Hà Nội đang đứng trước sức ép lớn từ lượng phế thải xây dựng ngày càng gia tăng khi hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông và giải phóng mặt bằng được triển khai. Trong khi khối lượng chất thải lên tới hàng triệu tấn, hệ thống bãi xử lý và tái chế vẫn chưa theo kịp nhu cầu thực tế, làm gia tăng nguy cơ đổ trộm và ô nhiễm môi trường đô thị.
- Đầu độc vợ bằng thuốc diệt chuột “Mèo đen”: Người đàn ông Quảng Ninh lãnh án 6 năm tù
- vào kỳ nghỉ hè trẻ em rất dễ bị thao túng tâm lý trên mạng
- Quần đảo Đông Sa và chiến thuật triển khai tàu mới của Đài Loan
Hệ thống xử lý quá tải trước lượng phế thải khổng lồ
Theo quy hoạch xử lý chất thải rắn của Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Hà Nội dự kiến xây dựng 26 bãi xử lý phế thải xây dựng với tổng diện tích khoảng 108 ha. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ triển khai, phần lớn các dự án vẫn chưa thể đi vào hoạt động.
Nhiều bãi xử lý từng được phê duyệt tại các khu vực Hoài Đức, Đan Phượng và Thường Tín gặp khó khăn do vướng quy hoạch đê điều, hành lang thoát lũ hoặc chi phí giải phóng mặt bằng quá lớn. Một số dự án đã phải xin dừng thực hiện vì không còn phù hợp với điều kiện thực tế.
Trong khi đó, Hà Nội đang triển khai hơn 1.400 dự án giải phóng mặt bằng cùng nhiều công trình giao thông trọng điểm như các cầu vượt sông Hồng, các tuyến vành đai và dự án mở rộng quốc lộ. Điều này khiến lượng chất thải xây dựng phát sinh tăng mạnh. Theo cơ quan chức năng, thành phố phát sinh khoảng 2.100 tấn chất thải xây dựng mỗi ngày trong điều kiện bình thường. Khi các dự án đồng loạt triển khai, con số này có thể tăng lên khoảng 10.000 tấn/ngày.
Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, khối lượng phế thải xây dựng đã đạt khoảng 1,5 triệu tấn. Tuy nhiên, bốn cơ sở xử lý hiện hữu chỉ có khả năng tiếp nhận và xử lý khoảng 1.670 tấn mỗi ngày. Nhiều bãi xử lý đang trong tình trạng quá tải, diện tích lưu chứa gần như đã được lấp đầy, gây áp lực rất lớn cho công tác quản lý môi trường đô thị.
Tái chế phế thải xây dựng vẫn gặp nhiều rào cản
Dù được xem là giải pháp bền vững, hoạt động tái chế chất thải xây dựng tại Hà Nội vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Một trong những nguyên nhân là việc phân loại chất thải tại nguồn chưa được thực hiện hiệu quả.
Sau khi các quy định cũ hết hiệu lực, việc hướng dẫn cụ thể trách nhiệm phân loại chất thải tại công trường vẫn còn khoảng trống pháp lý. Nhiều công trình trong khu vực nội đô không đủ diện tích để bố trí khu vực phân loại hoặc lắp đặt thiết bị xử lý tại chỗ. Hậu quả là phế thải thường bị trộn lẫn giữa bê tông, gạch vụn, đất đá, kim loại và bùn thải.
Các doanh nghiệp xử lý buộc phải phân loại lại khi tiếp nhận, làm tăng đáng kể chi phí vận hành. Chất lượng nguyên liệu đầu vào không đồng đều cũng khiến sản phẩm tái chế chủ yếu chỉ phục vụ san lấp mặt bằng hoặc làm nền đường, giá trị kinh tế thấp.
Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho vật liệu tái chế vẫn chưa hoàn chỉnh. Nhiều tiêu chuẩn liên quan đến cát tái chế, vật liệu san lấp từ bùn đất nạo vét hay bê tông sử dụng cốt liệu tái chế vẫn đang thiếu. Điều này khiến các doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất, còn các chủ đầu tư chưa thực sự yên tâm khi sử dụng vật liệu tái chế trong các công trình có yêu cầu kỹ thuật cao.
Thiếu cơ chế hỗ trợ khiến nạn đổ trộm gia tăng
Không chỉ gặp khó về công nghệ và đầu ra sản phẩm, nhiều doanh nghiệp còn phải đối mặt với thủ tục đầu tư kéo dài. Các dự án xử lý chất thải quy mô lớn phải trải qua nhiều bước đánh giá tác động môi trường, cấp phép xây dựng và hoàn thiện thủ tục đất đai. Có những dự án mất nhiều năm mới hoàn tất hồ sơ cần thiết.
Việc thiếu quy hoạch riêng dành cho chất thải xây dựng cũng khiến quá trình tìm kiếm quỹ đất phù hợp gặp nhiều trở ngại. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ vật liệu tái chế chưa phát triển khiến doanh nghiệp khó thu hồi vốn đầu tư.
Hệ quả rõ rệt nhất là tình trạng đổ trộm phế thải xây dựng xuất hiện tại nhiều khu vực ngoại thành và ven đô. Các bãi đất trống, khu vực ven sông, đất nông nghiệp hoặc các tuyến đường ít người qua lại thường trở thành điểm tập kết trái phép. Gạch vụn, đất đá và bê tông bị đổ thành đống lớn, gây bụi bẩn, ảnh hưởng mỹ quan và cản trở giao thông.
Các chuyên gia cảnh báo việc đổ thải không đúng nơi quy định còn có thể làm tắc nghẽn hệ thống thoát nước, lấp ao hồ và gia tăng nguy cơ ngập úng trong mùa mưa. Chính quyền Hà Nội cho rằng nguyên nhân xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong quản lý, hạ tầng xử lý chưa đáp ứng nhu cầu và nhận thức của một bộ phận chủ công trình, đơn vị vận chuyển còn hạn chế.
Để giải quyết bài toán phế thải xây dựng, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ đầu tư các khu xử lý tập trung, hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động tái chế và tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực môi trường và hướng tới phát triển đô thị bền vững.
Theo: VnExpress
