Ngày 11/03/2026, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang quanh eo biển Hormuz, giá xăng Mỹ tăng mạnh dù nước này sản xuất hơn 13 triệu thùng dầu mỗi ngày.
- Người đàn ông thoát nạn trong tích tắc khi vỉa hè sụt ở Đà Nẵng
- Giá xăng dầu: Mỹ sản xuất kỷ lục nhưng giá xăng vẫn chao đảo
- Vụ lừa đảo nghìn tỷ: Kỳ tích thu hồi 246 kg vàng nguyên khối
Căng thẳng Trung Đông và eo biển Hormuz khiến giá dầu toàn cầu rung lắc mạnh
Thị trường năng lượng toàn cầu những ngày đầu tháng 3 chứng kiến biến động hiếm thấy khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng. Iran bị cho là đã khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến trung chuyển khoảng 20% nguồn dầu thế giới – rơi vào tình trạng tê liệt cục bộ, khiến các nhà giao dịch năng lượng lập tức phản ứng mạnh.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng chiến lược tại khu vực Vịnh Ba Tư cũng trở thành mục tiêu tấn công, bao gồm nhà máy lọc dầu Ras Tanura của Saudi Aramco và một số tàu chở dầu hoạt động trong khu vực. Những sự kiện này đã thổi bùng tâm lý lo ngại về gián đoạn nguồn cung, khiến giá dầu thô toàn cầu biến động dữ dội.
Trong tuần giao dịch, dầu chuẩn Mỹ WTI từng tăng tới 38%, có thời điểm vượt mốc 119 USD/thùng vào sáng thứ hai theo giờ Việt Nam, trước khi hạ nhiệt xuống dưới 90 USD/thùng trong phiên sau đó. Dầu Brent quốc tế cũng có lúc vượt 94 USD/thùng. Theo ông Aditya Saraswat, Trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Đông và Bắc Phi của Rystad Energy, biến động này đang lan rộng ra nhiều lĩnh vực kinh tế, từ các trung tâm dữ liệu đến người tiêu dùng cuối cùng, đặc biệt là khi chi phí nhiên liệu tăng cao.
Diễn biến giá dầu còn trở nên khó lường hơn khi các tuyên bố từ Nhà Trắng liên tục thay đổi. Tổng thống Donald Trump từng khiến thị trường hạ nhiệt khi nói với CBS News rằng cuộc xung đột “gần như đã kết thúc”, nhưng chỉ vài giờ sau đó lại cảnh báo Washington sẽ phản ứng mạnh nếu Iran cắt đứt nguồn cung năng lượng toàn cầu, khiến giá dầu nhanh chóng bật tăng trở lại.
Hệ thống lọc dầu đặc thù khiến Mỹ vẫn phải nhập khẩu dầu dù sản lượng cao
Mặc dù Mỹ hiện là quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới với sản lượng vượt 13 triệu thùng/ngày, điều này không đồng nghĩa nước này hoàn toàn tự chủ về nhiên liệu. Nguyên nhân nằm ở sự không đồng bộ giữa nguồn dầu khai thác và cấu trúc hệ thống lọc dầu.
Phần lớn nhà máy lọc dầu tại Mỹ được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước và thiết kế để xử lý dầu thô nặng, chứa nhiều lưu huỳnh. Trong khi đó, sự bùng nổ sản lượng trong thập kỷ qua chủ yếu đến từ dầu đá phiến – loại dầu nhẹ và ít lưu huỳnh hơn. Sự khác biệt này buộc Mỹ vẫn phải nhập khẩu hàng triệu thùng dầu nặng mỗi ngày, chủ yếu từ Canada và khu vực Mỹ Latinh, để duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu.
Theo chuyên gia Daniela Hathorn của Capital, đặc điểm này khiến Mỹ ít chịu tác động trực tiếp hơn so với châu Âu hoặc châu Á khi nguồn cung dầu thô bị gián đoạn. Tuy nhiên, thị trường nhiên liệu tinh chế như xăng và dầu diesel lại chịu ảnh hưởng rất mạnh từ biến động toàn cầu.
Khi rủi ro địa chính trị tăng cao, giá các sản phẩm tinh chế thường tăng nhanh hơn dầu thô. Hợp đồng tương lai xăng bán buôn tại Mỹ đã tăng hơn 25%, trong khi dầu diesel tăng gần 12%. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt, các nhà máy lọc dầu Mỹ có xu hướng ưu tiên xuất khẩu nhiên liệu sang những thị trường trả giá cao hơn, khiến nguồn cung nội địa giảm và đẩy giá bán lẻ trong nước tăng theo.
Người tiêu dùng Mỹ chịu tác động ngay khi giá xăng leo thang
Tác động của biến động thị trường năng lượng nhanh chóng phản ánh vào giá bán lẻ xăng tại Mỹ. Dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho thấy giá xăng trung bình toàn quốc đã tăng lên khoảng 3,54 USD/gallon, tương đương mức tăng gần 19% kể từ khi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát.
Ông Robert Yawger, Giám đốc giao dịch năng lượng tại Mizuho, cho biết mức tăng 0,119 USD/gallon chỉ trong một đêm, từ ngày 1 đến ngày 2/3, là mức nhảy vọt lớn nhất kể từ sau siêu bão Katrina năm 2005 – thời điểm hệ thống năng lượng vùng vịnh Mexico bị tàn phá nghiêm trọng.
Áp lực còn gia tăng khi thị trường bước vào giai đoạn chuyển đổi sang loại xăng pha chế mùa hè, vốn có chi phí sản xuất cao hơn. Các chuyên gia ước tính rằng mỗi khi giá dầu thô tăng thêm 10 USD/thùng, giá xăng tại Mỹ thường tăng khoảng 0,25 USD/gallon.
Trong kịch bản giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng, người tiêu dùng Mỹ có thể phải trả thêm ít nhất 0,5 USD cho mỗi gallon xăng. Theo ông Patrick De Haan, Trưởng bộ phận phân tích dầu mỏ của GasBuddy, tác động này diễn ra gần như ngay lập tức chứ không cần chờ nhiều tuần để lan tỏa đến thị trường bán lẻ.
Theo: Báo Dân trí
