WASHINGTON – Nước Mỹ bước vào dấu mốc 250 năm lập quốc với nhiều tranh luận về sự chia rẽ, các chính sách của Tổng thống Donald Trump và những lo ngại đối với nền dân chủ, song nhiều đánh giá vẫn cho rằng nền tảng của siêu cường này chưa rơi vào tình trạng bất ổn hơn các giai đoạn lịch sử trước.
- Người kể chuyện quê hương qua từng chén trà Thái Nguyên
- Cảnh sát biển số 1 phá 10 vụ ma túy, bắt 21 đối tượng tháng 6
- Nhiều nước siết mạng xã hội nhưng trẻ em vẫn lách luật dễ dàng
Ngày 4/7/2026, Mỹ kỷ niệm 250 năm hình thành và phát triển kể từ Tuyên ngôn Độc lập năm 1776, trong bối cảnh các cuộc khảo sát phản ánh tâm lý lo ngại của người dân về tương lai đất nước. Nhiều chuyên gia đồng thời đối chiếu những biến động hiện nay với các thời kỳ khó khăn trước đây để cho rằng nước Mỹ vẫn còn những cơ sở cho sự lạc quan.
Năm 1776 không chỉ đánh dấu sự ra đời của nước Mỹ mà cũng là thời điểm nhà kinh tế học Adam Smith công bố tác phẩm Tìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia, đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản tự do. Chưa đầy hai thế kỷ sau, từ một quốc gia non trẻ, Mỹ đã vươn lên trở thành siêu cường với ưu thế nổi bật về kinh tế và quân sự, trong đó có sức mạnh hải quân được đánh giá là chưa từng có trong lịch sử nhân loại.
Tuy nhiên, ở cột mốc kỷ niệm 250 năm độc lập, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy các chính sách thuế quan và nhấn mạnh định hướng tự cung tự cấp, ưu tiên xuất khẩu hơn nhập khẩu. Cùng với xu hướng biệt lập và cách tiếp cận được ví như học thuyết Monroe kiểu mới, Mỹ đồng thời đối mặt với nhiều căng thẳng, từ cuộc chiến Iran, tranh chấp thương mại với nhiều đối tác và đồng minh cho đến các phát biểu về Greenland hay việc sáp nhập Canada thành tiểu bang thứ 51.
Trong phân tích gửi đến tác giả bài viết, chuyên gia Willis Sparks thuộc Eurasia Group nhận định: “Nước Mỹ đã trở nên thất thường, và giới quan sát nước ngoài không chắc nên đặt cược ở đâu”. Theo ông, các diễn biến hiện nay buộc đồng minh của Washington phải tính đến phương án phòng ngừa rủi ro, trong khi Tổng thống Trump bị cho là đang mở rộng quyền lực theo cách có thể làm suy yếu nền dân chủ. Cùng lúc, sự trỗi dậy của Trung Quốc tiếp tục tạo sức ép cạnh tranh với Mỹ trên các lĩnh vực kinh tế, công nghệ và quân sự.
Các cuộc khảo sát dư luận cũng phản ánh những băn khoăn trong xã hội Mỹ. Thăm dò của Gallup cho thấy 76% số người được hỏi không hài lòng với tình hình hiện tại của đất nước. Khảo sát do NBC News công bố ngày 14/6 ghi nhận chỉ 38% người tham gia tin rằng những năm tháng tốt đẹp nhất còn ở phía trước, trong khi khảo sát Reuters/Ipsos ngày 15/6 cho thấy 64% lo ngại nền dân chủ Mỹ có nguy cơ thất bại.
Dẫu vậy, Willis Sparks cho rằng những chính sách hiện nay không phải là hiện tượng chưa từng xuất hiện trong lịch sử nước Mỹ. Ông dẫn lại việc Tổng thống William McKinley từng sử dụng thuế quan để gây sức ép với Canada, Tổng thống Theodore Roosevelt theo đuổi việc mở rộng lãnh thổ, còn các Tổng thống Woodrow Wilson và Warren Harding đều từng tranh cử với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”. Năm 1926, Tổng thống Calvin Coolidge cũng từng tổ chức một trận đấu võ thuật lồng thép tại Nhà Trắng nhân dịp kỷ niệm 150 năm lập quốc, tương đồng với sự kiện võ thuật do Tổng thống Trump tổ chức nhân dịp kỷ niệm 250 năm.
Lịch sử cũng cho thấy nước Mỹ từng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn hơn. Khi kỷ niệm 200 năm lập quốc vào năm 1976, quốc gia này vừa thất bại trong chiến tranh Việt Nam, chịu tác động của vụ Watergate khiến Tổng thống Richard Nixon từ chức, đối mặt với căng thẳng của Chiến tranh Lạnh và áp lực giá năng lượng từ Trung Đông. Chỉ khoảng 15 năm sau, Liên Xô sụp đổ và Mỹ trở thành siêu cường duy nhất trong thời gian dài.
Đối chiếu với bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng những thách thức ở thời điểm kỷ niệm 250 năm chưa vượt quá mức độ bất ổn mà nước Mỹ từng trải qua. Quyền lực của Tổng thống Trump cũng xuất hiện dấu hiệu bị kiềm chế khi một số nghị sĩ Cộng hòa tại cả Thượng viện và Hạ viện bỏ phiếu phản đối quyền hạn của ông liên quan đến cuộc chiến Iran. Nếu đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, quyền lực của ông Trump trong nửa sau nhiệm kỳ thứ hai có thể tiếp tục thu hẹp, qua đó giảm bớt những lo ngại về nguy cơ lạm quyền.
Quan điểm lạc quan còn được nhắc đến trong cuộc trao đổi giữa TS Ian Bremmer và nhà bình luận chính trị William Maher trên chương trình Gzero World. Theo ông Maher: “Và nhìn chung, đất nước này giàu có hơn, an toàn hơn và hòa nhập hơn so với 50 năm trước – chứ đừng nói đến 250 năm trước”. Ông đồng thời cho rằng người Mỹ vẫn có thể chỉ trích chính phủ, biểu tình, bỏ phiếu chống lại người cầm quyền và bày tỏ quan điểm mà không phải sống trong sợ hãi. Thực tế đến nay, Mỹ vẫn giữ vị thế siêu cường hàng đầu thế giới.
Nguyên Hương (Tổng hợp)
