Giá điện trước mùa cao điểm và kỳ vọng giảm chi phí

Từ yêu cầu điều hành của Chính phủ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang được đặt trước nhiệm vụ rà soát chi phí, xây dựng phương án giảm giá điện.

Chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh giá năng lượng thế giới chịu sức ép từ căng thẳng địa chính trị, còn chi phí đầu vào tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và sinh hoạt. Theo yêu cầu của Chính phủ, phương án giảm giá điện được tính toán cho giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 3/2027, trong đó mức giảm cụ thể vẫn cần chờ kết quả rà soát của EVN.

Theo Nghị định 72, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 278 của Chính phủ, giá bán lẻ điện bình quân có thể được điều chỉnh giảm khi kết quả tính toán thấp hơn mức hiện hành từ 1% trở lên. Quy định không đặt ra mức giảm tối đa theo tỷ lệ phần trăm, nhưng giá sau điều chỉnh phải nằm trong khung giá bán lẻ điện bình quân do Thủ tướng Chính phủ quy định.

Khung giá được xác định tại Quyết định 07 của Thủ tướng Chính phủ, dao động từ 1.826,2 đến 2.444,09 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Với giá bán lẻ điện bình quân hiện hành 2.204,07 đồng/kWh, nếu giảm 3%, mức giá mới sẽ còn khoảng 2.138 đồng/kWh, tương đương giảm khoảng 66 đồng; trường hợp giảm 5%, giá còn khoảng 2.094 đồng/kWh, thấp hơn khoảng 110 đồng/kWh.

Việc giảm giá điện không thường xuyên xuất hiện trong lịch sử điều hành, vốn chủ yếu ghi nhận các đợt tăng giá. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng thuộc Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam (Hiệp hội Năng lượng Việt Nam), đợt điều chỉnh lần này có một số cơ sở để kỳ vọng.

Kết quả kiểm tra chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 do EVN công bố cho thấy giá thành điện thấp hơn giá bán lẻ điện bình quân hiện hành khoảng 111 đồng/kWh, tương đương khoảng 5%. Bên cạnh đó, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và tài chính của EVN trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận chuyển biến tích cực, với lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đạt mức dương hơn 3.000 tỉ đồng vào cuối tháng 6.

“Theo tôi, kết quả kinh doanh của EVN được cải thiện hơn, tích cực hơn. Đó chính là dư địa để tái đầu tư giai đoạn mới, giai đoạn thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh với nhu cầu tăng nguồn rất lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, với sự chỉ đạo của Chính phủ, trong ngắn hạn, EVN có thể sắp xếp để giảm giá điện bán ra. Mức giảm có thể không quá cao, nhưng rất quan trọng, bởi nền kinh tế sẽ có thêm dư địa kiểm soát lạm phát, giảm chi phí đầu vào cho người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP được đặt ở mức hai con số, giảm chi phí đầu vào là yêu cầu có ý nghĩa thực tế”, TS Nguyễn Huy Hoạch phân tích.

Nếu được triển khai từ ngày 1/11, việc điều chỉnh giá điện sẽ giúp người dân và doanh nghiệp giảm một phần chi phí trong hai tháng cuối năm. Đây cũng là giai đoạn nhiều cơ sở sản xuất tăng công suất để hoàn thành đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp cuối năm.

Tác động có thể rõ hơn ở những ngành tiêu thụ nhiều điện như thép, xi măng, hóa chất, giấy và chế biến. Ông Đỗ Phước Tống, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí TP.HCM, cho biết điện là khoản chi phí đầu vào trực tiếp và quan trọng đối với hoạt động sản xuất.

