Thỏa thuận hạt nhân Iran đang khiến đồng minh châu Âu lo ngại khi Mỹ nỗ lực thúc đẩy một văn bản nhanh chóng nhưng thiếu các giải pháp thực sự cốt lõi.
Thỏa thuận hạt nhân Iran đối mặt rào cản từ các đồng minh
Các quốc gia châu Âu hiện đang bày tỏ lo ngại về việc đội ngũ đàm phán Mỹ thiếu kinh nghiệm có thể thúc đẩy một thỏa thuận khung quá nhanh chóng. Những nhà ngoại giao cho rằng văn bản này chủ yếu mang tính hình thức nhằm tạo tiếng vang truyền thông hơn là giải quyết triệt để các vấn đề hạt nhân vốn đã tồn tại lâu đời. Đáp lại, Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump luôn ưu tiên các thỏa thuận mang lại lợi ích cao nhất cho nước Mỹ và người dân. Tại thủ đô Pakistan ngày 19/4 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo có thể sắp diễn ra.
Đại diện từ các nước Pháp, Anh và Đức cho biết họ dường như đang bị gạt ra khỏi tiến trình quan trọng này dù từng đóng vai trò chủ chốt trong quá trình ký kết JCPOA năm 2015. Sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận cũ vào năm 2018 với lý do không công bằng, các cuộc đối thoại hiện đã được nối lại tại Islamabad. Trọng tâm vẫn xoay quanh việc Iran hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đang bủa vây.
Tuy nhiên, sự thiếu hụt niềm tin và phong cách làm việc khác biệt giữa chính quyền hiện tại của Mỹ với phía Iran đang tạo ra một bầu không khí căng thẳng. Giới quan sát lo ngại một thỏa thuận khung mong manh sẽ khó có thể duy trì được tính bền vững về mặt chính trị cho cả hai phía trong tương lai. Tại thủ đô của Pakistan, những dấu hiệu cho thấy một vòng đàm phán trực tiếp sắp diễn ra đang thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng quốc tế.
Những nút thắt kỹ thuật trong đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran
Trọng tâm của những tranh cãi kỹ thuật hiện nay nằm ở kho dự trữ 440 kg uranium đã được làm giàu tới mức 60% của phía Iran. Các chuyên gia cho rằng phương án khả thi nhất là giảm mức độ làm giàu ngay tại thực địa dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế. Một lựa chọn khác là chuyển một phần nguyên liệu này sang các nước trung gian như Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Pháp để đảm bảo tính minh bạch.
Vấn đề quyền làm giàu uranium vẫn là nút thắt khó gỡ khi Mỹ kiên quyết yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động này tại các cơ sở hạt nhân. Trong khi đó, Tehran khẳng định họ chỉ theo đuổi chương trình hạt nhân vì mục đích dân sự và hòa bình, đồng thời không chấp nhận việc từ bỏ hoàn toàn công nghệ. Một giải pháp thỏa hiệp có thể là tạm dừng làm giàu trong một thời gian nhất định hoặc duy trì ở mức độ rất thấp dưới sự giám sát chặt chẽ.
Song song với hạt nhân, bài toán kinh tế cũng vô cùng phức tạp khi Iran yêu cầu dỡ bỏ lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài. Tehran đặc biệt coi trọng mối quan hệ thương mại với châu Âu và coi đây là yếu tố then chốt để ổn định tình hình kinh tế trong dài hạn. Ngoài ra, các đồng minh của Mỹ cũng muốn mở rộng đàm phán sang lĩnh vực tên lửa đạn đạo và các vấn đề an ninh khu vực để đảm bảo hòa bình bền vững.
Theo: Báo Tiền Phong
