thông thường. Người tiêu dùng phổ thông gần như không có cơ hội tiếp cận loại dược liệu quý này.
Bên cạnh giá cao, tình trạng sâm không rõ nguồn gốc xuất hiện tràn lan cũng làm giảm niềm tin của khách hàng. Việc phân biệt giữa sâm Ngọc Linh thực thụ với các loại sâm khác vẫn còn nhiều khó khăn. Người mua thường rơi vào tâm lý lo ngại khi phải bỏ ra số tiền lớn nhưng không chắc chắn về chất lượng. Do đó, việc làm minh bạch thị trường và nguồn gốc xuất xứ là yêu cầu cấp thiết.
Trước mắt, các doanh nghiệp đang nỗ lực tìm cách giảm giá sâm nguyên liệu xuống dưới mức 50 triệu đồng. Đây là ngưỡng giá được kỳ vọng sẽ giúp các sản phẩm chế biến từ sâm trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, việc giảm giá không thể thực hiện một cách khiên cưỡng mà phải đi đôi với quy mô sản xuất. Khi diện tích trồng được mở rộng, chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ tự động giảm xuống.
Sự vắng bóng của các thương hiệu sâm Việt trên thị trường quốc tế cũng là một trăn trở lớn. So với sâm Hàn Quốc hay sâm Mỹ, mức độ tin cậy của sâm Việt vẫn còn khá khiêm tốn. Để cạnh tranh, sâm Ngọc Linh cần phải gây dựng lại niềm tin từ ngay thị trường nội địa. Một hệ thống phân phối chặt chẽ và chính sách giá hợp lý sẽ là nền tảng để vươn ra toàn cầu.
Mở rộng vùng trồng và đa dạng hóa sản phẩm
Các thử nghiệm tại khu vực Đắk Rong, Gia Lai cho thấy cây sâm Ngọc Linh có khả năng thích nghi và sinh trưởng tốt. Sở Khoa học và Công nghệ Gia Lai kỳ vọng mô hình này sẽ thành công để nhân rộng vùng trồng tại địa phương. Việc mở rộng địa bàn canh tác không chỉ tăng nguồn cung mà còn tạo cơ sở khoa học để đánh giá chất lượng. Đây là chìa khóa để phá vỡ thế độc canh và sự khan hiếm hiện tại.
Song song với việc mở rộng vùng trồng, các doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến sâu. Thay vì chỉ bán sâm tươi với thị trường hạn hẹp, sâm cần được đa dạng hóa thành nhiều dạng sản phẩm. Các sản phẩm như trà sữa sâm hay đồ uống bổ dưỡng sẽ giúp mở rộng tệp khách hàng, đặc biệt là giới trẻ. Chế biến sâu giúp tăng giá trị gia tăng và kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm.
Hệ thống phân phối cũng cần được mở rộng tới các nhà thuốc và cả những tiệm tạp hóa. Việc đưa sâm vào các kênh bán lẻ phổ thông giúp người dân dễ dàng tìm mua và sử dụng hàng ngày. Để làm được điều này, các dạng bào chế phải thực sự tiện dụng và phù hợp với thói quen tiêu dùng hiện đại. Công nghệ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa sâm tươi thành các sản phẩm tiêu dùng nhanh.
Tạo ra nhu cầu ở quy mô toàn cầu là mục tiêu dài hạn mà ngành sâm Việt Nam hướng tới. Cần có những chiến dịch quảng bá bài bản để thế giới biết đến giá trị thực sự của sâm Ngọc Linh. Việc đa dạng sản phẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn để phù hợp với thị hiếu quốc tế. Khi có thị trường đủ lớn, quy mô sản xuất sẽ tăng lên và giá thành sẽ tiếp tục được tối ưu.
Giá trị dược liệu vượt trội của sâm Việt
Các nhà khoa học định danh sâm Ngọc Linh là Panax Vietnamensis với những đặc tính sinh học quý hiếm. Loại sâm này sở hữu tới 52 hợp chất saponin, cao hơn nhiều so với nhân sâm Hàn Quốc. Đặc biệt, sâm Ngọc Linh chứa hàm lượng MR2 rất cao cùng 24 loại saponin mà các loại sâm khác không có. Đây chính là những bằng chứng khoa học khẳng định vị thế hàng đầu của sâm Việt.
Ngoài các hợp chất saponin, sâm Ngọc Linh còn chứa 17 loại amino acid và 18 nguyên tố khoáng chất. Sự hiện diện của nguyên tố germani ở dạng hữu cơ cũng góp phần tạo nên sự khác biệt và đẳng cấp của loại dược liệu này. Những thành phần này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ điều trị bệnh. Chất lượng vượt trội chính là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của sâm Ngọc Linh.
Tuy nhiên, để khẳng định đầy đủ giá trị, các chuyên gia vẫn cần chờ đợi kết quả thu hoạch từ những vùng trồng mới. Chất lượng dược liệu phải được kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu chọn giống đến khi thành phẩm. Việc duy trì hàm lượng các hoạt chất quý trong quá trình mở rộng quy mô là một thách thức đối với các nhà khoa học. Tôn vinh giá trị thực của sâm là cách tốt nhất để bảo vệ thương hiệu quốc gia.
Hiểu rõ giá trị của sâm giúp người tiêu dùng có cái nhìn đúng đắn và sẵn lòng chi trả cho sản phẩm chất lượng. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tiếp tục tìm kiếm những công dụng mới của các hợp chất có trong sâm. Với nền tảng khoa học vững chắc, sâm Ngọc Linh hoàn toàn có thể trở thành trụ cột của ngành dược liệu Việt Nam. Tiềm năng của loại “vàng xanh” này vẫn còn rất lớn để khai phá trong tương lai.
Theo: VnExpress
