Chuyên gia phân tích nguyên nhân bạo hành trẻ em tàn nhẫn gia tăng, từ sự xuống cấp đạo đức đến những lỗ hổng trong cơ chế giám sát tại cộng đồng hiện nay.
- Gió lốc Lào Cai thổi bay bàn ghế tại trường tiểu học
- Phú Thọ: Triệt phá đường dây cấp chứng chỉ tiếng Anh giả cho 80.000 người
- Lựa chọn trái cây hỗ trợ ổn định đường huyết cho người bệnh tiểu đường
Áp lực cuộc sống dẫn đến bạo hành trẻ em
Theo nhà nghiên cứu tội phạm học, sự gia tăng tính chất tàn nhẫn trong các vụ việc hiện nay bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân đan xen. Trước hết, áp lực kinh tế và các xung đột tình cảm kéo dài khiến một bộ phận người lớn mất khả năng kiểm soát cảm xúc. Khi căng thẳng không được giải tỏa, họ dễ trút giận lên những đối tượng yếu thế nhất trong gia đình là trẻ nhỏ.
Một biểu hiện nguy hiểm khác là sự chai sạn cảm xúc và mất dần khả năng đồng cảm với nỗi đau của nạn nhân. Hành vi bạo lực lặp lại nhiều lần khiến đối tượng dần “nhờn cảm xúc” và xem đó như công cụ giải quyết mâu thuẫn. Điều này dẫn đến những vụ việc đau lòng như trường hợp bé gái 4 tuổi bị mẹ đẻ và bạn trai bạo hành đến tử vong.
Tác động từ môi trường mạng xã hội với nhiều hình ảnh bạo lực cũng góp phần làm thay đổi ngưỡng chịu đựng tâm lý. Khi xã hội thường xuyên tiếp xúc với hành xử cực đoan, con người có xu hướng trở nên vô cảm trước nỗi đau của người khác. Thượng tá Đào Trung Hiếu nhận định đây là biểu hiện của sự lệch lạc nhân tính rất nghiêm trọng.
Việc bạo hành không chỉ diễn ra bột phát mà thường kéo dài trong nhiều ngày, nhiều tháng. Khi một người có thể liên tục đánh đập một đứa trẻ đang van xin mà không dừng lại, họ đã mất nhận thức đạo đức. Đây là hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp trong cách ứng xử của một bộ phận người dân hiện nay.
Mối quan hệ gia đình thiếu ổn định gia tăng nguy cơ xâm hại
Trong các gia đình tái cấu trúc, đặc biệt là quan hệ sống chung không ràng buộc, trẻ em thường rơi vào vị trí mong manh. Những người sống cùng mẹ trẻ đôi khi thiếu sự chuẩn bị tâm lý cho vai trò làm cha. Khi mối quan hệ người lớn thiếu ổn định, đứa trẻ rất dễ trở thành “điểm trút giận” cho các mâu thuẫn cá nhân.
Ở một số đối tượng có nhân cách lệch chuẩn, trẻ em bị nhìn như gánh nặng hoặc vật cản trong tình cảm. Việc thiếu liên kết huyết thống và tình cảm tự nhiên khiến nguy cơ xâm hại trở nên lớn hơn. Đối tượng thường xem việc đánh đập là cách dạy dỗ hoặc giải tỏa những bất ổn nội tâm của chính mình.
Thực tế tội phạm học cho thấy các gia đình thiếu ổn định về cấu trúc thường tiềm ẩn rủi ro cao. Tuy nhiên, điều này chỉ xảy ra khi thiếu nền tảng đạo đức và cơ chế giám sát xã hội phù hợp. Nhiều trường hợp cha dượng vẫn yêu thương trẻ, nhưng các vụ án tàn nhẫn thường rơi vào nhóm có đời sống bất ổn.
Đáng lo ngại nhất là trạng thái “vô cảm hóa” trong tâm lý tội phạm khi bạo lực diễn ra kéo dài. Khi sự đồng cảm bị triệt tiêu, con người có thể thực hiện những hành vi dã man mà không nhận thức hậu quả. Những đứa trẻ sống cùng mái nhà nhưng không có sự gắn kết tình thương dễ trở thành nạn nhân của tội ác.
Cộng đồng cần nhạy cảm để xóa bỏ những góc khuất bạo hành
Tính chất khép kín của không gian gia đình là rào cản lớn nhất trong việc phát hiện bạo hành,. Những hành vi tàn độc thường diễn ra sau cánh cửa đóng kín, nơi trẻ gần như không thể tự vệ hay kêu cứu. Sự im lặng của cộng đồng và tâm lý ngại can thiệp vào chuyện riêng của người khác đã vô tình kéo dài bi kịch.
Các lỗ hổng trong công tác bảo vệ trẻ em còn nằm ở sự thiếu phối hợp giữa các tầng bảo vệ xã hội. Nhà trường, tổ dân phố và y tế cơ sở đôi khi chưa có quy trình phản ứng nhanh khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Nhiều đứa trẻ mang thương tích nhiều lần nhưng vẫn chưa được đánh giá đúng mức độ nguy hiểm.
Để ngăn chặn tình trạng này, cộng đồng phải nhạy cảm hơn trước những tín hiệu như tiếng trẻ khóc thét kéo dài. Những vết bầm tím hay sự thay đổi tâm lý đột ngột ở trẻ đều cần được coi là dấu hiệu cảnh báo. Một cuộc gọi báo cơ quan chức năng đúng lúc của hàng xóm có thể cứu sống một mạng người.
Nhà trường và giáo viên đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nhận diện trẻ bị bạo hành. Việc tập huấn kỹ năng nhận diện sang chấn tâm lý cho giáo viên là vô cùng cần thiết hiện nay. Bảo vệ trẻ em không phải việc riêng của gia đình mà là trách nhiệm đạo đức của toàn xã hội.
Theo: Báo Tiền Phong
