Iran giới hạn số lượng tàu qua eo biển Hormuz và chuẩn bị thu phí quá cảnh, một động thái gây xôn xao dư luận quốc tế và các doanh nghiệp vận tải dầu toàn cầu.
- Người giúp việc trộm 270 triệu đồng của chủ nhà để trả nợ cho người quen
- Rạn nứt NATO: Ông Trump đe dọa rút quân và trừng phạt các đồng minh châu Âu
- Mỹ và Iran thực thi lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa căng thẳng eo biển Hormuz
Quy định giới hạn số lượng tàu thuyền đi qua eo biển
Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ, ngày 9/4 Iran đã triển khai kế hoạch giới hạn lưu thông tại eo biển Hormuz với mức trần tối đa 15 tàu mỗi ngày. Đây là tuyến đường biển cực kỳ quan trọng, nằm giữa Iran và Oman, chịu trách nhiệm trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thô cho toàn thế giới cùng nhiều loại hàng hóa khác. Việc áp đặt hạn ngạch này là một thay đổi lớn so với quá khứ, buộc các đơn vị vận tải phải điều chỉnh lịch trình di chuyển và đối mặt với các thủ tục kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Tình hình thực tế tại eo biển đã thay đổi kể từ khi cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel nổ ra vào cuối tháng 2. Iran tuyên bố eo biển sẽ không bao giờ trở lại trạng thái tự do như trước đây, ngoại trừ các tàu không thuộc những quốc gia tấn công hoặc hỗ trợ tấn công Iran. Lực lượng chức năng đã thiết lập các lối đi mới, bao gồm một lối do Iran kiểm soát trực tiếp gần đảo Larak và một lối khác gần phía Oman. Sự phân chia này cho thấy một cơ chế vận hành có sự can thiệp sâu của các lực lượng quản lý ven biển.
Trong những ngày vừa qua, số lượng tàu thực tế đi qua eo biển vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với hạn ngạch cho phép. Quy trình kiểm tra hiện nay yêu cầu các tàu phải cung cấp đầy đủ thông tin về tên tàu, chủ sở hữu và chi tiết hàng hóa trên tàu trước khi được phép quá cảnh. Đây là một phần trong nỗ lực của Iran nhằm tăng cường giám sát vùng nước chiến lược này. Các nhà ngoại giao Iran khẳng định các thỏa thuận hiện tại chỉ là tạm thời và sẽ cần những cuộc thảo luận sâu rộng hơn về một khung pháp lý mới trong tương lai.
Đề xuất thu phí hàng hải và ý kiến trái chiều
Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất hiện nay là dự luật áp phí quá cảnh đối với tàu thuyền qua eo biển Hormuz mà phía Iran đang chuẩn bị. Tehran lập luận rằng cuộc xung đột vừa qua đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện pháp lý và họ có quyền thiết lập các quy tắc mới phù hợp với thực tế. Đại sứ Ali Bahreini tại Liên hợp quốc cho rằng việc di chuyển qua hành lang hàng hải này sẽ không còn diễn ra bình thường như trước và các quy định mới là cần thiết để phản ánh những tác động của cuộc chiến.
Phản hồi lại các động thái của Iran, Liên minh châu Âu (EU) đã bày tỏ quan điểm phản đối mạnh mẽ. EU nhấn mạnh rằng quyền tự do hàng hải tại các eo biển quốc tế phải được đảm bảo tuyệt đối và không kèm theo bất kỳ khoản chi phí nào. Theo phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu, luật pháp quốc tế quy định rõ ràng về quyền đi lại này và không một quốc gia nào được phép đơn phương thu phí lộ phí đối với tàu thuyền quốc tế. Tự do hàng hải được coi là một lợi ích công cộng cần được bảo vệ để duy trì sự ổn định của kinh tế toàn cầu.
Sự bất đồng về mặt pháp lý và kỹ thuật giữa Iran và các quốc gia phương Tây đang tạo ra những thách thức lớn cho ngành hàng hải quốc tế. Trong khi Iran muốn khẳng định chủ quyền và quyền quản lý sâu hơn tại Hormuz, cộng đồng quốc tế lại muốn duy trì sự tự do thông thương vốn có để đảm bảo an ninh năng lượng. Cho đến khi các chi tiết cụ thể của “chế độ pháp lý mới” được làm rõ, eo biển Hormuz vẫn sẽ là một điểm nóng về ngoại giao và kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu và chi phí vận chuyển hàng hóa trên toàn cầu.
Theo: Báo Dân trí
