Du xuân triều Nguyễn là hoạt động đầu năm của hoàng gia, vừa mang ý nghĩa lễ nghi truyền thống, vừa phản ánh bối cảnh chính trị, xã hội cuối thế kỷ XIX, đầu XX.
- Cháy lớn tại cửa hàng nội thất ở TPHCM, nhiều tài sản bị thiêu rụi
- Trốn truy nã trên tàu biển, người đàn ông bị bắt ngày mùng 6 Tết
- Mỹ chính thức áp thuế toàn cầu 10% từ ngày 24/02
Du xuân thời Đồng Khánh: Nghi lễ giữa biến động chính trị
Lệ du xuân đầu năm của các vua nhà Nguyễn được ghi nhận rõ từ thời Đồng Khánh. Bối cảnh xuất hiện nghi lễ này gắn với biến cố năm 1885, khi kinh đô thất thủ và vua Hàm Nghi rời Huế. Đồng Khánh được đưa lên ngôi trong hoàn cảnh nhạy cảm, giữa nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận.
Để khẳng định vị thế quân vương và trấn an xã hội, lễ du xuân mùng 1 Tết Bính Tuất 1886 được tổ chức quy củ. Sau lễ Khánh hạ tại Điện Thái Hòa và Điện Cần Chánh, nhà vua lên kiệu theo giờ đã chọn. Đoàn hộ giá gồm quan văn võ và binh lính mang cờ quạt, gươm giáo. Kiệu ngự đi quanh kinh thành Huế để dân chúng có thể chiêm ngưỡng hoàng đế đầu năm.
Buổi chiều, đoàn dừng chân bên Sông Hương dùng tiệc. Khoảng 17h, ba phát súng từ Kỳ Đài vang lên, kết thúc hành trình. Hoạt động này vừa mang tính nghi lễ truyền thống, vừa mang thông điệp chính trị trong bối cảnh triều đình chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Pháp. Từ cuộc ngự giá của Đồng Khánh sau biến cố kinh đô đến phong cách Tây hóa thời Bảo Đại, mỗi chuyến du xuân đều cho thấy sự chuyển động của triều đại trong dòng chảy lịch sử.
và xem tình hình dân ăn Tết. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).
Các vua kế vị: Duy trì truyền thống và hình ảnh vương quyền
Sau Đồng Khánh, các vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định tiếp tục duy trì lệ du xuân đầu năm. Hình thức cơ bản không thay đổi. Nhà vua thiết triều đầu năm tại điện Thái Hòa. Sau nghi lễ cung đình, đoàn ngự giá di chuyển quanh kinh thành. Du xuân trở thành một phần trong nghi thức chính trị và văn hóa của triều Nguyễn. Đây là dịp để hoàng đế xuất hiện trước thần dân, củng cố hình ảnh vương quyền trong xã hội đang chuyển biến.
Trong bối cảnh đất nước chịu sự chi phối của chính quyền bảo hộ, việc duy trì nghi lễ truyền thống có ý nghĩa biểu tượng. Nó thể hiện sự tiếp nối của hoàng triều giữa nhiều thay đổi. Không khí đầu năm tại kinh thành thường rộn ràng với cờ lọng, nhạc lễ và đội hộ giá trang nghiêm. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ XX, ảnh hưởng phương Tây ngày càng rõ trong sinh hoạt cung đình. Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất dưới thời vị vua cuối cùng của triều Nguyễn.
Du xuân thời Bảo Đại: Sự giao thoa Đông – Tây trong cung đình
đầu tiên cho trò chơi golf tại Việt Nam.
(Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).
Bảo Đại có cách đón Tết và du xuân khác biệt so với các bậc tiền nhiệm. Sáng mùng 1, sau lễ thiết triều tại điện Thái Hòa, ông nâng ly champagne cùng quan đại thần và bạn bè ngoại quốc. Hoạt động này cho thấy ảnh hưởng văn hóa châu Âu trong cung đình. Theo lời kể của cung nữ Trần Thị Vui được dẫn lại, nhà vua thường chơi cờ domino với hoàng thái hậu, hoàng hậu hoặc đại thần. Ông không chuộng Nhã nhạc cung đình mà nghe nhạc trữ tình phương Tây.
Ngoài ra, Bảo Đại còn chơi golf tại vùng đồi Dạ Lê. Ông có thời điểm giải trí trên sông Hương. Những hoạt động này thu hút sự chú ý của người dân địa phương. So với nghi lễ trang nghiêm trước đó, du xuân thời Bảo Đại mang tính cá nhân rõ rệt. Điều này phản ánh sự thay đổi trong đời sống hoàng gia và xã hội Việt Nam giai đoạn cuối triều Nguyễn. Từ những cuộc ngự giá đầy nghi thức đến phong cách sinh hoạt mang ảnh hưởng phương Tây, du xuân triều Nguyễn cho thấy bước chuyển của một vương triều trong thời kỳ lịch sử nhiều biến động.
Theo: VnExpress
