Trồng rêu trên núi cao 2.000m ở Y Tý để giảm phụ thuộc hàng nhập khẩu

Anh Nguyễn Văn Hùng đã thử nghiệm thành công mô hình trồng rêu đất tại Lào Cai nhằm chủ động nguồn giá thể cho hoa lan và hướng tới mục tiêu xuất khẩu sang Nhật Bản.

Khát vọng làm chủ nguồn nguyên liệu và hành trình tầm sư học đạo

Anh Nguyễn Văn Hùng vốn là người có hơn 10 năm kinh nghiệm gắn bó với nghề trồng hoa lan tại Hải Phòng. Trong quá trình sản xuất anh nhận thấy phần lớn rêu làm giá thể trong nước phải nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc Chile khiến chi phí bị đội lên cao. Ý tưởng tự trồng rêu dần hình thành khi anh đến vùng núi cao Y Tý và phát hiện những mảng rêu mọc tự nhiên có đặc tính gần giống loại nhập khẩu. Khí hậu mát mẻ và độ ẩm cao cùng nguồn nước dồi dào tại đây chính là môi trường lý tưởng để phát triển loại cây này.

Để hiện thực hóa ý tưởng thì anh Hùng đã sang Trung Quốc để trực tiếp tìm hiểu các mô hình trồng rêu quy mô lớn. Anh đã quan sát quy trình sản xuất và học kỹ thuật làm đất cũng như cách cấy giống và chăm sóc rêu chuyên nghiệp. Tuy nhiên khi đưa kỹ thuật về áp dụng tại thôn Nhìu Cồ San thì anh nhanh chóng nhận thấy sự khác biệt về thực tế. Địa hình dốc và dòng chảy mạnh từ trên núi đổ xuống vào mùa mưa thường xuyên khiến diện tích rêu mới cấy bị cuốn trôi hoàn toàn.

Vào mùa khô thì nắng gắt kèm theo gió mạnh khiến rêu dễ bị cháy đầu và chậm phát triển nếu không được tưới nước kịp thời., Những giải pháp như che lưới hay kiểm soát nước kiểu công nghiệp gần như không thể áp dụng tại vùng địa hình dốc này. Anh bắt đầu thử nghiệm từ diện tích 5.000 m2 vào năm 2022 bằng cách thuê lại những thửa ruộng một vụ kém hiệu quả của người dân. Toàn bộ quy trình từ cải tạo đất đến lên luống đều phải điều chỉnh dựa trên kinh nghiệm thực tế tại địa phương.

Người dân bản địa thu hoạch rêu đất. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Vượt qua thách thức thiên nhiên để mở hướng xuất khẩu bền vững

Sau 4 năm kiên trì thì quy trình trồng rêu đất tại vùng cao Y Tý đã dần đi vào ổn định và hoàn thiện. Rêu được nhân giống từ thân và cấy trên luống đất đã xử lý rồi cần được chăm sóc từ 1,5 đến 2 năm mới có thể thu hoạch. So với các loại giá thể truyền thống như xơ dừa thì rêu đất có độ bền cao hơn và giữ nước tốt hơn. Hiện giá rêu khô đang dao động từ 70.000 đến 80.000 đồng/kg và nhu cầu trong nước vẫn còn rất lớn.

Đến nay anh Hùng đã mở rộng quy mô diện tích trồng rêu lên hơn 3 ha và tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương. Mức thu nhập của người dân tham gia trồng và thu hoạch rêu đạt từ 250.000 đến 400.000 đồng mỗi ngày. Dù chi phí nhân công làm cỏ và chăm sóc rất lớn khiến mô hình hiện mới ở mức hòa vốn nhưng tiềm năng phát triển là rất rõ rệt. Rêu đất cho thấy khả năng thích nghi tốt với những diện tích ruộng trũng và ẩm thấp mà các loại cây màu khác không thể sinh trưởng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai đánh giá đây là hướng sản xuất nông nghiệp bền vững và thân thiện với môi trường. Mô hình này phù hợp với chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng và khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai tại vùng dân tộc thiểu số. Trong tương lai anh Hùng dự kiến sẽ liên kết sâu hơn với các hộ dân để nâng cao sản lượng phục vụ xuất khẩu. Thị trường Nhật Bản và Đài Loan đang là mục tiêu hướng tới của sản phẩm rêu đất Y Tý trong những năm tới.

Theo: VnExpress