Ngủ trưa ở trẻ nhỏ không chỉ là khoảng thời gian nghỉ ngơi giữa ngày mà còn tác động trực tiếp đến trí nhớ, cảm xúc, khả năng học tập và sự phát triển não bộ trong những năm đầu đời.
Trẻ ngủ trưa thường ghi nhớ và kiểm soát cảm xúc tốt hơn
Theo các nghiên cứu về giấc ngủ trẻ em, não bộ của trẻ nhỏ cần nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn người trưởng thành vì đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ. National Sleep Foundation (Mỹ) khuyến nghị trẻ từ 1-2 tuổi cần ngủ khoảng 11-14 giờ mỗi ngày, trẻ 3-5 tuổi cần 10-13 giờ và trẻ 6-12 tuổi vẫn cần từ 9-12 giờ ngủ/ngày.
Với nhiều trẻ dưới 5 tuổi, giấc ngủ ban đêm chưa đủ để cơ thể và não bộ phục hồi hoàn toàn. Lúc này, giấc ngủ trưa đóng vai trò như khoảng sạc lại năng lượng, giúp não xử lý và lưu trữ thông tin đã tiếp nhận trong ngày. Một nghiên cứu của Đại học Massachusetts Amherst cho thấy trẻ mẫu giáo ngủ trưa có khả năng ghi nhớ thông tin tốt hơn khoảng 10% so với nhóm trẻ không ngủ trưa. Trong quá trình ngủ, đặc biệt ở giai đoạn ngủ sóng chậm, não sẽ chuyển dữ liệu từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn, giúp trẻ học tập hiệu quả hơn.
Không chỉ ảnh hưởng đến trí nhớ, giấc ngủ trưa còn liên quan trực tiếp đến cảm xúc và hành vi. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Child Development cho thấy trẻ thiếu ngủ trưa thường dễ cáu gắt, khó kiểm soát cảm xúc, giảm hứng thú với hoạt động tích cực và phản ứng tiêu cực mạnh hơn trước các tình huống gây thất vọng. Nhiều phụ huynh nhận thấy những ngày trẻ bỏ ngủ trưa thường đi kèm việc quấy khóc nhiều hơn, khó ăn uống và dễ nổi nóng vì những chuyện nhỏ. Các chuyên gia cho rằng đây là phản ứng tự nhiên khi não bộ bị mệt mỏi do thiếu nghỉ ngơi.
Không phải trẻ nào cũng cần ngủ trưa giống nhau
Dù ngủ trưa mang lại nhiều lợi ích, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không nên ép mọi đứa trẻ phải ngủ theo cùng một khuôn mẫu. Theo chuyên gia giấc ngủ trẻ em Craig Canapari thuộc Đại học Yale, nhu cầu ngủ trưa giảm dần theo độ tuổi. Khoảng 15-18 tháng tuổi, đa số trẻ chuyển từ hai giấc ngủ trưa xuống còn một giấc. Từ 3-5 tuổi, nhiều trẻ bắt đầu tự nhiên bỏ ngủ trưa và sau 5 tuổi, phần lớn không còn cần ngủ trưa mỗi ngày. Nếu trẻ ngủ đêm đủ giấc, buổi sáng thức dậy tỉnh táo, ban ngày vui vẻ, tập trung tốt và không cáu gắt thất thường thì việc không ngủ trưa chưa hẳn là vấn đề đáng lo.
Ngược lại, có những trẻ tuy không chịu ngủ trưa nhưng đến chiều lại lờ đờ, tăng động, quấy khóc hoặc ngủ gật bất thường. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn đang thiếu ngủ kéo dài. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc biến giờ ngủ trưa thành cuộc chiến có thể phản tác dụng. Thay vì quát mắng hay ép trẻ nằm im hàng giờ, cha mẹ nên tạo khoảng nghỉ yên tĩnh để trẻ thư giãn. Nếu không ngủ, trẻ vẫn có thể đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc chơi các hoạt động ít kích thích để não bộ được nghỉ ngơi.
Ngoài ra, ngủ trưa quá muộn hoặc kéo dài quá lâu cũng có thể khiến trẻ khó ngủ vào ban đêm, làm xáo trộn đồng hồ sinh học và ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ tổng thể. Điều quan trọng nhất không phải là trẻ có ngủ trưa hay không, mà là tổng thời gian ngủ mỗi ngày có đáp ứng đủ nhu cầu phát triển hay không. Một đứa trẻ ngủ đủ giấc thường có tinh thần ổn định, khả năng tập trung tốt và phát triển thể chất, cảm xúc tích cực hơn. Với trẻ nhỏ, giấc ngủ không chỉ đơn thuần là nghỉ ngơi mà còn là khoảng thời gian hormone tăng trưởng hoạt động mạnh và não bộ phục hồi sau một ngày dài tiếp nhận thông tin.
Theo: CafeF
