Thái Nguyên – Các doanh nghiệp, hợp tác xã đang phát triển nhiều sản phẩm mới từ cây chè, góp phần nâng giá trị nguyên liệu, mở rộng thị trường và tạo thêm cơ hội tăng thu nhập cho người trồng chè.
- Lão nông làm lúa hữu cơ, mở hướng làm giàu bền vững
- “Hiệp đen” sợ hãi, “Sơn mặt quỷ” hứa từ bỏ mạng xã hội khi bị bắt
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Từ trà Kombucha lên men đến bột matcha cao cấp, nguyên liệu chè được khai thác theo những phương thức mới thay vì chỉ phục vụ sản xuất trà khô truyền thống. Những mô hình này cho thấy tiềm năng của công nghệ chế biến sâu trong việc đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng chuỗi giá trị nông sản địa phương.
Một trong những đơn vị sớm theo đuổi hướng đi này là VGreen. Từ năm 2019, doanh nghiệp đã xây dựng vùng nguyên liệu chè hữu cơ tại Thái Nguyên để phát triển sản phẩm Kombucha – loại đồ uống lên men vi sinh kết hợp với trái cây và thảo mộc.
Khác với quy trình làm các dòng trà truyền thống thường ưu tiên búp non và nguyên liệu có phẩm cấp cao như trà đinh, chè tôm hay chè tôm nõn, sản xuất Kombucha có thể tận dụng hoạt chất từ lá chè, kể cả lá già. Đây vốn là phần nguyên liệu thường bị xem là phụ phẩm trong phương thức chế biến trà thông thường.
Sau khi hoàn thiện quy trình công nghệ vào năm 2020, VGreen lần lượt đưa ra thị trường nhiều sản phẩm như Kombucha trái cây, Kombucha cà phê, thạch và kẹo dẻo. Doanh nghiệp hiện có hệ thống nhà máy rộng 3ha, công suất trên 200.000 lít mỗi tháng và mạng lưới 500 đại lý trên toàn quốc.
Bà Trần Thanh Việt, Tổng Giám đốc Tập đoàn VGreen, cho biết doanh nghiệp hướng tới mục tiêu trở thành đơn vị dẫn đầu trong lĩnh vực chế biến sâu trà Thái Nguyên. Một trong những kế hoạch được đặt ra là kết hợp trà với các đặc sản như nhãn Hưng Yên, vải và sâm Lai Châu để phát triển đồ uống lên men từ nông sản bản địa. Cùng với việc nghiên cứu sản phẩm mới, VGreen đang xúc tiến thương mại và tìm kiếm thêm khách hàng quốc tế, hướng tới đưa các dòng đồ uống chế biến từ trà đến nhiều thị trường ngoài nước.
Ở xã La Bằng, Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà do chị Nguyễn Hải Yến làm Giám đốc cũng lựa chọn con đường chế biến sâu để nâng giá trị búp chè. Xuất phát từ nhận thấy chất lượng chè địa phương tốt nhưng hiệu quả kinh tế của phương thức sản xuất truyền thống chưa tương xứng, chị Yến đã nghiên cứu phát triển sản phẩm bột trà xanh matcha cao cấp.
Gần hai năm tự tìm tòi, nghiên cứu kỹ thuật, hợp tác xã đã sản xuất thành công những mẻ matcha đáp ứng yêu cầu về màu sắc, độ mịn và hương vị. Nhờ đó, giá trị búp chè được nâng lên mức 1-3 triệu đồng/kg, cao gấp rưỡi so với trước đây, đồng thời sản phẩm đã xuất khẩu được sang những thị trường có yêu cầu khắt khe.
Để phục vụ sản xuất, hợp tác xã đầu tư xưởng chế biến đạt chuẩn với diện tích 400m², đồng thời áp dụng phương pháp nông nghiệp xanh. Mô hình này không chỉ tạo thêm giá trị cho nguyên liệu chè mà còn góp phần hình thành sinh kế ổn định cho người dân địa phương.
Chị Nguyễn Hải Yến, Giám đốc Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà, cho biết: Làm matcha hoàn toàn khác với trà truyền thống, đòi hỏi sự chuẩn xác gần như tuyệt đối ở tất cả các khâu. Từ việc che lưới phủ đồi chè trước khi hái để tăng độ ngọt và diệp lục, cho đến khâu hấp, sấy và nghiền mịn… Chỉ cần sai lệch một chút về nhiệt độ hay thời gian là màu xanh tự nhiên và hương thơm đặc trưng sẽ mất. Chúng tôi bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt từng quy trình nhỏ nhất để sản phẩm ra lò đều đạt chất lượng đồng đều.
Thực tế từ các mô hình trên cho thấy chế biến sâu đang mở rộng khả năng khai thác cây chè Thái Nguyên, từ nguyên liệu làm trà uống truyền thống sang các sản phẩm thuộc ngành thực phẩm và đồ uống hiện đại. Cách làm này cũng giúp doanh nghiệp tiếp cận nhóm khách hàng có thị hiếu đa dạng, trong đó có người tiêu dùng trẻ.
Không chỉ tạo thêm chủng loại hàng hóa, chế biến sâu còn giúp kéo dài thời gian bảo quản và hình thành lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm. So với việc chủ yếu tiêu thụ trà khô, các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn được kỳ vọng mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn cho doanh nghiệp và người trồng chè.
Đánh giá về hướng phát triển này, ông Vũ Văn Phán, Chủ tịch Hội Chè tỉnh Thái Nguyên, nhấn mạnh: Thực tế đã chứng minh, chế biến sâu giúp nâng cao thu nhập cho cả doanh nghiệp lẫn người trồng chè. Không chỉ giúp giải quyết bài toán tiêu thụ nông sản ổn định, hướng đi này còn định hình lại tư duy sản xuất an toàn, hữu cơ cho bà con.
Từ những mô hình đã triển khai, chế biến sâu đang cho thấy vai trò trong việc nâng cao giá trị cây chè và tạo thêm hướng tiêu thụ nguyên liệu. Việc tiếp tục phát triển sản phẩm mới, mở rộng thị trường và duy trì quy trình sản xuất an toàn sẽ là những yếu tố quan trọng để các doanh nghiệp, hợp tác xã khai thác tốt hơn tiềm năng chè Thái Nguyên.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
