Các chuyên gia thần kinh khuyến cáo người dân chú ý những biểu hiện bất thường của đột quỵ và gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ, nhằm giúp người bệnh được tiếp cận điều trị kịp thời.
- Những đường băng chờ lệnh giữa một ngày hàng không tê liệt
- Người mắc tiểu đường vẫn có thể ăn cơm trắng cùng gia đình
- U19 Việt Nam thua U19 Hàn Quốc, nối dài chuỗi 6 trận thất bại.
Ngày 14/11/2026, ông S.K. Jaiswal, Giám đốc chuyên môn kiêm Trưởng khoa Thần kinh, Bệnh viện CARE, Banjara Hills, Hyderabad (Ấn Độ), đưa ra khuyến cáo về cách nhận biết và xử trí khi có người nghi bị đột quỵ. Theo đó, quy tắc FAST cùng việc ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng có vai trò quan trọng trong quá trình cấp cứu.
Đột quỵ là tình trạng có thể xảy ra bất ngờ ở nhiều độ tuổi, mặc dù nguy cơ thường tăng dần theo tuổi tác. Những biểu hiện ban đầu đôi khi không rõ rệt, khiến người thân dễ nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường và bỏ lỡ khoảng thời gian cần thiết để đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế.
Một trong những phương pháp nhận biết nhanh được sử dụng phổ biến là quy tắc FAST, gồm bốn yếu tố liên quan đến khuôn mặt, cánh tay, lời nói và thời gian. Đây là cách đơn giản giúp người xung quanh phát hiện những dấu hiệu bất thường cần được can thiệp khẩn cấp.
Ở bước đầu tiên, cần quan sát khuôn mặt bằng cách yêu cầu người bệnh cười. Nếu một bên mặt bị xệ hoặc miệng méo lệch, đó có thể là biểu hiện cảnh báo. Tiếp theo, hãy đề nghị người bệnh giơ đồng thời hai tay; trường hợp một bên tay yếu, tự động hạ xuống hoặc không thể nâng lên cần được đặc biệt lưu ý.
Về khả năng giao tiếp, người bị đột quỵ có thể nói ngọng, phát âm không rõ, gặp khó khăn khi tìm từ để diễn đạt hoặc không hiểu nội dung người khác nói. Khi xuất hiện bất kỳ biểu hiện nào trong số này, gia đình cần gọi cấp cứu ngay, đồng thời ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu hoặc lần cuối người bệnh được xác định vẫn ở trạng thái bình thường.
Không cần chờ đến khi cả ba biểu hiện về khuôn mặt, cánh tay và lời nói cùng xuất hiện mới nghĩ đến đột quỵ. Chỉ một dấu hiệu bất thường khởi phát đột ngột cũng đủ để gia đình phải hành động khẩn cấp.
Ngoài những biểu hiện thuộc quy tắc FAST, bệnh còn có thể gây tê hoặc yếu bất ngờ ở mặt, tay, chân, nhất là khi chỉ xảy ra ở một bên cơ thể. Người bệnh cũng có khả năng bị nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
Một số trường hợp xuất hiện tình trạng mất thăng bằng, đi lại không vững, khó phối hợp các động tác hoặc đau đầu dữ dội mà không xác định được nguyên nhân. Đây đều là những biểu hiện cần được quan tâm, đặc biệt khi chúng xuất hiện bất ngờ.
Gia đình không nên tự nhận định những triệu chứng trên chỉ bắt nguồn từ mệt mỏi, mất nước, huyết áp thấp hay tuổi cao. Ngay cả khi các biểu hiện biến mất sau vài phút, người bệnh vẫn cần được đưa đến bệnh viện kiểm tra vì có thể đã trải qua cơn thiếu máu não thoáng qua.
Khi nghi ngờ có người bị đột quỵ, việc đầu tiên cần làm là liên hệ cấp cứu để được hỗ trợ y tế. Trong thời gian chờ nhân viên chuyên môn đến, người thân không nên cho bệnh nhân ăn uống hoặc sử dụng thuốc qua đường miệng.
Nguyên nhân là tình trạng đột quỵ có thể làm suy giảm khả năng nuốt, khiến thức ăn và nước uống dễ đi vào đường hô hấp, gây nguy cơ sặc. Đặc biệt, không được tự ý cho người bệnh dùng aspirin vì nếu nguyên nhân là xuất huyết não, loại thuốc này có thể khiến tình trạng chảy máu trở nên nghiêm trọng hơn.
Việc bệnh nhân nhanh chóng cảm thấy khỏe lại cũng không đồng nghĩa với việc đã hết nguy hiểm. Người bệnh vẫn cần được kiểm tra tại bệnh viện để bác sĩ xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị thích hợp.
Bên cạnh khả năng nhận diện triệu chứng, kiểm soát các yếu tố nguy cơ cũng là nội dung quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ. Theo ông S.K. Jaiswal, tuổi càng cao thì khả năng mắc bệnh thường càng lớn, song người trẻ cũng không nằm ngoài nguy cơ này.
Những vấn đề sức khỏe có thể làm tăng khả năng xảy ra đột quỵ gồm tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao và các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rung nhĩ. Ngoài ra, hút thuốc lá, sử dụng nhiều rượu bia, ít vận động thể chất và béo phì cũng là những yếu tố bất lợi.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên duy trì việc kiểm tra định kỳ, theo dõi các chỉ số huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Người có bệnh lý cần sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, kết hợp vận động thường xuyên và xây dựng chế độ ăn uống hợp lý.
Hạn chế rượu bia, từ bỏ thuốc lá và duy trì cân nặng phù hợp cũng góp phần kiểm soát những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc chủ động phòng ngừa, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và đưa người bệnh đi cấp cứu đúng lúc có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình điều trị và hồi phục sau đột quỵ.
Minh Tuấn (Tổng hợp)
