Miền Bắc, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cùng các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân chú ý điều chỉnh thói quen gội đầu trong những ngày nhiệt độ giảm, nhằm hạn chế những tác động bất lợi đối với sức khỏe.
Nhiệt độ thấp có thể khiến mạch máu co lại, huyết áp tăng và tạo thêm áp lực cho hệ tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền. Vì vậy, lựa chọn thời điểm, nhiệt độ nước và tần suất làm sạch tóc phù hợp là những vấn đề cần được quan tâm trong mùa lạnh. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), khi cơ thể tiếp xúc với không khí lạnh, các mạch máu có xu hướng co lại nhằm hạn chế thất thoát nhiệt. Quá trình này khiến huyết áp tăng, đồng thời buộc tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn máu.
Bác sĩ Haitham Khraishah, chuyên gia tim mạch dự phòng tại University Hospitals Harrington Heart & Vascular Institute (Mỹ), lưu ý thời tiết lạnh có thể làm gia tăng gánh nặng đối với hệ tim mạch, nhất là ở những người vốn đã mắc bệnh nền. Do đó, trong giai đoạn nhiệt độ thay đổi, việc duy trì các thói quen sinh hoạt phù hợp có ý nghĩa quan trọng.
Một trong những vấn đề cần chú ý là thời điểm gội đầu. Đêm muộn và sáng sớm thường có nhiệt độ thấp hơn, nhưng đây lại là hai khoảng thời gian nhiều người lựa chọn để làm sạch tóc. Huyết áp thường có xu hướng tăng sau khi thức giấc. Nghiên cứu tổng quan đăng trên tạp chí American Journal of Hypertension năm 2015, phân tích dữ liệu từ 17 nghiên cứu, ghi nhận mức tăng huyết áp vào buổi sáng có mối liên quan với nguy cơ đột quỵ khi xét theo mức tăng liên tục.
Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa với việc gội đầu buổi sáng trực tiếp gây đột quỵ. Đây là yếu tố cần được người mắc bệnh tăng huyết áp lưu ý, đặc biệt khi vừa thức dậy đã tiếp xúc với môi trường lạnh. Đối với việc gội đầu vào ban đêm, một vấn đề khác là tóc và da đầu có thể chưa khô hoàn toàn trước khi đi ngủ. Bác sĩ Timothy Schmidt, chuyên gia da liễu tại University of Utah Health (Mỹ), cho biết tóc khi ướt dễ bị kéo giãn và tổn thương hơn so với trạng thái khô. Nếu tiếp tục cọ xát với gối trong lúc ngủ, tình trạng gãy tóc có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Vì vậy, người dân nên ưu tiên gội đầu vào thời điểm nhiệt độ dễ chịu trong ngày. Trường hợp cần gội buổi tối, nên tránh thực hiện sau 22h, đồng thời lau và sấy khô tóc hoàn toàn trước khi đi ngủ.
Bên cạnh thời gian, nhiệt độ nước cũng là yếu tố không nên xem nhẹ. Sử dụng nước quá lạnh khi trời rét hoặc nước nóng ở mức cao đều có thể gây ra những tác động không mong muốn đối với cơ thể. Khi tiếp xúc đột ngột với nhiệt độ thấp, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt, làm mạch máu co lại và huyết áp tăng. Tuyên bố khoa học của AHA về ảnh hưởng của nhiệt độ đến sức khỏe tim mạch, công bố trên tạp chí Circulation năm 2026, cũng xác định tình trạng lạnh có thể gây tăng huyết áp cấp tính và làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch.
Những người cao tuổi, người mắc bệnh tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch cần đặc biệt thận trọng với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Trong khi đó, sử dụng nước quá nóng cũng không phải giải pháp an toàn, bởi nhiệt độ cao có thể làm giãn mạch, khiến huyết áp giảm và gây cảm giác choáng váng, nhất là khi thay đổi tư thế.
Hướng dẫn đồng thuận của Hội Tăng huyết áp Nhật Bản, công bố trên tạp chí Hypertension Research vào tháng 10/2026, khuyến cáo cần làm ấm phòng tắm trước khi sử dụng, tránh nước quá nóng và không tắm trong thời gian kéo dài. Khi gội đầu, nên sử dụng nước ấm vừa phải trong khoảng 37 – 45 độ C, tránh để nước lạnh đột ngột tiếp xúc với đầu hoặc dùng nước nóng khiến da đầu đỏ rát.
Một thói quen khác cần thay đổi là gội đầu ngay sau khi thức dậy, vừa ăn no hoặc vừa hoàn thành hoạt động thể lực cường độ cao. Đây đều là những thời điểm cơ thể đang trong quá trình điều chỉnh trạng thái sinh lý, vì vậy không nên vội vàng tiếp xúc với sự thay đổi nhiệt độ lớn. Sau khi thức giấc, cơ thể cần thời gian chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Với người vừa ăn no, đặc biệt là người cao tuổi, hiện tượng tụt huyết áp sau ăn có thể xuất hiện. Theo Cleveland Clinic, tình trạng này đôi khi gây chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất ở những người nhạy cảm.
Tương tự, sau khi vận động mạnh, nhịp tim vẫn có thể ở mức cao, mạch máu đang giãn và cơ thể cần thời gian hồi phục. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo nên giảm dần cường độ hoạt động sau khi tập luyện, bởi việc dừng đột ngột có thể khiến huyết áp giảm nhanh và dẫn đến choáng váng.
Do đó, thay vì vào nhà tắm ngay sau những thời điểm trên, mỗi người nên nghỉ ngơi để cơ thể trở lại trạng thái ổn định rồi mới thực hiện việc vệ sinh cá nhân. Đặc biệt, cần tránh sử dụng nước lạnh đột ngột khi cơ thể chưa kịp thích nghi. Ngoài ra, tần suất gội đầu cũng cần được điều chỉnh theo đặc điểm của tóc và da đầu. Thói quen làm sạch tóc nhiều lần trong ngày chỉ vì cảm giác hơi bết có thể khiến tóc mất độ ẩm tự nhiên, trở nên khô xơ và dễ gãy, nhất là trong thời tiết lạnh.
Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), không có một tần suất gội đầu cố định phù hợp với tất cả mọi người. Người có tóc thẳng và da đầu tiết nhiều dầu có thể cần gội hằng ngày, trong khi những người có tóc khô, xoăn hoặc dày thường không cần làm sạch với tần suất tương tự.
Bác sĩ Shilpi Khetarpal, chuyên gia da liễu tại Cleveland Clinic (Mỹ), cũng lưu ý việc gội đầu quá thường xuyên có thể khiến tóc khô và dễ gãy. Ở chiều ngược lại, nếu vệ sinh không đầy đủ, dầu thừa và tế bào chết có thể tích tụ trên da đầu, làm tăng nguy cơ xuất hiện gàu và viêm da đầu. Vì thế, việc chăm sóc tóc trong mùa lạnh cần dựa trên tình trạng thực tế của tóc và da đầu, thay vì áp dụng một lịch gội cố định hoặc làm sạch nhiều lần không cần thiết.
Thời tiết lạnh không đồng nghĩa với việc gội đầu sẽ dẫn đến đột quỵ. Tuy nhiên, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm huyết áp tăng và gây thêm áp lực cho hệ tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi, người tăng huyết áp hoặc mắc bệnh tim mạch. Điều chỉnh thời điểm gội, sử dụng nước có nhiệt độ phù hợp và duy trì tần suất làm sạch hợp lý là những biện pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh.
Kim Yến (tổng hơp)