Với các doanh nghiệp phải duy trì sản lượng lớn trong khi khả năng tăng giá bán còn hạn chế, giảm chi phí điện có thể giúp giảm áp lực lên giá thành và cải thiện biên lợi nhuận. Chẳng hạn, một doanh nghiệp có hóa đơn tiền điện 200 triệu đồng mỗi tháng sẽ tiết kiệm khoảng 6 triệu đồng nếu giá điện giảm tương ứng 3%; mức tiết kiệm tăng lên 10 triệu đồng nếu giá giảm 5%.

Đối với doanh nghiệp có nhiều nhà máy hoặc hóa đơn điện mỗi tháng từ 500 triệu đồng đến cả tỉ đồng, khoản tiết kiệm có thể lớn hơn. Nguồn chi phí giảm được có thể bổ sung vào vốn lưu động để mua nguyên liệu, trả lương và duy trì hoạt động sản xuất.

Ở khu vực hộ gia đình, số tiền tiết kiệm phụ thuộc vào lượng điện tiêu thụ và biểu giá áp dụng. Nếu khoản tiền điện thực trả giảm tương ứng 3%, hộ đang chi 1 triệu đồng mỗi tháng sẽ tiết kiệm khoảng 30.000 đồng; trường hợp giảm 5%, số tiền tiết kiệm vào khoảng 50.000 đồng.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, đánh giá việc giảm giá điện trong những tháng cuối năm có thể tạo tác động tích cực khi nhu cầu sản xuất và tiêu dùng bước vào giai đoạn cao điểm. Theo ông, điện vừa là khoản chi trực tiếp của người dân, vừa là đầu vào của phần lớn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Vì vậy, giảm giá điện có thể tác động đến mặt bằng giá thông qua hai hướng: giảm chi phí sinh hoạt và tiết kiệm một phần chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Khi đầu vào được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm lựa chọn duy trì giá bán, cải thiện biên lợi nhuận hoặc dành nguồn lực cho hoạt động sản xuất.

“Tác động này càng có ý nghĩa trong quý 4, thời điểm doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ nhu cầu mua sắm cuối năm. Với các ngành sử dụng nhiều điện, việc giảm giá có thể giúp tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể, cải thiện dòng tiền và giảm áp lực giá thành. Nếu được duy trì trong chuỗi cung ứng, lợi ích này còn có thể lan tỏa sang các khâu chế biến, lưu kho, bảo quản và phân phối hàng hóa. Tương tự, giảm giá điện sinh hoạt có thể tạo thêm dư địa chi tiêu cho người dân, hỗ trợ sức mua trong những tháng cuối năm”, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng phân tích.

Do điện liên quan trực tiếp đến sinh hoạt và gián tiếp cấu thành giá thành nhiều loại hàng hóa, dịch vụ, việc điều chỉnh giảm có thể góp phần hạn chế áp lực tăng giá. Điều này được đặt trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%, trong khi nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức hai con số.

“Không phải ngẫu nhiên mà Chính phủ yêu cầu tính toán giảm giá điện bình quân trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán. Đây là giai đoạn có thể tạo lực hỗ trợ cho sản xuất, tiêu dùng và kiểm soát lạm phát trong ngắn hạn. Nhưng để hiệu quả lan tỏa rõ hơn, cần kết hợp với các giải pháp tiết giảm chi phí logistics, nguyên liệu, nâng cao năng suất và cải thiện sức mua. Khi các chi phí đầu vào cùng được kiểm soát, doanh nghiệp mới có điều kiện hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh và đóng góp tích cực hơn vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cuối năm”, chuyên gia này bổ sung.

Như vậy, mức giảm giá điện cụ thể vẫn phụ thuộc vào kết quả rà soát và phương án điều hành của EVN, trong giới hạn khung giá do Thủ tướng Chính phủ quy định. Bên cạnh việc tiết giảm chi phí điện, kiểm soát các khoản đầu vào khác như logistics và nguyên liệu cũng là điều kiện để lợi ích từ chính sách có thể lan tỏa rộng hơn đến sản xuất, tiêu dùng và mặt bằng giá.

Mộc Linh (tổng hợp)