THỌ BÌNH, THANH HÓA – Chị Vi Thị Ánh đã xây dựng vùng nguyên liệu nghệ nếp đỏ rộng hơn 8ha, phát triển chế biến sâu và tạo việc làm cho lao động địa phương.
- Nghệ An xử lý 60 trường hợp vi phạm sau trận Việt Nam thắng Thái Lan
- Gần 4.000 món đồ chơi trẻ em không rõ nguồn gốc bị tiêu hủy
- Hải Sapa TV và cú rơi từ niềm tin
Từ những diện tích đồi từng bỏ hoang hoặc chỉ trồng sắn, keo với hiệu quả thấp, chị Ánh bắt đầu thử nghiệm nghệ nếp đỏ từ năm 2016 sau khi đầu tư hơn 100 triệu đồng mua 3 tấn giống. Đến nay, Hợp tác xã Nông sản dược liệu Ánh Mai đã đưa sản phẩm từ nghệ đến nhiều tỉnh, thành trong nước và từng bước tiếp cận Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ.
Một ngày cuối tháng 8, sau những trận mưa lớn, màu xanh của nghệ nếp đỏ trải dọc các triền đồi thuộc vùng sản xuất của Hợp tác xã Nông sản dược liệu Ánh Mai ở xã Thọ Bình, tỉnh Thanh Hóa. Khung cảnh này khác xa thời điểm nhiều diện tích đất nơi đây bị bỏ hoang hoặc chỉ được sử dụng để trồng sắn, keo với hiệu quả kinh tế không cao.
Sinh ra ở vùng đồi núi đá, chị Vi Thị Ánh, người dân tộc Thái, hiểu những khó khăn mà người dân địa phương gặp phải trong sản xuất nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp Học viện Hành chính Quốc gia năm 2014, chị từng có cơ hội làm việc đúng chuyên ngành nhưng những lần trở về quê khiến chị suy nghĩ nhiều về sinh kế của bà con.
Sau khi lập gia đình, chị quyết định rời công việc ổn định để trở về quê làm nông nghiệp. Không có nhiều kinh nghiệm canh tác, chị tự tìm hiểu những loại cây có khả năng phù hợp với điều kiện đất đai tại địa phương và cuối cùng lựa chọn nghệ nếp đỏ.
Theo chị Ánh, loại nghệ này thích nghi với vùng đất Thọ Bình, trong khi củ có hàm lượng curcumin cao và có thể được sử dụng để chế biến thực phẩm, dược phẩm. Năm 2016, chị bỏ hơn 100 triệu đồng mua 3 tấn giống nghệ nếp đỏ để trồng thử trên những khu đất đồi bị bỏ hoang.
Kết quả ban đầu đem lại tín hiệu khả quan khi cây sinh trưởng tốt, củ đẹp, màu đậm và chất lượng được đánh giá cao. Từ diện tích thử nghiệm, chị có thêm cơ sở để mở rộng vùng trồng và từng bước phát triển mô hình.
Đến năm 2018, khi quy mô sản xuất được mở rộng, những khó khăn bắt đầu xuất hiện. Chị phải mượn đất của người thân, thuê thêm đất của người dân trong xã, trong khi hạn chế về kỹ thuật khiến sâu bệnh phát sinh, năng suất giảm và đơn vị từng cam kết bao tiêu lại không thực hiện thỏa thuận, khiến hàng chục tấn nghệ tươi đến kỳ thu hoạch rơi vào cảnh không có đầu ra.
Trước bài toán này, chị Ánh chuyển hướng từ bán củ tươi sang nâng giá trị sản phẩm thông qua chế biến. Máy móc được đầu tư để tạo ra tinh bột nghệ, nghệ sấy khô, bột nghệ và nghệ nguyên củ khô, qua đó giảm sự phụ thuộc vào việc tiêu thụ nguyên liệu tươi.
Cách làm mới giúp Hợp tác xã từng bước chủ động hơn trong chế biến, xây dựng sản phẩm và phát triển thị trường. Năm 2023, Hợp tác xã Nông sản dược liệu Ánh Mai được thành lập, đánh dấu bước chuyển từ quy mô sản xuất hộ gia đình sang hoạt động chuyên nghiệp hơn.
Từ vài ha ban đầu, vùng nguyên liệu hiện đã tăng lên hơn 8ha. Sản phẩm của hợp tác xã được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trong nước và bắt đầu tiếp cận các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ.
Theo số liệu của Hợp tác xã, doanh thu đạt hơn 200 triệu đồng/ha/năm. Mô hình cũng tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động địa phương, với mức thu nhập từ 7 – 8 triệu đồng/người/tháng; nhiều hộ từng chủ yếu trồng keo, sắn nay đã chuyển sang nghệ nếp đỏ hoặc tham gia liên kết sản xuất với hợp tác xã.
Hiệu quả của cây nghệ vì thế không chỉ thể hiện ở diện tích vùng nguyên liệu được mở rộng mà còn ở sự thay đổi cách nghĩ về sản xuất. Người dân quan tâm hơn đến kỹ thuật canh tác, chất lượng nguyên liệu và hướng sản xuất an toàn.
Hợp tác xã đang nghiên cứu tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để làm phân bón hữu cơ, hướng đến mô hình sản xuất tuần hoàn, đồng thời tham gia các hoạt động cộng đồng, thiện nguyện và bảo vệ môi trường.
Những nỗ lực của chị Vi Thị Ánh được ghi nhận khi chị nhận giải thưởng Lương Định Của lần thứ XIX năm 2024, phần thưởng dành cho thanh niên nông thôn có thành tích nổi bật trong sản xuất, kinh doanh, khởi nghiệp và phát triển nông nghiệp. Năm 2025, chị tiếp tục giành giải Nhất cuộc thi “Dự án khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên năm 2025” do Tỉnh đoàn Thanh Hóa tổ chức với dự án “Trồng và sản xuất chế biến sâu các sản phẩm từ củ nghệ nếp đỏ trồng trên núi đá”.
Từ lựa chọn rời công việc ổn định để trở về quê, chị Ánh đã từng bước tìm hướng đi phù hợp cho những triền đồi trước đây có giá trị sản xuất thấp. Hơn 8ha nghệ nếp đỏ cùng hoạt động chế biến sâu đang cho thấy việc lựa chọn đúng cây trồng, gắn nguyên liệu với sản phẩm và thị trường có thể mở thêm cơ hội kinh tế cho vùng đất khó.
Nguyễn Liên (tổng hợp)
