Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh kỷ lục, kéo theo nhiều nỗi lo về bệnh tật và gánh nặng tài chính. Việc đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là chìa khóa then chốt để bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
- Bắt giữ đối tượng truy nã quốc tế lẩn trốn tại tổ chức tội phạm Campuchia
- Sạt lở tại Cà Mau lúc rạng sáng, thiệt hại tài sản hơn 3 tỷ đồng
- Tuổi thọ vua Hùng: Những con số phi thường và lý giải của giới nghiên cứu
Nghịch lý “chưa già đã yếu” và gánh nặng bệnh tật bủa vây
Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Dự báo đến năm 2025, cả nước sẽ có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm 16% tổng dân số. Thực trạng này đặt đất nước trước thách thức “chưa giàu đã già” khi hệ thống an sinh xã hội chưa kịp thích nghi với sự thay đổi nhân khẩu học quá nhanh chóng. Tại các đô thị lớn như TP HCM, áp lực này càng hiện hữu rõ rệt với dự báo thành phố sẽ bước vào giai đoạn “siêu già” sau năm 2048.
Mặc dù tuổi thọ trung bình của người dân tăng lên, nhưng chất lượng sống thực tế lại là một bài toán khó. Trung bình mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau và bệnh tật. Số liệu tầm soát trên diện rộng cho thấy đa số người trên 60 tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh mạn tính, trung bình trên hai bệnh. Trong đó, hơn 63% bị tăng huyết áp và hơn 26% mắc đái tháo đường, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Đáng chú ý, khoảng 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám, cho thấy nhiều người đang mang trong mình những “sát thủ thầm lặng”. Bên cạnh đó, áp lực tài chính cũng đè nặng khi có tới 70% người cao tuổi hiện không có lương hưu. Trong bối cảnh gia đình đô thị thay đổi, nguồn lực chăm sóc từ người thân suy giảm khiến hệ thống dịch vụ hỗ trợ dài hạn và các viện dưỡng lão đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện.
Từ mô hình “già hóa tại chỗ” đến triển vọng kinh tế bạc
Để ứng phó với thực trạng này, giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng theo chuẩn quốc tế với trọng tâm là “già hóa tại chỗ”. Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động và tự chăm sóc ngay tại môi trường sống quen thuộc của mình. Hệ thống y tế cơ sở và bác sĩ gia đình sẽ đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp tại nhà, chỉ chuyển lên tuyến trên khi thực sự cần thiết nhằm giảm tải cho các bệnh viện.
Thay vì nhìn nhận người già là gánh nặng, xã hội cần chuyển đổi tư duy để coi họ là trung tâm của nền “kinh tế bạc”. Đây là lực lượng không chỉ tiêu dùng mà còn có thể đóng góp kinh nghiệm quý báu cho sự phát triển xã hội. Để hiện thực hóa điều này, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, từ việc mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn đến đẩy mạnh hợp tác công tư để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng dưỡng lão.
Y tế dự phòng và y tế cơ sở được xác định là “lá chắn” quan trọng nhất trong việc quản lý sức khỏe người dân xuyên suốt vòng đời. Thay vì chờ bệnh xuất hiện mới can thiệp, việc sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm ngay tại địa phương sẽ giúp kéo dài số năm sống khỏe mạnh. Đầu tư vào quản lý sức khỏe liên tục chính là giải pháp bền vững nhất để bảo đảm an sinh xã hội trong kỷ nguyên già hóa nhanh chóng.
Theo: VnExpress
