Vùng chè Trại Cài thuộc xã Đồng Hỷ đang mở rộng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và tăng cường liên kết chuỗi, tạo nền tảng nâng cao giá trị sản phẩm, giữ vững thương hiệu danh trà của địa phương.
- Hà Nội tăng giám sát bữa ăn bán trú với sự tham gia của phụ huynh
- Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên hứng hàng trăm cú sét trong một đêm
- Bão Noul đạt cấp 10 trên Biển Đông, dự báo còn tiếp tục mạnh lên
Sau khi sáp nhập, xã Đồng Hỷ trở thành địa phương sở hữu vùng chè Trại Cài, một trong những vùng chè nổi tiếng của Thái Nguyên với hương thơm đặc trưng, vị đượm và nước trà màu mật ong. Việc chuyển đổi phương thức sản xuất cùng định hướng phát triển chuỗi giá trị đang được địa phương xác định là giải pháp để gìn giữ và phát triển thương hiệu trà lâu đời.
Những đồi chè trải rộng là hình ảnh quen thuộc của Trại Cài, nhưng phía sau màu xanh ấy là hành trình thay đổi bắt đầu từ nhiều năm trước. Giai đoạn 2009-2010, nơi đây trở thành vùng chè đầu tiên của tỉnh triển khai xây dựng vùng chè đạt tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích 10ha, mở đầu cho quá trình sản xuất an toàn với việc ghi nhật ký canh tác, sử dụng nguồn nước sạch và thuốc bảo vệ thực vật sinh học.
Hiện xã Đồng Hỷ có hơn 1.000ha chè, trong đó 193,3ha được chứng nhận VietGAP hoặc hữu cơ, chiếm 18,4% tổng diện tích và 85ha đã được cấp mã số vùng trồng. Nguồn nguyên liệu đạt chuẩn trở thành nền tảng để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển thương hiệu chè theo hướng bền vững.
Gia đình bà Nguyễn Thị Hòa là một trong những hộ chuyển đổi sang sản xuất chè an toàn từ năm 2020 với 7 sào chè và ba lứa thu hoạch mỗi năm. Những vụ đầu năng suất giảm do cây cần thời gian phục hồi và người trồng chưa quen sử dụng phân hữu cơ, nhưng khi cây thích nghi, chè phát triển khỏe hơn, búp ra đều, ít sâu bệnh và hiện mỗi sào đạt khoảng một tạ chè tươi, cao hơn trước khi chuyển đổi.
Sự thay đổi ở Trại Cài cũng diễn ra từ cách người dân nhìn nhận việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón trong sản xuất. Nhiều hộ đã thay thế dần phân bón hóa học bằng các chế phẩm sinh học có nguồn gốc tự nhiên để chăm sóc cây chè.
Trên những nương chè đạt tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ, cây chè sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, đất canh tác tơi xốp hơn và khả năng chống chịu nắng nóng kéo dài cũng được cải thiện. Không chỉ chất lượng búp chè được nâng lên, năng suất còn tăng khoảng 20% so với thời điểm trước khi chuyển đổi.
Nguồn nguyên liệu đạt tiêu chuẩn đã tạo điều kiện để các hợp tác xã và doanh nghiệp phát triển nhiều dòng sản phẩm chất lượng cao như trà đinh, trà tôm nõn và trà sen. Hiện xã Đồng Hỷ có 14 sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP từ 3 đến 4 sao.
Hiện xã có 22 hợp tác xã và 10 làng nghề truyền thống đang hoạt động, trong đó phần lớn sản xuất, chế biến trà. Các hợp tác xã tăng cường bao tiêu nguyên liệu, nhiều đơn vị thu mua chè tươi với mức giá cao hơn thị trường từ 10.000 đến 20.000 đồng/kg.
HTX Tuyết Hương là một trong những đơn vị tiêu biểu của mô hình liên kết này. Thành lập từ năm 2012, HTX đã liên kết bao tiêu nguyên liệu tại hầu hết các xóm trên địa bàn xã, xây dựng 5ha chè được cấp mã số vùng trồng và 15ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời hướng dẫn các hộ ghi chép nhật ký sản xuất và thực hiện đúng quy trình chăm sóc.
Cùng với việc phát triển vùng nguyên liệu, HTX đầu tư máy móc, đổi mới mẫu mã và bao bì nhằm nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm. Đến nay, đơn vị có 5 sản phẩm OCOP 4 sao và đang hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP 5 sao.
Bà Trần Thị Tuyết, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc HTX Chè Tuyết Hương, cho biết: “HTX đặc biệt chú trọng liên kết sản xuất với người dân vì đây là nguồn nguyên liệu quyết định chất lượng sản phẩm. Từ vùng chè đạt tiêu chuẩn VietGAP, hướng hữu cơ, các sản phẩm đều đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Nếu chè khô bán ngoài thị trường có giá khoảng 200.000-500.000 đồng/kg thì các sản phẩm đạt OCOP có thể đạt từ 600.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng/kg, tùy từng loại.”
Bên cạnh HTX Tuyết Hương, nhiều đơn vị như HTX Thịnh An, HTX Nguyên Việt, HTX Minh Đeng và Công ty Cổ phần Chè Trại Cài Thái Nguyên cũng góp phần mở rộng thị trường cho thương hiệu trà Trại Cài. Những sản phẩm được đầu tư về chất lượng, mẫu mã và truy xuất nguồn gốc đang từng bước khẳng định vị thế của vùng chè trên bản đồ trà Việt Nam và thế giới.
Theo ông Nguyễn Minh Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Hỷ, địa phương tập trung hỗ trợ các hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ và quảng bá sản phẩm, đồng thời lấy chất lượng làm yếu tố cốt lõi để phát triển thương hiệu chè. Đến năm 2030, xã phấn đấu duy trì hơn 1.000ha chè; 70% diện tích chè sản xuất tập trung được chứng nhận VietGAP, hữu cơ và cấp mã số vùng trồng; 100% cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh chè đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm.
Địa phương cũng đặt mục tiêu có 25 sản phẩm trà đạt OCOP từ 3 đến 5 sao, trong đó có một sản phẩm OCOP 5 sao và đưa toàn bộ sản phẩm trà cùng các sản phẩm từ chè lên các sàn thương mại điện tử, nền tảng số. Những bước chuyển từ cách chăm sóc cây chè, liên kết sản xuất đến xây dựng thương hiệu đang tạo nền tảng để Trại Cài tiếp tục giữ vững vị thế là một trong “Tứ đại danh trà” của Thái Nguyên.
Nguyên Hương (tổng hợp)
