Trong những ngày thời tiết lạnh và hanh khô, việc bổ sung nấm tuyết, măng tây, củ cải trắng, gừng cùng trái cây giàu vitamin C có thể góp phần duy trì chế độ dinh dưỡng hỗ trợ sức khỏe đường hô hấp.
- Thái Nguyên triển khai IVF, mở thêm cơ hội điều trị hiếm
- Bắt giam người cha đánh hai con gái ruột nhập viện
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Khi nhiệt độ thay đổi, cổ họng và đường hô hấp có thể trở nên khô rát, dễ xuất hiện cảm giác khó chịu, ho hoặc khàn tiếng. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính là những nhóm cần chú ý hơn trong giai đoạn này, bên cạnh việc giữ ấm và duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp.
Theo hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh được Bộ Y tế công bố, người dân cần chú trọng giữ ấm cơ thể, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây và vận động hợp lý. Trong đó, một thực đơn đa dạng với những nguyên liệu quen thuộc có thể giúp cơ thể bổ sung vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước.
Nấm tuyết trắng, còn gọi là ngân nhĩ, là nguyên liệu có thể dùng để nấu chè, súp hoặc các món hầm. Loại nấm này chứa một lượng chất xơ nhất định, có kết cấu mềm và dễ kết hợp với nhiều thực phẩm khác. Khi được chế biến thành món canh, súp hoặc chè dùng ấm, nấm tuyết cũng góp phần bổ sung nước cho cơ thể. Điều này có ích trong những ngày lạnh, khi nhiều người thường ít cảm thấy khát và dễ uống không đủ nước.
Tuy nhiên, nấm tuyết không phải thực phẩm có khả năng chữa ho, tiêu đờm hay phục hồi tổn thương phổi như một số quan niệm truyền miệng. Người dùng nên chọn nấm có nguồn gốc rõ ràng, không ẩm mốc, có mùi lạ; nấm khô cần được ngâm, rửa sạch và nấu chín kỹ trước khi ăn.
Măng tây là lựa chọn khác để bổ sung vào thực đơn nhờ chứa folate, vitamin C, vitamin K và một số chất chống oxy hóa. Các dưỡng chất này tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể, trong đó có quá trình chuyển hóa tế bào và duy trì chức năng miễn dịch.
Loại rau này có thể được luộc, hấp, xào hoặc nấu súp, đồng thời kết hợp với thịt gà, cá, trứng hay các loại đậu để tạo thành bữa ăn đa dạng. Khi chế biến, nên nấu vừa chín tới, tránh kéo dài thời gian làm rau mất độ giòn và ảnh hưởng đến một số vitamin nhạy cảm với nhiệt.
Củ cải trắng cũng là nguyên liệu phù hợp với những món ăn nóng trong mùa lạnh. Với hàm lượng nước tương đối cao, cùng chất xơ và một số vitamin, khoáng chất, loại củ này thường được dùng để nấu canh, hầm, hấp hoặc luộc.
Một bát canh củ cải nóng có thể giúp bổ sung nước, làm bữa ăn dễ dùng hơn trong những ngày thời tiết khô lạnh. Củ cải còn chứa các hợp chất thực vật thuộc nhóm glucosinolate, được quan tâm trong nghiên cứu dinh dưỡng, nhưng chưa thể xem đây là thực phẩm có tác dụng điều trị hoặc ngăn ngừa bệnh hô hấp.
Gừng là gia vị quen thuộc trong các món ăn mùa lạnh, có thể thêm vào cháo, canh, món kho hoặc pha với nước ấm. Thành phần của gừng có các hợp chất sinh học như gingerol và shogaol, được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm trong một số điều kiện.
Sử dụng gừng trong món ăn hoặc đồ uống ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu khi cơ thể bị lạnh, cổ họng khó chịu nhẹ. Dù vậy, gừng không có tác dụng thay thế thuốc điều trị bệnh hô hấp hay được chứng minh có khả năng làm sạch phổi, tiêu diệt virus.
Người bị trào ngược dạ dày, thường xuyên nóng rát hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần thận trọng nếu muốn dùng gừng với lượng lớn hay dưới dạng chế phẩm đậm đặc. Với nhu cầu thông thường, có thể sử dụng một lượng vừa phải làm gia vị trong bữa ăn.
Nhóm thực phẩm thứ năm là cam, quýt, bưởi và các loại trái cây giàu vitamin C. Vi chất này cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, đồng thời tham gia vào quá trình tạo collagen và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Bên cạnh cam, quýt, người dân có thể thay đổi thực đơn bằng ổi, kiwi, đu đủ và các loại trái cây theo mùa để bổ sung thêm vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước. Ưu tiên ăn trái cây nguyên quả cũng giúp cơ thể nhận được chất xơ tự nhiên, thay vì phụ thuộc vào nước ép đóng chai hoặc viên uống bổ sung.
Vitamin C có vai trò đối với sức khỏe nhưng không đồng nghĩa với việc bổ sung càng nhiều càng tốt. Việc sử dụng liều cao có thể gây tác dụng không mong muốn, do đó người dân nên ưu tiên nguồn vitamin từ thực phẩm và chỉ dùng chế phẩm bổ sung khi cần thiết, theo tư vấn chuyên môn.
Năm thực phẩm trên có thể góp phần làm phong phú bữa ăn, nhưng không loại nào có thể bảo vệ tuyệt đối phổi trước virus, vi khuẩn hoặc thay thế phương pháp điều trị bệnh. Chăm sóc sức khỏe đường hô hấp trong mùa lạnh cần được thực hiện đồng thời bằng chế độ ăn đủ chất, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và giữ ấm cơ thể.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
