Tại các xã vùng cao phía Bắc Thái Nguyên, những sản vật quen thuộc đang từng bước trở thành hàng hóa có giá trị, tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập nhờ chương trình OCOP.
- Quán cháo 2.000 đồng ở TPHCM giữ khách suốt hơn 23 năm
- Tám tỷ phú USD và bài toán nâng tầm doanh nghiệp Việt
- Núp bóng công ty dịch vụ, giám đốc cầm đầu đường dây cho vay nặng lãi
Từ nấm, trà thảo mộc đến gạo nếp bản địa, người dân đã từng bước thay đổi cách sản xuất, chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu. Sự hỗ trợ của chính quyền, cơ quan chuyên môn cùng các hợp tác xã đang mở thêm cơ hội đưa nông sản địa phương đến những thị trường rộng lớn hơn.
Tại phường Bắc Kạn, Hợp tác xã (HTX) Minh Anh bắt đầu hoạt động từ năm 2011 với 8 thành viên, chuyên sản xuất và chế biến các sản phẩm từ nấm. Đến nay, đơn vị có 15 thành viên, liên kết với 30 hộ dân trên địa bàn, với thu nhập bình quân của thành viên đạt từ 6 – 7 triệu đồng/người/tháng.
Nguồn vốn hỗ trợ của phường Bắc Kạn gần đây giúp HTX đầu tư nhà xưởng khang trang hơn, tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật và nâng cao năng lực sản xuất. Cùng với các loại nấm truyền thống, đơn vị phát triển thêm mộc nhĩ Minh Anh thái chỉ, bonsai linh chi Minh Anh và trà túi lọc linh chi Minh Anh; hiện có 6 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao.
Với người lao động địa phương, mô hình liên kết này tạo thêm cơ hội việc làm phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và thời gian của mỗi người. Bà Nông Thị Gấm, ở tổ 16, phường Bắc Kạn, chia sẻ: “Công việc tại HTX phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và thời gian rảnh của chúng tôi. Tôi mong muốn tiếp tục gắn bó với HTX để có thêm việc làm, đồng thời tạo điều kiện cho nhiều người dân trong tổ cùng tham gia sản xuất.”
Ở xã Cẩm Giàng, Tổ hợp tác nông nghiệp Quân Hà lựa chọn trà tía tô và trà hoa đu đủ đực để phát triển sản phẩm OCOP từ nguồn nguyên liệu sẵn có. Các thành viên từng bước hoàn thiện quy trình chế biến, chú trọng chất lượng, bao bì và câu chuyện sản phẩm, qua đó mở thêm cơ hội tiêu thụ ngoài phạm vi thị trường nhỏ lẻ trước đây.
Chị Đinh Thị Diệp, Tổ trưởng Tổ hợp tác nông nghiệp Quân Hà, cho biết: “Địa phương đã đồng hành, hỗ trợ tổ hợp tác thông qua các chương trình tập huấn, xây dựng sản phẩm OCOP, hoàn thiện bao bì và tham gia hội chợ xúc tiến thương mại. Thời gian tới, tổ hợp tác sẽ mở rộng quy mô sản xuất, tìm kiếm thêm thị trường để có thể liên kết với nhiều hộ dân trong vùng hơn.”
Nếu các sản phẩm nấm và trà thảo mộc cho thấy hướng đa dạng hóa nông sản, gạo nếp Tài Phiêng Phàng ở xã Thượng Minh lại phản ánh nỗ lực phát huy giá trị giống cây trồng bản địa. Giống nếp được người dân gieo cấy từ lâu đời, có hương thơm đặc trưng, hạt gạo bóng đẹp và độ dẻo cao, nhưng trước đây sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ nên lúa thường bị sâu bệnh, năng suất còn hạn chế.
Năm 2018, người dân thôn Phiêng Phàng được chính quyền và cơ quan chuyên môn hỗ trợ triển khai mô hình trồng nếp Tài theo hướng hữu cơ. Sau khi cải tiến kỹ thuật, năng suất đạt bình quân 4,2 tấn/ha; đến năm 2023, gạo nếp Tài Phiêng Phàng được công nhận OCOP 4 sao.
Việc liên kết với HTX Yến Dương giúp người dân tiếp cận hướng dẫn kỹ thuật và có thêm đầu ra cho sản phẩm, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Theo bà Ma Thị Ninh, Giám đốc HTX Yến Dương, diện tích trồng nếp Tài đã tăng từ vài héc-ta ban đầu lên hơn 30ha nhờ nhu cầu thị trường tăng, nhưng nguồn cung vẫn chưa đáp ứng đủ các đơn hàng.
Những mô hình trên cho thấy chương trình OCOP có thể góp phần nâng giá trị nông sản và thay đổi cách tổ chức sản xuất tại vùng cao. Tuy nhiên, để duy trì kết quả, các địa phương và cơ sở sản xuất vẫn cần chú trọng chất lượng, an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và tăng cường liên kết giữa người dân, HTX với doanh nghiệp.
Khi sản phẩm bản địa có quy trình sản xuất phù hợp và đầu ra ổn định hơn, lợi ích không chỉ nằm ở giá trị hàng hóa mà còn ở cơ hội việc làm và thu nhập của người dân. Đây là cơ sở để nông sản vùng cao Thái Nguyên phát triển theo hướng bền vững, gắn lợi thế địa phương với nhu cầu thị trường.
Hoàng Lan (tổng hợp)
