PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, lưu ý việc nhận biết sớm những biểu hiện bất thường có thể giúp người bệnh suy tim được điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ nhập viện và cải thiện chất lượng cuộc sống.
- Thái Nguyên làm rõ khiếu nại về quyết định xử phạt đất đai
- Điều gì xảy ra với cơ thể khi bạn uống nước chanh mỗi ngày?
- Người đàn ông ngồi xe lăn cần giúp đỡ để tiếp tục chữa bệnh
Suy tim xảy ra khi cấu trúc hoặc chức năng tim bị tổn thương, khiến khả năng co bóp và bơm máu suy giảm. Theo các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ tử vong trong vòng 5 năm kể từ khi được chẩn đoán có thể lên đến 67%.
Tình trạng này đang trở thành gánh nặng sức khỏe cộng đồng khi số người mắc có xu hướng tăng. Nguy cơ tử vong được ghi nhận ở mức 5-10% mỗi năm với suy tim thể nhẹ và 30-40% mỗi năm với thể nặng.
Tại Việt Nam, chưa có nghiên cứu dịch tễ về suy tim. Nếu áp dụng tỷ lệ mắc khoảng 2% dân số trên thế giới, nước ta có thể có khoảng 1,6 triệu người mắc bệnh.
Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi triệu chứng đã rõ rệt vì chủ quan hoặc ngại thăm khám lúc biểu hiện còn nhẹ. Trong khi đó, phát hiện sớm nguyên nhân, điều trị và quản lý bệnh đúng cách có ý nghĩa quan trọng đối với việc kéo dài tuổi thọ, giảm nguy cơ nhập viện.
Suy tim không phải một bệnh đơn lẻ mà có thể là hậu quả của nhiều bệnh lý, trong đó có xơ vữa động mạch vành, nhồi máu cơ tim và bệnh cơ tim. Tăng huyết áp, đái tháo đường cũng là những nguyên nhân liên quan.
Mô hình bệnh lý tại Việt Nam đã thay đổi qua các năm. Nếu trước đây bệnh van tim hậu thấp, như hẹp van hai lá, là nguyên nhân chủ yếu thì hiện nay bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp và bệnh cơ tim giãn giữ vai trò đáng kể.
Theo Liên đoàn Tim mạch Thế giới, suy tim phổ biến hơn tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Những yếu tố nguy cơ được đề cập gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, hút thuốc lá và ô nhiễm môi trường.
Năm biểu hiện cần chú ý
Ở giai đoạn đầu, suy tim có thể tiến triển âm thầm. Người bệnh thường nhanh mệt, giảm khả năng gắng sức và cần nhiều thời gian hơn để hồi phục sau vận động; khi chức năng tim suy giảm thêm, tình trạng ứ trệ tuần hoàn có thể khiến các triệu chứng rõ hơn.
Hiệp hội Suy tim Hoa Kỳ sử dụng quy tắc FACES để hỗ trợ nhận diện những biểu hiện thường gặp. Trong đó, năm dấu hiệu đáng lưu ý là mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng vận động, ho hoặc thở khò khè do ứ dịch, phù và khó thở.
Mệt mỏi kéo dài có thể xuất hiện khi tim không bơm đủ máu đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Theo Trường Y Harvard, người bệnh có thể thiếu sức lực hoặc nhanh kiệt sức trong các hoạt động thường ngày; tình trạng mới xuất hiện, kéo dài hay tăng dần, nhất là khi kèm khó thở, cần được chú ý.
Giảm khả năng vận động cũng là biểu hiện dễ bị bỏ qua. Người trước đây có thể đi bộ xa, leo cầu thang hoặc làm việc nhà bình thường nhưng nay phải nghỉ nhiều lần vì mệt, hụt hơi cần lưu ý sự thay đổi này.
Khi áp lực trong hệ tuần hoàn phổi tăng, dịch có thể tích tụ trong phổi, gây ho hoặc thở khò khè. Những biểu hiện này có thể rõ hơn khi người bệnh nằm hoặc vào ban đêm.
Tình trạng giữ nước và muối do suy tim có thể khiến dịch tích tụ ở bàn chân, mắt cá chân, cẳng chân hoặc bụng. Người bệnh cũng có thể tăng cân nhanh trong thời gian ngắn do cơ thể giữ dịch.
Khó thở có thể xuất hiện khi gắng sức, lúc nằm ngang hoặc trong khi ngủ ban đêm. Với trường hợp nặng, người bệnh có thể khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi.
Nếu đột ngột khó thở dữ dội, đau ngực, tím môi, choáng hoặc ngất, người bệnh cần gọi cấp cứu. Việc không bỏ qua các thay đổi bất thường và chủ động thăm khám giúp phát hiện sớm nguyên nhân, từ đó có hướng điều trị và quản lý bệnh phù hợp.
Nguyên Hương (tổng hợp)
