Không bằng cấp hàn lâm, không được đào tạo bài bản và qua đời khi mới 32 tuổi, Srinivasa Ramanujan vẫn để lại kho tàng công thức khiến giới khoa học thế giới tiếp tục nghiên cứu suốt hơn một thế kỷ. Câu chuyện về thiên tài toán học Ấn Độ này đến nay vẫn khiến nhiều người kinh ngạc.
- Bốn ô tô va chạm liên hoàn ở Hà Nội, 3 xe hư hỏng nặng
- Cận cảnh tranh thêu cung đình “Cửu long” thời Nguyễn: Báu vật tiền tỷ cũng không mua được
- Việt Nam khuyến cáo công dân trước tình hình căng thẳng ở Venezuela
Thiên tài tự học lớn lên giữa nghèo khó
Srinivasa Ramanujan sinh ngày 22/12/1887 tại Erode, bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Ông lớn lên trong một gia đình nghèo, điều kiện học tập vô cùng hạn chế. Ramanujan hầu như không được tiếp cận nền giáo dục toán học bài bản như các học giả cùng thời.
Phần lớn kiến thức toán học của Ramanujan đến từ việc tự học. Ông tự mày mò, ghi chép các công thức vào những cuốn sổ tay cũ kỹ. Thiếu sách tham khảo, thiếu người hướng dẫn, ông vẫn kiên trì theo đuổi toán học bằng trực giác và niềm đam mê hiếm có.
Bước ngoặt quan trọng xảy ra khi Ramanujan tiếp cận cuốn Synopsis of Elementary Results in Pure and Applied Mathematics của George Shoobridge Carr. Cuốn sách liệt kê hàng nghìn định lý nhưng gần như không có chứng minh. Từ đây, Ramanujan phát triển thêm nhiều công thức mới, vượt xa nội dung ban đầu.
Những công thức không chứng minh nhưng luôn đúng
Điểm đặc biệt khiến Ramanujan trở thành huyền thoại nằm ở cách ông làm toán. Các công thức được viết ra gần như không kèm lập luận trung gian. Với nhiều nhà khoa học, đây là điều khó chấp nhận trong toán học truyền thống.
Tuy nhiên, sau này, các nhà toán học hàng đầu thế giới đã kiểm chứng và xác nhận phần lớn công thức của Ramanujan đều chính xác. Nhiều kết quả thậm chí đi trước thời đại hàng chục năm. Điều này khiến cộng đồng khoa học vừa kinh ngạc vừa kính nể.
Bản thân Ramanujan từng chia sẻ rằng nhiều ý tưởng toán học đến với ông trong giấc mơ. Ông tin rằng trực giác đóng vai trò trung tâm trong tư duy của mình. Phương pháp khác thường ấy ban đầu gây tranh cãi, nhưng cuối cùng lại mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Dù cuộc đời ngắn ngủi và chịu ảnh hưởng nặng nề từ bệnh tật, Ramanujan đã để lại dấu ấn sâu đậm trong Toán học thế giới trước khi qua đời ở tuổi 32.
Di sản toán học vượt thời gian
Năm 1914, Ramanujan được nhà toán học G.H. Hardy mời sang Đại học Cambridge, Anh. Tại đây, tài năng của ông nhanh chóng được công nhận trong giới học thuật quốc tế. Dù sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, Ramanujan vẫn công bố nhiều công trình quan trọng.
Trước khi rời Ấn Độ, ông đã đưa ra 17 công thức đặc biệt để tính số pi. Những công thức này cho phép tính ra nhiều chữ số chính xác với rất ít phép toán. Đến nay, nhiều thuật toán hiện đại vẫn dựa trên nền tảng đó.
Hơn một thế kỷ trôi qua, di sản của Ramanujan vẫn tiếp tục được khai thác. Các nghiên cứu mới cho thấy công trình của ông còn liên quan đến vật lý hiện đại, từ lý thuyết lỗ đen đến các hệ vật chất cực hạn. Ramanujan trở thành biểu tượng cho sức mạnh của trí tuệ và đam mê thuần khiết.
Theo: Vietnamnet
