Bữa cơm gia đình vẫn có thể phù hợp với người tiểu đường

TP.HCM – Bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Nguyễn Thụy Khương cho biết người mắc tiểu đường không nhất thiết phải bỏ cơm trắng, nhưng cần điều chỉnh khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm để kiểm soát đường huyết.

Thông tin được đưa ra trong dịp Ngày Tiểu đường thế giới 14.11, khi vấn đề ăn uống hằng ngày tiếp tục được xem là một phần quan trọng trong quá trình quản lý bệnh. Bữa cơm chung của gia đình vẫn có thể được duy trì nếu lượng thức ăn dành cho người bệnh được cá thể hóa theo sức khỏe và mức độ vận động.

Theo bác sĩ Khương, cơm trắng thuộc nhóm tinh bột hấp thu nhanh và có chỉ số đường huyết tương đối cao, vì vậy lượng đường trong máu có thể tăng nhanh sau khi ăn. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường vẫn có thể sử dụng cơm trắng nếu biết cân đối với rau củ, chất đạm và các thành phần khác trong cùng bữa ăn.

Một cách phân chia khẩu phần được bác sĩ giới thiệu là sử dụng đĩa ăn có đường kính khoảng 20-22 cm, trong đó một nửa dành cho rau củ không chứa tinh bột. Phần còn lại được chia đều cho chất đạm và tinh bột, với cơm trắng có thể nằm trong nhóm tinh bột này nhưng lượng ăn cần tùy thuộc cân nặng, tình trạng sức khỏe, công việc và mức độ hoạt động thể lực.

Rau củ cung cấp chất xơ, vitamin và có thể làm chậm quá trình hấp thu đường khi được dùng cùng tinh bột và chất đạm. Với nhóm thực phẩm giàu đạm, người bệnh có thể chọn thịt gia cầm bỏ da, trứng, sữa, đậu, đậu hũ; bác sĩ cũng khuyến khích bổ sung cá hoặc đạm thực vật khoảng 2-3 lần mỗi tuần.

Thứ tự dùng thức ăn cũng được lưu ý trong kiểm soát đường huyết. “Ngoài thành phần và khẩu phần thức ăn, thứ tự ăn cũng rất quan trọng. Người bệnh nên ăn rau xanh trước, sau đó đến thịt, cá và cuối cùng mới ăn cơm. Cách ăn này giúp quá trình hấp thu đường diễn ra từ từ hơn. Ăn rau trước cũng tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát lượng thức ăn nạp vào, đồng thời giúp ổn định đường huyết sau ăn và đường huyết nói chung”, bác sĩ Khương khuyên.

Trong gia đình, người mắc tiểu đường có thể dùng chung các món rau, thịt, cá và cơm với những thành viên khác thay vì phải chuẩn bị một mâm riêng. Điểm khác biệt nằm ở lượng thức ăn, chẳng hạn người bệnh có thể chỉ dùng một chén cơm trong mỗi bữa thay vì 2-3 chén như những người còn lại, theo hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp.

Cách chế biến cũng cần được chú ý, với các món luộc, hấp hoặc nấu canh được ưu tiên hơn những món chiên, xào nhiều dầu mỡ. Khi nấu ăn cho cả gia đình, lượng muối cần được kiểm soát và không nên tự ý thay đường thông thường bằng đường ăn kiêng nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bữa cơm không chỉ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng mà còn là khoảng thời gian để các thành viên trò chuyện và duy trì sự gắn kết. Vì vậy, người bệnh được khuyến khích ăn chậm, nhai kỹ, giữ tâm lý thoải mái trong bữa ăn thay vì cảm thấy mình bị tách khỏi sinh hoạt chung của gia đình.

Bác sĩ Nguyễn Võ Trà Mi, Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), lưu ý gia đình không nên để sẵn quá nhiều bánh kẹo, nước ngọt hay đồ ăn vặt trong nhà, đồng thời tránh ép người bệnh ăn hoặc trách móc khi đường huyết chưa được kiểm soát tốt. Thay vào đó, các thành viên có thể cùng người bệnh xem lại khẩu phần, thời gian ăn, việc dùng thuốc, vận động và giấc ngủ để tìm phương án điều chỉnh theo hướng dẫn chuyên môn.

Ăn uống để kiểm soát tiểu đường không đồng nghĩa với việc phải từ bỏ những bữa cơm quen thuộc hay duy trì một chế độ quá khắt khe. Khi cả gia đình cùng hướng đến cách ăn lành mạnh và đồng hành trong điều trị, người bệnh có thêm điều kiện duy trì thói quen phù hợp mà không cảm thấy bị tách biệt.

Bác sĩ Khương cho rằng trong quá trình điều trị tiểu đường, người bệnh cần sự đồng hành của gia đình, bạn bè và bác sĩ, đồng thời không nên quá lo lắng hay xem bệnh như một rào cản khiến cuộc sống mất đi niềm vui. Phát hiện bệnh sớm, ăn uống đầy đủ và đúng cách, tuân thủ điều trị cùng việc vận động phù hợp với sức khỏe là những yếu tố được khuyến nghị để người bệnh hướng tới cuộc sống khỏe mạnh và tích cực.

An Nhiên (tổng hợp)