HẢI PHÒNG – Công ty CP Đầu tư Hải Âu Việt cùng các hộ liên kết tại xã Nghi Dương đã đưa gạo hữu cơ ruộng rươi đạt chứng nhận quốc tế sau gần một thập kỷ kiên trì sản xuất theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt.
- Dự án nước sạch chậm khiến nhiều hộ dân tiếp tục thiếu nước
- Hoạt động mặt nước hồ Ba Bể tạm dừng để bảo đảm an toàn du khách
- Công an giúp người dân nhận lại khoản tiền chuyển nhầm lớn
Thành quả này đánh dấu bước tiến quan trọng của vùng lúa bãi bồi ngoài đê, nơi người dân nhiều năm duy trì phương thức canh tác không sử dụng hóa chất để bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Việc đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế cũng mở thêm cơ hội đưa hạt gạo địa phương vươn ra thị trường thế giới.
Tại vùng bãi bồi xã Kiến Quốc, nay là xã Nghi Dương, TP Hải Phòng, mô hình lúa – rươi được hình thành trên nền sản xuất gắn với hệ sinh thái đặc thù. Theo anh Trần Văn Trung, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Hải Âu Việt, con rươi rất nhạy cảm với môi trường nên chỉ cần tồn dư phân bón hóa học hoặc thuốc bảo vệ thực vật cũng có thể khiến loài thủy sản này chết hàng loạt.
Chính đặc điểm đó buộc toàn bộ cánh đồng phải duy trì phương thức canh tác hoàn toàn tự nhiên, giữ nguyên lớp mùn hữu cơ và không sử dụng hóa chất. Cây lúa trở thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái cộng sinh, góp phần tạo môi trường thích hợp để cả lúa và rươi cùng phát triển.
Từ năm 2017, doanh nghiệp và các hộ liên kết bắt đầu chuyển đổi sang quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế. Để đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn USDA của Mỹ, nhiều nguồn vật tư đầu vào như phân bò từ trang trại chăn nuôi công nghiệp, cám ngô có yếu tố biến đổi gen hoặc nguyên liệu không rõ nguồn gốc đều bị loại bỏ hoàn toàn.
Sau gần 10 năm cải tạo đất và thay đổi tập quán sản xuất, toàn bộ diện tích lúa hữu cơ của vùng sản xuất chính thức được cấp chứng nhận hữu cơ quốc tế vào tháng 2/2026. Thành quả này đưa vùng lúa bãi bồi Hải Phòng ghi tên trên bản đồ nông nghiệp hữu cơ toàn cầu.
Con đường đến chứng nhận quốc tế không hề thuận lợi khi người sản xuất phải đối mặt đồng thời với sâu bệnh, thiên tai và biến đổi khí hậu. Không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khiến nhiều vụ mùa bị sâu đục thân gây hại nghiêm trọng, trong khi các cơn bão lớn như bão Yagi từng làm nhiều diện tích lúa bị lép hạt, giảm năng suất hoặc mất trắng.
Xâm nhập mặn cũng trở thành thách thức đối với hệ sinh thái ruộng rươi. Để thích ứng, người dân kết hợp thả cua giống, tận dụng nguồn tôm tự nhiên nhằm duy trì cân bằng sinh thái, đồng thời chính quyền địa phương tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác cát và nạo vét lòng sông để hạn chế nguy cơ nhiễm mặn.
Theo bà Phạm Thị Thủy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghi Dương, địa phương hiện có 787 ha đất trồng lúa, trong đó 40 ha sản xuất hữu cơ và 250 ha sản xuất theo phương thức truyền thống. Hội Nông dân đã phối hợp với doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật sinh học, hỗ trợ chuyển đổi tập quán canh tác và thúc đẩy cơ giới hóa phù hợp.
Đến nay, thương hiệu gạo hữu cơ Kiến Quốc đã có mặt tại các siêu thị ở Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM và được xuất khẩu sang Mỹ. Mô hình này còn tạo nền tảng phát triển kinh tế tuần hoàn với các hoạt động kết hợp như lúa – thủy sản, nuôi vịt và sản xuất phân hữu cơ từ phụ phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
Do đặc thù nền đất bùn mềm phục vụ sinh trưởng của rươi, hầu hết công đoạn sản xuất vẫn phải thực hiện thủ công. Từ cấy lúa đến chăm sóc đồng ruộng đều dựa vào sức lao động của người dân, chủ yếu là các bà, các mẹ lớn tuổi, với mức công nhật khoảng 500.000 đồng mỗi ngày.
Để giảm thiểu rủi ro do thời tiết, Công ty CP Đầu tư Hải Âu Việt cùng các hộ liên kết như ông Đỗ Danh Hướng, ông Lương Văn Cường, ông Phạm Văn Xuân và bà Nguyễn Sĩ Nam đã áp dụng phương án cấy lệch vụ. Cách làm này giúp phân bổ lao động hợp lý, đồng thời hạn chế nguy cơ mất trắng nếu một khu vực bị ảnh hưởng bởi bão.
Sản xuất hữu cơ khiến năng suất lúa chỉ đạt khoảng 5 tấn/ha trong điều kiện thuận lợi và khoảng 3 tấn/ha hoặc thấp hơn khi thời tiết bất lợi. Bù lại, gạo được đánh giá cao về chất lượng và giá trị dinh dưỡng; hiện dòng gạo hữu cơ cao cấp được bán khoảng 120.000 đồng/kg, còn dòng phổ thông duy trì ở mức khoảng 68.000 đồng/kg.
Mô hình ruộng rươi ngoài đê không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị nông sản mà còn khẳng định hướng phát triển nông nghiệp xanh của khu vực phía Bắc. Sau gần một thập kỷ kiên trì, hạt gạo hữu cơ từ vùng bãi bồi Hải Phòng đã mở rộng cánh cửa bước ra thị trường quốc tế bằng chất lượng và quy trình sản xuất bền vững.
An Nhiên (tổng hợp)
