Hủy án cựu hiệu trưởng Ba Đình, lộ bằng chứng thu giữ bất thường

Tòa phúc thẩm Hà Nội hủy toàn bộ bản án 3 năm tù đối với cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình Nguyễn Thị Bình, trả hồ sơ điều tra lại. Đáng chú ý, một căn cứ buộc tội bà trước đó nay bị cơ quan trung ương xác định là trái quy định.

Sáng 14/9, sau 4 ngày xét xử và nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm TAND TP Hà Nội tuyên hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 113 ngày 26 và 27/3/2026 của TAND khu vực 1 – Hà Nội, chuyển hồ sơ cho VKSND khu vực 1 điều tra lại theo thủ tục chung.

Bản án sơ thẩm tuyên bà Nguyễn Thị Bình 3 năm tù; bà Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu kế toán nhà trường, 24 tháng tù treo, cùng về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Cả hai tiếp tục bị cấm đi khỏi nơi cư trú.

Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng dù việc thu tiền được xác định là đúng, việc sử dụng, chi tiền sai quy định vẫn có thể cấu thành vi phạm pháp luật. Cơ quan công tố giữ quan điểm cần hủy án để điều tra lại.

Vụ án bắt nguồn từ hoạt động dạy thêm của Trường THCS Ba Đình trong năm học 2013-2014. Nhà trường thu hơn 2,1 tỷ đồng, với mức 15.000 đồng/học sinh/tiết.

Cấp sơ thẩm xác định hơn 1,09 tỷ đồng là khoản thu vượt quy định, căn cứ mức trần 7.000-9.000 đồng/tiết đối với lớp có 20-40 học sinh theo Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội. Từ đó, bà Bình và bà Nguyệt bị kết tội. Cả hai kháng cáo kêu oan.

Căn cứ buộc tội bị đặt lại

Bước ngoặt xuất hiện sau phiên sơ thẩm. Ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp kết luận Thông tư 17 của Bộ GD&ĐT chỉ quy định mức thu học thêm do phụ huynh và nhà trường thỏa thuận, không giao địa phương ấn định mức trần.

Điều này khiến Quyết định 22 của UBND TP Hà Nội – căn cứ xác định hơn 1,09 tỷ đồng là khoản thu vượt – bị đặt dấu hỏi về tính pháp lý. Sau đó, UBND TP Hà Nội đã bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22.

Tại phiên phúc thẩm, đại diện Cục Kiểm tra văn bản tiếp tục giữ quan điểm Quyết định 22 trái Thông tư 17. Trong khi đó, đại diện UBND TP Hà Nội và Sở GD&ĐT Hà Nội chưa khẳng định tính pháp lý của văn bản do địa phương ban hành, xin thêm thời gian để có ý kiến bằng văn bản.

Hội đồng xét xử đánh giá đây là tình tiết mới có ý nghĩa then chốt, cần được làm rõ trong quá trình điều tra, nên không thể giải quyết ngay tại phiên tòa.

Nếu Quyết định 22 không có giá trị pháp lý ngay từ đầu, căn cứ xác định hơn 1,09 tỷ đồng là khoản thu vượt – nền tảng quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự – sẽ cần được đánh giá lại.

Tuy nhiên, vụ án không chỉ xoay quanh mức thu mà còn liên quan việc quản lý, sử dụng tiền dạy thêm.

Từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, 30% trong tổng số hơn 2,1 tỷ đồng, tương đương hơn 642 triệu đồng, được giữ lại cho công tác quản lý. Trong đó, hơn 349 triệu đồng được chi cho hoạt động này, còn bà Bình được hưởng 132,2 triệu đồng, tương đương 37,8% khoản chi quản lý.

Đại diện Viện Kiểm sát cho rằng ngay cả khi việc thu tiền đúng, việc chi sai vẫn có thể cấu thành vi phạm. Phía bào chữa phản bác, cho rằng thiệt hại và chủ thể bị thiệt hại chưa được xác định rõ.

Đáng chú ý, hồ sơ còn có những vấn đề tố tụng cần làm rõ. Biên bản thu giữ tài liệu ghi nhận thu bản gốc nhưng tài liệu thực tế lại là bản photo.

Các kết luận thanh tra của UBND quận Ba Đình và UBND TP Hà Nội về tổ chức, thu chi tiền dạy thêm cũng chưa thống nhất với kết quả điều tra được sử dụng tại cấp sơ thẩm.

Hồ sơ đồng thời chưa làm rõ việc nhà trường có chia lớp học thêm theo nhóm học lực hay không, do thiếu danh sách học sinh từng lớp và không thu hồi được sổ theo dõi dạy thêm.

Việc hủy án, trả hồ sơ điều tra lại vì thế không chỉ mở lại câu hỏi về tính hợp pháp của mức thu, mà còn yêu cầu làm rõ toàn bộ quá trình thu, quản lý, sử dụng tiền và những vấn đề tố tụng liên quan.

Vinh Vũ (tổng hợp)