Người dân và chuyên gia lo ngại việc thảm nhựa đường làng tại làng cổ Hành Thiện, Ninh Bình vào tháng 5/2026 sẽ phá vỡ không gian văn hóa di sản lâu đời.
- Bắt thanh niên đột nhập đục két sắt trộm cắp tài sản nửa tỷ đồng
- Trộm cắp tài sản tại Huế khi đang bị cấm rời khỏi Đà Nẵng
- Cháy quán Volume Club: Hiện trường đổ nát sau vụ cháy dữ dội
Giá trị di sản và đề xuất thảm nhựa đường làng
Làng Hành Thiện tại tỉnh Ninh Bình là một ngôi làng cổ đặc trưng với cấu trúc hình cá chép vô cùng độc đáo. Hệ thống đường gạch nghiêng tại đây đã tồn tại và gắn bó hơn 85 năm qua nhiều mốc thời gian. Những con đường này không chỉ là vật liệu xây dựng đơn thuần mà còn là phần hồn vía của làng. Gần đây, địa phương có dự kiến thực hiện thảm nhựa đường làng nhằm mục đích cải thiện hạ tầng giao thông. Thông tin này đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ dư luận cũng như giới nghiên cứu văn hóa. Người dân tại đây luôn tự hào về truyền thống hiếu học và những di sản quý báu mà cha ông để lại.
Thực tế không ai phủ nhận nhu cầu cải tạo hạ tầng để nâng cao đời sống cho người dân. Việc sửa chữa một con đường xuống cấp hay hệ thống thoát nước bất cập là điều cần thiết. Tuy nhiên, với một làng di sản, đường làng còn thuộc về ký ức và bản sắc của cộng đồng. Những băn khoăn về việc nên thảm nhựa đường làng hay giữ truyền thống gạch cũ là chính đáng. Mỗi viên gạch đều chứa đựng những giá trị tinh thần mà không vật liệu hiện đại nào thay thế được. Một thái độ thận trọng và đối thoại là điều cần thiết vào lúc này để tìm tiếng nói chung. Việc lắng nghe ý kiến cộng đồng giúp tránh những xung đột không đáng có trong quá trình phát triển.
Di sản không chỉ là những công trình đơn lẻ như đình hay chùa trong không gian làng. Nó bao gồm cả hình thái hạ tầng và thực hành xã hội gắn liền với đời sống cư dân. Vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ nằm ở sự hài hòa giữa mái ngói, hàng cau và đường làng. Nếu thay thế toàn bộ bằng nhựa, sự liên kết về mặt cảm giác sẽ bị nghiền phẳng hoàn toàn. Chúng ta cần tránh tâm lý phố hóa nông thôn một cách vội vàng và thiếu sự tính toán. Bảo tồn mối quan hệ giữa con người và không gian cư trú chính là cốt lõi của sự phát triển. Không gian làng cần được gìn giữ cho thế hệ mai sau tiếp tục thừa hưởng.
Bài toán bảo tồn và phát triển bền vững
Phát triển hiện đại không nên được hiểu là sự đoạn tuyệt hoàn toàn với các giá trị quá khứ. Các quốc gia phát triển trên thế giới thường tích hợp bảo tồn vào quy hoạch phát triển bền vững. Di sản là nguồn lực nội sinh quan trọng giúp tạo nên sự khác biệt cho mỗi địa phương. Việc thảm nhựa đường làng cần được xem xét như một bài toán thiết kế văn hóa ngay từ đầu. Kỹ thuật hiện đại có thể áp dụng ở phần nền đường nhưng vẫn giữ được bề mặt gạch. Giải pháp này giúp con đường tốt hơn mà vẫn giữ được hồn vía cũ của ngôi làng cổ. Sự kết hợp giữa cũ và mới sẽ tạo ra một không gian sống văn minh và tinh tế.
Kinh nghiệm từ các khu bảo tồn truyền thống tại Nhật Bản là một ví dụ đáng tham khảo. Việc bảo tồn ở đó là sự hợp tác chặt chẽ giữa cư dân địa phương và chính quyền. Di sản sống không thể được bảo vệ chỉ bằng những mệnh lệnh hành chính khô khan và cứng nhắc. Quyết định thảm nhựa đường làng cần có sự tham gia đóng góp ý kiến từ chính chủ thể làng. Người dân là người hiểu rõ nhất giá trị của những hàng cây hay cổng xóm gắn bó lâu đời. Đừng để làng quê rơi vào trạng thái lưng chừng giữa đô thị và nông thôn truyền thống. Sự tham gia của cộng đồng là chìa khóa để bảo vệ bản sắc quê hương.
Đã đến lúc các địa phương cần thiết lập bộ hướng dẫn thiết kế chi tiết cho làng cổ. Việc nhận diện những yếu tố phải giữ và khu vực có thể nâng cấp là yêu cầu cấp thiết. Quản trị văn hóa trong phát triển sẽ giúp tránh được những biến dạng lớn từ các dự án nhỏ. Giữ gìn bản sắc không chỉ để phục vụ du lịch mà còn cho những người xa quê trở về. Nguồn lực ký ức chính là nền tảng để xây dựng một tương lai văn minh và bền vững. Hãy để văn hóa tiếp tục sống trong hiện tại thông qua những hành động cụ thể hôm nay. Tương lai của làng nằm ở cách chúng ta ứng xử với di sản ngay bây giờ.
Theo: Báo Dân trí
