Hà Nội – Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội ghi nhận ông Công, 80 tuổi, mắc ung thư phổi di căn, có tổn thương ở gan và phổi thoái triển sau ba chu kỳ điều trị bằng thuốc liên hợp kháng thể.
- Đánh giá học sinh cần thay đổi khi AI vào lớp học
- Giá rau củ TPHCM tăng mạnh, ngò rí lên 120.000 đồng/kg
- Nghệ An mở thêm hướng tận dụng trụ sở dôi dư cho trường học
Trước đó, bệnh nhân không còn đáp ứng với thuốc đích và tiếp tục tiến triển sau liệu pháp miễn dịch kết hợp hóa trị. Kết quả xét nghiệm phát hiện thêm đột biến HER2 cùng dấu ấn PDL-1 ở mức 75%, giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị tiếp theo.
Ông Công nhập viện trong tình trạng ho khan, đau ngực. Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy khối u ở thùy dưới phổi phải kích thước 16×25 mm và nhiều nốt tổn thương tại gan. Sinh thiết xác định bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tuyến xâm nhập của phổi, di căn gan, mang đột biến EGFR.
Từ tháng 1/2025, ông được điều trị bằng thuốc trúng đích thế hệ thứ ba. Sau khoảng một năm, tổn thương ở gan tăng lên 24×26 mm, trong khi chỉ dấu ung thư CEA ở mức cao.
ThS.BS Nguyễn Thế Thu, Khoa Ung bướu, nhận định bệnh nhân đã kháng thuốc sau khoảng 13 chu kỳ điều trị. Theo bác sĩ, trong cùng một khối u có thể tồn tại nhiều nhóm tế bào ung thư mang đặc điểm gene khác nhau, dẫn đến mức độ nhạy cảm với thuốc không giống nhau.
Ở người bệnh có đột biến EGFR, thuốc đích kiểm soát những tế bào phụ thuộc vào gene này. Tuy nhiên, một số tế bào có thể kích hoạt đường truyền tín hiệu khác hoặc xuất hiện thay đổi tại vị trí thuốc tác động, mức biểu hiện protein và cơ chế sinh tồn, khiến hiệu quả điều trị suy giảm.
Bác sĩ Thu chỉ định sinh thiết tổn thương gan để tìm đột biến liên quan đến tình trạng kháng thuốc. Kết quả ghi nhận ngoài EGFR, khối u còn có đột biến HER2 và dấu ấn PDL-1 ở mức cao, đạt 75%.
Từ các kết quả này, bác sĩ cân nhắc hai hướng điều trị là thuốc liên hợp kháng thể và liệu pháp miễn dịch, trước mắt ưu tiên miễn dịch kết hợp hóa trị. Tuy nhiên, sau ba chu kỳ, bệnh vẫn tiến triển: khối u phổi phải tăng kích thước lên hơn 30×25 mm, còn phổi trái xuất hiện thêm nhiều nốt đặc mới.
Thuốc liên hợp kháng thể mở hướng điều trị tiếp theo
Sau khi hội chẩn và đánh giá lại diễn biến bệnh, các bác sĩ quyết định chuyển sang thuốc liên hợp kháng thể (Antibody-Drug Conjugate – ADC) nhắm vào HER2.
Khác với hóa trị truyền thống, ADC kết hợp kháng thể nhận diện HER2 với hoạt chất gây độc tế bào. Khi gắn vào tế bào ung thư mang dấu ấn này, thuốc được đưa vào bên trong và giải phóng hoạt chất, hỗ trợ tiêu diệt tế bào đích, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến mô lành.
Sau ba chu kỳ điều trị bằng ADC, ông Công giảm ho, ăn uống tốt hơn và tăng cân. Các tổn thương tại gan, phổi cùng dịch màng phổi đều thoái triển; chỉ dấu ung thư CEA và CA 19-9 cũng giảm mạnh, cho thấy bệnh nhân đáp ứng tốt với phác đồ mới.
Chú thích ảnh: Tổn thương ở gan ông Công thoái triển sau ba chu kỳ điều trị bằng thuốc liên hợp kháng thể (ảnh phải). Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Ông Công tiếp tục dùng thuốc và được đánh giá định kỳ, theo dõi sát các chỉ số chỉ dấu ung thư. Bác sĩ Thu cho biết: “Thời gian sống của người bệnh có thể kéo dài song tiên lượng phụ thuộc vào thể trạng cũng như khả năng đáp ứng thuốc”.
Phương pháp ADC mở ra một hướng tiếp cận khác cho những bệnh nhân có khối u tiến triển sau nhiều phương pháp điều trị. Việc đưa hoạt chất đến tế bào mang mục tiêu phù hợp có thể góp phần kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống, song hiệu quả cụ thể còn phụ thuộc từng người bệnh.
Theo Globocan năm 2024, Việt Nam ghi nhận khoảng 23.100 ca ung thư phổi mới và hơn 21.300 ca tử vong do căn bệnh này. Ung thư phổi đứng thứ hai về số ca mắc mới, đồng thời là nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu tại Việt Nam.
Bác sĩ Thu khuyến cáo người dân khám sức khỏe định kỳ. Người trên 50 tuổi, có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc gia đình có người mắc ung thư phổi nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát bằng CT phổi liều thấp, nhằm phát hiện sớm bất thường và tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Nguyên Hương (tổng hợp)
