Một bức ảnh được chụp vào dịp Tết Mậu Thân năm 1968 cùng những lời kể trùng khớp từ nhiều nhân chứng đang mở ra manh mối quan trọng về hố chôn tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM.
- Việt Nam tìm cách khai thác “kho báu” nước thải trị giá hơn 700 tỷ USD
- Nghệ An dự kiến cắt giảm hơn một nghìn bảy trăm khối xóm
- Thị trường ô tô Việt Nam bước vào giai đoạn bão hòa
Hành trình giải mã bức ảnh chiến tranh kéo dài nhiều năm
Nguồn gốc của cuộc tìm kiếm bắt đầu từ một số bức ảnh tư liệu được ghi lại trong thời điểm diễn ra cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Những hình ảnh này do các phóng viên nước ngoài thực hiện, lưu giữ trong nhiều kho tư liệu quốc tế suốt hàng chục năm.
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, người có nhiều kinh nghiệm khai thác dữ liệu hình ảnh chiến tranh, là người phát hiện và nghiên cứu các bức ảnh này. Trước đó, ông từng hỗ trợ cơ quan chức năng xác định vị trí hàng trăm phần mộ liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa thông qua ảnh chụp và không ảnh lịch sử.
Theo ông Thắng, quá trình xác định vị trí nghi vấn tại Công viên Lê Thị Riêng được thực hiện bằng cách đối chiếu ba bức ảnh khác nhau. Một bức ghi lại cảnh một em nhỏ đứng cạnh hố chôn chứa nhiều thi thể. Bức khác cho thấy một người đàn ông đang đổ chất lỏng xuống hố chôn. Trong khi đó, bức ảnh màu thứ ba hé lộ rõ hơn các chi tiết xung quanh hiện trường.
Điểm chung nổi bật giữa các bức ảnh là sự xuất hiện của một tháp nước ở phía xa. Chính chi tiết này đã trở thành cơ sở quan trọng giúp ông Thắng lần theo dấu vết địa điểm chụp sau nhiều năm nghiên cứu và so sánh với các công trình còn tồn tại ở khu vực phía Nam.
Tháp nước cổ trở thành manh mối xác định vị trí nghi vấn
Sau thời gian dài rà soát dữ liệu và đối chiếu tư liệu lịch sử, ông Nguyễn Xuân Thắng xác định tháp nước xuất hiện trong ảnh nhiều khả năng là công trình nằm trong khuôn viên nhà thờ Thánh Bường trên đường Nguyễn Giản Thanh, phường Hòa Hưng.
Công trình này có kết cấu bê tông đặc trưng với bồn chứa hình trụ được nâng đỡ bởi sáu trụ lớn. Dù đã trải qua nhiều thập kỷ, các đặc điểm kiến trúc vẫn tương đồng với hình ảnh xuất hiện trong tư liệu chiến tranh.
Khoảng cách từ tháp nước đến Công viên Lê Thị Riêng hiện nay vào khoảng 300 m. Đây cũng là khu vực từng thuộc nghĩa trang Đô Thành trước năm 1979. Theo các tài liệu lịch sử, nghĩa trang này có diện tích khoảng 30 ha và là nơi chôn cất của nhiều cư dân Sài Gòn trong giai đoạn trước.
Ông Thắng cho rằng khi thực hiện di dời nghĩa trang trước đây, lực lượng chức năng chủ yếu tập trung vào những khu vực có mộ phần rõ ràng. Trong khi đó, các hố chôn tập thể thường được san lấp bằng phẳng nên khả năng chưa được phát hiện hoặc di dời hoàn toàn là điều có thể xảy ra.
Toàn bộ tài liệu, hình ảnh và các kết quả nghiên cứu sau đó đã được ông chuyển giao cho Bộ Tư lệnh TP.HCM để phục vụ công tác xác minh thực địa.
Lời kể nhân chứng củng cố cơ sở tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Sau khi tiếp nhận các tài liệu, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã tiến hành khảo sát và tìm gặp nhiều nhân chứng từng sinh sống gần nghĩa trang Đô Thành vào thời điểm năm 1968.
Trong số đó có bốn nhân chứng độc lập xác nhận từng chứng kiến việc chôn cất tập thể tại khu vực này. Dù không quen biết và chưa từng trao đổi với nhau trước đó, lời kể của họ lại có nhiều điểm tương đồng về thời gian, địa điểm cũng như cách thức diễn ra việc chôn cất.
Các nhân chứng cho biết sự việc xảy ra vào khoảng 9-10 giờ sáng, vài ngày sau Tết Mậu Thân năm 1968. Đây cũng là khoảng thời gian trùng khớp với ngày chụp bức ảnh tư liệu được xác định là 12/2/1968.
Ông Võ Huy Thịnh, một trong những nhân chứng còn sống, kể rằng nhiều thi thể khi đó đã có dấu hiệu phân hủy do chiến sự. Các nạn nhân được đưa đến bằng phương tiện vận chuyển và chôn trong một hố dài hàng chục mét gần khu nhà xác của nghĩa trang.
Theo dữ liệu lưu trữ, trước đây đã có 24 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại nhiều vị trí trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng. Dựa trên kết quả khảo sát mới nhất, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã khoanh vùng 7 vị trí nghi vấn gần khu nhà truyền thống của công viên.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết đơn vị đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7 để tổ chức hội thảo chuyên môn, đồng thời xây dựng kế hoạch khai quật trong thời gian tới.
Với nhiều nhân chứng còn nhớ rõ sự việc cùng những chứng cứ hình ảnh được đối chiếu từ tư liệu lịch sử, hy vọng tìm thấy thêm các hài cốt liệt sĩ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng đang ngày càng được củng cố, góp phần đưa các chiến sĩ đã hy sinh trở về với đồng đội và gia đình sau gần sáu thập kỷ.
Theo: VnExpress
