Thị trường xử lý nước thải toàn cầu dự kiến đạt mức 713,96 tỷ USD vào năm 2034, mở ra dư địa lớn cho Việt Nam trong việc chuyển đổi tư duy quản lý tài nguyên phục vụ nông nghiệp bền vững.
- Khởi tố đối tượng mua bán trái phép hóa đơn tại Lào Cai
- Sản xuất thực phẩm giả: Giám đốc tại Thanh Hóa bị khởi tố
- Nem chua rán giả và vụ khởi tố giám đốc tại Thanh Hóa
Thay đổi tư duy quản lý để biến nước thải thành nguồn tài nguyên mới
Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường xử lý nước và nước thải toàn cầu đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ 7,5% mỗi năm. Từ mức định giá hơn 372 tỷ USD vào năm 2025, con số này được dự báo sẽ vượt ngưỡng 713 tỷ USD trong vòng một thập kỷ tới. Tại Việt Nam, áp lực từ quá trình đô thị hóa và ô nhiễm nguồn nước đang đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc đầu tư hạ tầng thoát nước. Dù tỷ lệ người dân tiếp cận nước sạch đạt trên 95%, năng lực xử lý nước thải hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của các đô thị. Điều này cho thấy lĩnh vực công nghệ môi trường tại nước ta còn rất nhiều dư địa để phát triển và khai thác giá trị kinh tế.
Vấn đề tối ưu hóa nguồn nước đô thị đã trở thành chủ đề trọng tâm tại hội thảo InnovaConnect diễn ra vào ngày 5/6 vừa qua. Sự kiện do Quỹ VinFuture phối hợp cùng các đơn vị giáo dục tổ chức đã thu hút sự tham gia của 300 chuyên gia trong và ngoài nước. Các nhà khoa học khẳng định rằng nước thải không nên bị coi là sản phẩm cuối cùng của quá trình tiêu dùng. Thay vào đó, nó cần được nhìn nhận như một loại đầu vào quan trọng cho các chu trình tuần hoàn mới. GS Simon R. Bush nhấn mạnh rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở trữ lượng nước. Các đô thị cần từng bước thay đổi phương thức quản lý để thích ứng với tình trạng lượng mưa biến động thất thường.
Việc tái sử dụng nước thải đã được triển khai ở nhiều nơi, nhưng mục tiêu cốt lõi là làm sao để phát triển bền vững. Nguồn “tài nguyên mới” này chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho cây trồng như nitơ và phốt pho. Khi nắm vững hàm lượng dinh dưỡng, người nông dân có thể chủ động cắt giảm lượng phân bón bổ sung một cách khoa học. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn bảo vệ hệ sinh thái đất và nước. Việt Nam được đánh giá là quốc gia đi đầu trong việc xử lý các thách thức khí hậu nhưng cần nâng cao năng lực quy hoạch dài hạn. Sự thấu hiểu về giá trị của nước thải sẽ là chìa khóa để xây dựng các thành phố xanh trong tương lai.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Nhịp sống Thị trường).
Mô hình đất ngập nước kiến tạo và bài toán hạ tầng phân phối tại Việt Nam
Để khai thác hiệu quả nguồn nước tái sử dụng, yếu tố then chốt nằm ở việc thiết lập hệ thống hạ tầng phân phối chuyên biệt. GS Adriaan Mels chỉ ra rằng cần có hệ thống vận chuyển nước thải đã qua xử lý đến đúng những nơi có nhu cầu sử dụng. Do nhu cầu nước nông nghiệp thay đổi theo mùa trong khi nước thải phát sinh liên tục, việc đầu tư kho lưu trữ là bắt buộc. Một hệ sinh thái quản lý tổng thể sẽ giúp tối đa hóa giá trị tài nguyên và phục vụ nhiều mục đích khác nhau. Các cơ chế chính sách khuyến khích theo hướng liên ngành và tuần hoàn cần được ưu tiên xây dựng. Điều này giúp doanh nghiệp và người dân yên tâm hơn khi tiếp cận nguồn nước tái chế.
Tại Việt Nam, nhóm nghiên cứu của TS Nguyễn Đăng Khoa đang tập trung phát triển mô hình đất ngập nước kiến tạo thí điểm. Hệ thống này vận dụng các cơ chế sinh học tự nhiên từ đất, vi sinh vật và thực vật để làm sạch nguồn nước thải. Mục tiêu của dự án là duy trì phần lớn dưỡng chất để tái phục vụ tưới tiêu nông nghiệp một cách hiệu quả nhất. Đây được xem là mắt xích quan trọng giúp tối ưu hóa việc phân phối tài nguyên giữa đô thị và nông thôn. Khi nhu cầu nông nghiệp giảm, nguồn nước sạch này có thể được ưu tiên cho các hoạt động công nghiệp đòi hỏi tiêu chuẩn cao. Giải pháp này đặc biệt phù hợp với điều kiện khí hậu và nền tảng sinh thái sẵn có của nước ta.
Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi mô hình này vẫn đối mặt với những thách thức lớn về an toàn sức khỏe. Kiểm soát rủi ro môi trường, đặc biệt là mầm bệnh và kim loại nặng tích tụ, là yêu cầu bắt buộc hàng đầu. TS Nguyễn Đăng Khoa nhấn mạnh cần có quy trình quan trắc định kỳ đối với cả đất, cây trồng và bùn thải. Việc đảm bảo chất lượng nước ổn định sẽ giúp bảo vệ chuỗi thực phẩm an toàn trong dài hạn cho cộng đồng. Hội thảo quốc tế cũng đã tạo cầu nối quan trọng để Việt Nam tiếp cận các mạng lưới nghiên cứu và kinh nghiệm toàn cầu. Sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và sinh thái tự nhiên sẽ mở ra hướng đi bền vững cho ngành nước.
Theo: Nhịp sống Thị trường
