Xuất khẩu Trung Quốc chạm đáy 6 tháng do xung đột tại Trung Đông

Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 3 chỉ tăng 2,5% đánh dấu mức thấp nhất trong nửa năm qua do nhu cầu toàn cầu suy giảm vì chiến tranh.

Kim ngạch xuất khẩu giảm xuống mức thấp nhất và nhu cầu thế giới suy yếu

Tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 3 vừa qua đã ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng khi chỉ đạt 2,5% so với cùng kỳ năm trước. Con số này thấp hơn rất nhiều so với dự báo tăng trưởng 8,6% của các chuyên gia và mức tăng 21,8% của hai tháng đầu năm. Nguyên nhân chính dẫn đến sự giảm tốc này được xác định là do cuộc chiến tranh nổ ra giữa Mỹ và Iran. Xung đột quân sự đã trực tiếp làm suy yếu nhu cầu mua sắm và tiêu dùng trên phạm vi toàn thế giới hằng ngày.

Tình hình môi trường thương mại quốc tế đang trở nên vô cùng phức tạp và đầy thách thức đối với các doanh nghiệp. Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc Wang Jun cho biết giá dầu thế giới biến động dữ dội đã gây áp lực lớn. Triển vọng kinh tế vĩ mô toàn cầu hiện nay rất khó đoán định do các tác động tiêu cực từ xung đột tại Trung Đông. Điều này buộc các nhà sản xuất phải đối mặt với bài toán chi phí đầu vào tăng cao trong khi đầu ra gặp khó.

Bất chấp những căng thẳng địa chính trị thì nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào hoạt động thương mại. Trong năm 2025 thì xuất khẩu ròng đã đóng góp khoảng một phần ba vào tổng sản phẩm trong nước của quốc gia này. Sự sụt giảm xuất khẩu sang thị trường Mỹ lên tới 26,5% trong tháng 3 là một tín hiệu đáng lo ngại cho tăng trưởng. Các nhà kinh tế nhận định rằng đà hồi phục của chuỗi cung ứng toàn cầu đang gặp phải lực cản rất lớn.

Giới phân tích cho rằng các nhà xuất khẩu Trung Quốc đang gặp khó khăn trong việc chuyển đổi chi phí năng lượng sang khách hàng. Việc không thể tăng giá bán tương ứng với chi phí đầu vào đã trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Chỉ số giá xuất xưởng hàng hóa (PPI) tại đây đã tăng 0,5% đánh dấu lần tăng đầu tiên sau hơn 3 năm qua. Tuy nhiên nhu cầu tiêu dùng nội địa vẫn còn yếu khiến chỉ số giá tiêu dùng chỉ tăng ở mức 1%.

Nhập khẩu tăng kỷ lục và nỗ lực đa dạng hóa nguồn năng lượng

Trái ngược với đà suy giảm của xuất khẩu thì kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 3 đã tăng mạnh 27,8%. Đây là mức tăng trưởng cao nhất tính từ tháng 11/2021 đến nay và vượt xa mọi kỳ vọng ban đầu của thị trường. Sự gia tăng đột biến này phản ánh nỗ lực tích trữ hàng hóa và nguyên liệu của “công xưởng thế giới” trong bối cảnh bất ổn., Việc nhập khẩu tăng tốc giúp nền kinh tế duy trì được sự ổn định tương đối trước các cú sốc từ bên ngoài.

Trung Quốc hiện đang nỗ lực đa dạng hóa các nguồn năng lượng sử dụng để giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Bà Dan Wang từ Eurasia Group cho rằng quốc gia này có thể dễ dàng hấp thụ cú sốc năng lượng nhờ vào than đá. Lượng dự trữ dầu lửa chiến lược của nước này hiện tương đương với hơn 120 ngày nhập khẩu ròng của hệ thống. Điều này tạo ra một tấm đệm an toàn giúp nền kinh tế trụ vững tốt hơn trước nguy cơ eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Tuy nhiên số liệu thực tế cho thấy nhập khẩu dầu thô trong tháng 3 đã giảm gần 2,8% về khối lượng so với năm ngoái. Nhập khẩu khí đốt tự nhiên cũng sụt giảm hơn 10% xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022 trở lại đây. Sự biến động của giá năng lượng thế giới đang buộc nhà chức trách phải kiểm soát chặt chẽ giá cả trong nước., Các biện pháp này nhằm bảo vệ các ngành sản xuất hạ nguồn khỏi những tác động tiêu cực của lạm phát toàn cầu.

Quy mô và hiệu quả của khu vực sản xuất khổng lồ chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của quốc gia này. Nhà kinh tế Zhiwei Zhang nhận định rằng Trung Quốc sẽ được bảo vệ tốt hơn khỏi tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thô. Sự linh hoạt trong cơ cấu năng lượng giúp các nhà máy duy trì hoạt động ngay cả khi chuỗi cung ứng gặp gián đoạn. Việc tập trung vào tự chủ chuỗi cung ứng đang trở thành chiến lược sống còn trong bối cảnh xung đột kéo dài.

Thặng dư thương mại thu hẹp cùng sự sụt giảm hàng hóa sang Mỹ

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong quý 1 năm 2026 đã đạt mức 264,3 tỷ USD nhưng giảm 3% so với năm ngoái. Sau khi đạt mức cao kỷ lục vào hai tháng đầu năm thì cán cân thương mại đang có xu hướng thu hẹp lại. Sự sụt giảm này phản ánh thực tế rằng tăng trưởng xuất khẩu đang không theo kịp tốc độ gia tăng của nhập khẩu. Đây là một thách thức lớn đối với mục tiêu duy trì đà tăng trưởng kinh tế bền vững của nhà điều hành.

Mối quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ đang trải qua giai đoạn đầy căng thẳng với các số liệu sụt giảm mạnh.Xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Mỹ đã giảm tới 26,5% chỉ riêng trong tháng 3 vừa qua theo báo cáo. Ngược lại thì kim ngạch nhập khẩu từ Mỹ vẫn ghi nhận mức tăng nhẹ khoảng 1% trong cùng thời điểm này. Những biến động này cho thấy sự dịch chuyển đáng kể trong dòng chảy hàng hóa giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Giá hàng hóa cơ bản tăng cao do chiến tranh đã bắt đầu ngấm sâu vào chi phí của các nhà sản xuất nội địa. Tình trạng này đang trực tiếp đe dọa đến lợi nhuận của các doanh nghiệp vốn đã có biên độ lãi rất mỏng. Sự gia tăng của chỉ số giá xuất xưởng phản ánh áp lực từ giá nguyên liệu đầu vào đang ngày một lớn hơn. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu xung đột Trung Đông kéo dài thì áp lực lạm phát sẽ còn tiếp tục gia tăng.

Trong khi đó thì thị trường tiêu dùng trong nước vẫn chưa cho thấy những tín hiệu phục hồi mạnh mẽ như kỳ vọng. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng yếu cho thấy nhu cầu mua sắm của người dân vẫn còn ở mức rất thấp. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những chính sách kích cầu hiệu quả hơn để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nội địa. Sự kết hợp giữa nhu cầu ngoài yếu và tiêu dùng trong thấp đang là bài toán khó cho nền kinh tế Trung Quốc.

Theo: VnEconomy