Hà Nội – Vụ nam sinh lớp 12 đánh cô giáo tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi cho thấy những vấn đề cần được nhìn nhận trong cách giáo dục học sinh về ứng xử, kiểm soát hành vi và trách nhiệm.
- Melania Trump làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn tại
- Nghỉ hưu 2026, trường hợp nào được tính bình quân lương đóng BHXH 5 năm cuối?
- Không còn bắt buộc họp phụ huynh 3 lần mỗi năm
Hình ảnh vụ việc được đề cập trong bài viết của luật sư Hoàng Hà, thuộc Đoàn Luật sư TP.HCM, đăng trên Báo Thanh Niên ngày 25/10/2026. Từ sự việc bắt nguồn từ một lời nhắc nhở trong lớp học, tác giả đặt vấn đề về mối quan hệ giữa kiến thức, thành tích và việc hình thành nhân cách cho học sinh.
Trong truyền thống giáo dục Việt Nam, câu nói “tiên học lễ, hậu học văn” nhấn mạnh vai trò của cách ứng xử trước khi tiếp thu tri thức. Kiến thức có thể tạo điều kiện để mỗi người phát triển, nhưng nhân cách ảnh hưởng trực tiếp đến cách họ sử dụng kiến thức và đối xử với những người xung quanh.
Không thể chỉ từ một vụ việc để kết luận đạo đức học sinh hiện nay đang đi xuống, cũng chưa thể quy trách nhiệm cho gia đình hoặc nhà trường khi nguyên nhân chưa được làm rõ. Tuy nhiên, việc một học sinh lớp 12 lựa chọn bạo lực trước lời nhắc nhở của giáo viên đặt ra yêu cầu xem xét lại những yếu tố đang được coi trọng trong quá trình giáo dục.
Ở nhiều gia đình, kết quả học tập, thứ hạng trong lớp và danh hiệu học sinh giỏi thường nhận được sự quan tâm đáng kể. Trong khi đó, việc trẻ có biết nhận lỗi, kiềm chế cảm xúc, tôn trọng bạn bè và chịu trách nhiệm khi làm sai hay không có thể chưa được chú ý tương xứng.
Tại trường học, điểm số và kết quả thi cử là những tiêu chí dễ nhận biết, còn sự trung thực, lòng nhân ái và khả năng tự kiểm soát khó được đo lường bằng các bài kiểm tra thông thường. Chú trọng kiến thức không phải điều sai, nhưng giáo dục sẽ thiếu hụt nếu học sinh tiếp thu được bài học trên lớp mà không biết giải quyết bất đồng bằng lời nói.
Sự tôn trọng trong môi trường giáo dục cũng cần được hiểu đúng trong xã hội hiện đại. Học sinh có quyền bày tỏ ý kiến, phản ánh cách ứng xử chưa phù hợp của giáo viên và đề nghị cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi hợp pháp, nhưng những quyền đó không cho phép các em xúc phạm, đe dọa hoặc hành hung người khác.
Giáo viên cũng phải chịu trách nhiệm nếu có hành vi không đúng mực. Luật Nhà giáo 2025 quy định nhà giáo có quyền được tôn trọng, bảo vệ uy tín, danh dự và nhân phẩm; đồng thời có nghĩa vụ tôn trọng, đối xử công bằng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học. Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT yêu cầu giáo viên không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập hoặc bạo hành học sinh dưới mọi hình thức.
Những quy định này xác lập giới hạn ứng xử cho cả người dạy và người học. Thách thức đặt ra là làm thế nào để các nguyên tắc đó trở thành nhận thức và hành vi tự giác, thay vì chỉ được nhắc lại sau những vụ việc nghiêm trọng.
Chính sách kỷ luật học sinh cũng đang hướng đến cách tiếp cận nhân văn hơn. Theo bài viết, Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT không còn quy định hình thức đình chỉ học tập, thay vào đó chú trọng nhắc nhở, phê bình, yêu cầu tự kiểm điểm và hỗ trợ học sinh điều chỉnh hành vi.
Mục đích của kỷ luật học đường là giúp học sinh tiến bộ, không phải loại bỏ các em khỏi môi trường giáo dục. Tuy nhiên, cách tiếp cận nhân văn không đồng nghĩa với việc xem nhẹ trách nhiệm; những hành vi sai trái vẫn cần được xử lý phù hợp để học sinh nhận thức rõ hậu quả.
Nhà trường cần phát hiện sớm những biểu hiện như thường xuyên mất kiểm soát cảm xúc, đe dọa người khác hoặc phản ứng thái quá trước lời nhắc nhở. Việc xử lý không nên chỉ dừng ở ghi nhận vi phạm và mời phụ huynh đến làm việc, mà cần có sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, bộ phận tư vấn tâm lý và gia đình để tìm hiểu nguyên nhân, hướng dẫn điều chỉnh hành vi và bảo vệ người có nguy cơ bị xâm hại.
Gia đình cũng cần nhìn nhận trách nhiệm giáo dục con cái từ những hành vi thường ngày. Yêu thương không có nghĩa là bênh vực con trong mọi hoàn cảnh; trẻ cần được hướng dẫn cách tiếp nhận phê bình, nhận lỗi và chịu trách nhiệm từ những sai sót nhỏ.
Vụ việc không chỉ đặt ra yêu cầu bảo vệ quyền lợi của cô giáo và xem xét trách nhiệm tương xứng đối với người gây thương tích, mà còn gợi ra câu hỏi về sự an toàn của giáo viên trong môi trường học đường. Khi xảy ra bất đồng, khả năng tôn trọng người khác và tự kiềm chế hành vi là những điều cần được hình thành trong quá trình giáo dục.
Chương trình, phương pháp giảng dạy và cách đánh giá học sinh có thể thay đổi để thích ứng với thời đại. Nhưng việc hình thành nhân cách, ý thức tôn trọng và tinh thần trách nhiệm vẫn là những nền tảng cần thiết để đánh giá chất lượng giáo dục, bên cạnh điểm số và kết quả thi cử.
Hoàng Lan (tổng hợp)
