Đắk Lắk – Núi Đá Bia trên dãy Đèo Cả nổi bật với khối đá cao khoảng 80m trên đỉnh, đồng thời lưu truyền câu chuyện vua Lê Thánh Tông cho khắc chữ để đánh dấu lãnh thổ.
- Khói bụi vượt chuẩn, doanh nghiệp ở Thái Nguyên bị phạt
- ài xế taxi tháo chạy trong đêm, bị nhóm khách vây đánh
- 21 năm sau vụ chém người, nghi phạm bị bắt
Núi Đá Bia nằm trên địa bàn xã Hòa Xuân, cách trung tâm phường Tuy Hòa khoảng 27km, có độ cao 706m so với mực nước biển. Theo tài liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, truyền thuyết về ngọn núi gắn với năm Tân Mão 1471, khi vua Lê Thánh Tông thống lĩnh quân đội tiến về phía Nam, đánh thành Chà Bàn, nay thuộc Gia Lai.
Trên đỉnh núi là một khối đá nguyên khối khổng lồ cao khoảng 80m, với hình dáng thay đổi theo từng hướng quan sát. Từ quốc lộ 1A qua khu vực xã Hòa Xuân, khối đá trông như một ngọn tháp, nhưng khi đến gần chân núi lại mang dáng dấp một tấm bia lớn.
Truyền thuyết kể rằng trong hành trình về phía Nam, vua Lê Thánh Tông đã đến khu vực Núi Đá Bia và cho lính khắc chữ lên khối đá trên đỉnh để đánh dấu lãnh thổ. Câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành một phần ký ức của người dân khi nhắc đến ngọn núi.
Việc những chữ khắc trên đá có thực sự xuất hiện hay không vẫn còn những quan điểm khác nhau trong giới nghiên cứu. Dù vậy, câu chuyện về vua Lê Thánh Tông vẫn tạo thêm một lớp ký ức lịch sử cho thắng cảnh, vốn được người dân địa phương xem là biểu tượng gắn với quá trình mở mang bờ cõi của vùng đất Phú Yên cũ, nay thuộc tỉnh Đắk Lắk.
Khối đá trên đỉnh Núi Đá Bia cũng tạo ra nhiều hình dáng khác nhau tùy vị trí quan sát, khi mặt phía Tây tương đối bằng phẳng còn các mặt khác không đồng đều. Trên chóp khối đá lớn có thêm một tảng đá nhỏ chồng lên, tạo nên hình thế đặc biệt giữa núi rừng.
Từ một góc nhìn khác, khối đá có thể gợi hình ảnh một con sư tử nằm xuôi theo sườn núi, trong khi nhìn xa hơn về phía Nam lại giống mũi giáo hướng lên trời. Có người liên tưởng hình khối ấy với một vị tiên ông đứng giữa núi rừng, còn khi nhìn từ cách xa hàng chục km, các chi tiết nhỏ không còn rõ và chỉ còn hình ảnh một tảng đá vươn thẳng lên trời.
Từ đặc điểm đó, người xưa từng ví “Bi sơn bút thế” – Núi Bia có thế như một ngòi bút. Những cách hình dung khác nhau không làm thay đổi hình dáng của khối đá, nhưng cho thấy vì sao Núi Đá Bia từ lâu đã trở thành một điểm đặc biệt trong cảnh quan khu vực Đèo Cả.
Bên dưới khối đá là hệ sinh thái rừng Đèo Cả với nhiều loài cây như chò, trâm, dẻ, cà ná cùng các loài động vật như nhím, khỉ, công, sao, sóc và nhiều loài chim. Những cánh rừng nhiệt đới phủ trên sườn núi tạo nên không gian kết nối giữa khối đá, rừng xanh và cảnh quan phía dưới.
Theo Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, năm 2001, UBND tỉnh đã đầu tư tuyến đường bậc cấp trải đá dài hơn 2.500m từ chân núi lên đỉnh, dựa theo đường mòn và uốn lượn qua rừng. Từ trên cao, du khách có thể quan sát sự giao hòa của núi, rừng, đồng bằng và đại dương.
Tháng 9/2008, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch công nhận Núi Đá Bia là thắng cảnh cấp quốc gia, theo ông Trần Kim Trọng, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân. Chính quyền địa phương thời gian qua cũng đề xuất cải tạo tuyến đường lên núi nhằm tạo thuận lợi hơn cho du khách tham quan, trải nghiệm.
Qua nhiều thế hệ, Núi Đá Bia vẫn tồn tại trong câu chuyện của người dân địa phương với cả dấu tích lịch sử được truyền lại và những đặc điểm tự nhiên có thể quan sát từ nhiều hướng. Từ khối đá trên đỉnh đến con đường xuyên rừng, thắng cảnh này tiếp tục là một điểm đến gắn với ký ức về vùng đất Phú Yên cũ và cảnh quan Đèo Cả.
Mộc Linh (tổng hợp)
