NGHỆ AN – Đền Bạch Mã tại xã Kim Bảng hiện bảo tồn hơn một trăm đạo sắc phong cùng nhiều hiện vật quý, khẳng định giá trị nổi bật của một di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
- Dự án cải tạo mở ra kỳ vọng mới cho dòng sông Nhuệ Hà Nội
- Điều gì xảy ra với huyết áp khi uống trà xanh mỗi ngày?
- Nữ sinh Thanh Hóa giành vương miện hoa hậu du lịch bản sắc Việt Nam
Được xây dựng từ thời Lê, đền Bạch Mã là một trong bốn ngôi đền linh thiêng bậc nhất Nghệ An, từng được các triều đại phong kiến ban hơn một trăm đạo sắc phong. Năm 1994, công trình được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, đến năm 2019 lễ hội đền tiếp tục được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đền Bạch Mã tọa lạc tại xã Kim Bảng với quy mô bề thế, gồm hệ thống tam quan, nghi môn, hạ điện, trung điện, thượng điện cùng tả vu và hữu vu. Tổng thể kiến trúc vẫn lưu giữ nhiều giá trị truyền thống, phản ánh trình độ xây dựng và mỹ thuật đặc sắc của các thế hệ nghệ nhân xưa.
Tam quan bên trái nổi bật với hai cột trụ biểu lớn, trên các mảng tường đắp nổi hình hổ, voi, ngựa, nghê và rồng. Nghi môn cao hơn 7m, gồm hai tầng, ba cửa, trong đó chính môn rộng khoảng 3m và cả hai mặt đều đắp nổi tượng quan văn, quan võ với dáng vẻ uy nghi.
Hạ điện được dựng theo kiểu chồng diêm tám mái trên bốn cột vuông vững chắc, các đầu đao uốn cong mềm mại. Trung điện và thượng điện đều có ba gian, bốn vì kèo, lợp ngói mũi hài, còn hệ thống kết cấu gỗ được chạm khắc công phu với nhiều họa tiết rồng, phượng, mây và sóng nước mang đậm nghệ thuật truyền thống.
Điểm nhấn của công trình là những mảng chạm khắc gỗ tinh xảo trên kẻ hiên trung điện và thượng điện. Các đề tài như bát quái, long phượng ngậm cuốn thư, cá hóa rồng, rùa đội hoa sen hay long mã được thể hiện sinh động, trong khi phần phía sau và hai bên đền vẫn giữ nguyên bề mặt gỗ mộc nhằm bảo tồn giá trị nguyên gốc.
Không chỉ nổi bật về kiến trúc, đền Bạch Mã còn lưu giữ nhiều hiện vật quý có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật như long ngai, kiệu rồng, bát bửu, lục lạc, tượng thờ, cổ bồng, nhà vàng, nhà bạc và bát hương. Dưới thời phong kiến, ngôi đền được xếp vào hàng “điển lễ quốc tế” và từng được các triều đại ban hơn một trăm đạo sắc phong, trở thành kho tư liệu quý về lịch sử và tín ngưỡng của vùng đất xứ Nghệ.
Hằng năm, lễ hội đền Bạch Mã diễn ra vào ngày 9 và 10 tháng 2 âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian như vật cù, kéo co, ném còn, đập niêu, bóng đá và bóng chuyền được tổ chức, góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.
Nguyên Hương (tổng hợp)
