Bốn thách thức dân số đặt ra yêu cầu đổi mới chính sách

Hà Nội – Bộ Y tế xác định bốn nhóm chính sách dân số trọng tâm nhằm ứng phó với tình trạng mức sinh thấp, mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số tại Việt Nam.

Những định hướng này được Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên công bố tại Đại hội đại biểu Hội Y học giới tính Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ngày 25/7 tại Hà Nội. Các chính sách được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thích ứng với những thay đổi về cơ cấu dân số trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, công tác dân số hiện tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, gồm duy trì mức sinh thay thế, giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. Trong đó, hai nội dung giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số có mối liên hệ trực tiếp với lĩnh vực y học giới tính.

Vấn đề đầu tiên được đặt ra là đưa mức sinh của Việt Nam trở lại mức sinh thay thế. Số liệu năm 2025 cho thấy tổng tỷ suất sinh của nước ta chỉ còn khoảng 1,93 con trên mỗi phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định.

Một thách thức khác là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn ở mức cao trong nhiều năm qua. Từ năm 2011 đến nay, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam từng có thời điểm lên tới 118 bé trai trên 100 bé gái và hiện đã giảm xuống khoảng 109 bé trai trên 100 bé gái, song vẫn cao hơn mức cân bằng tự nhiên từ 104 đến 106 bé trai trên 100 bé gái.

Già hóa dân số cũng là vấn đề được Bộ Y tế đặc biệt quan tâm khi Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới. Nếu không có các chính sách ứng phó phù hợp, quá trình chuyển sang giai đoạn dân số già có thể tạo ra những sức ép lớn đối với hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe và nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế.

Nhóm chính sách thứ tư là nâng cao chất lượng dân số theo hướng toàn diện hơn. Bộ Y tế cho rằng chất lượng dân số không chỉ được đánh giá qua các chỉ số về thể chất mà còn bao gồm trí tuệ, sức khỏe sinh sản, tuổi thọ, chất lượng giống nòi và chỉ số phát triển con người.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh: “Y học giới tính không chỉ góp phần nâng cao chất lượng điều trị mà còn đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số của Việt Nam”.

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, mục tiêu của y học hiện đại đang chuyển từ điều trị bệnh đơn thuần sang bảo tồn chức năng, nâng cao chất lượng cuộc sống và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân trong suốt vòng đời. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng cường hội nhập quốc tế trong lĩnh vực y tế.

Tại Đại hội, Ban Chấp hành Hội Y học giới tính Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 41 ủy viên đã được bầu. PGS.TS Nguyễn Quang tiếp tục được tín nhiệm giữ chức Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ mới, Hội sẽ tập trung thực hiện năm nhiệm vụ trọng tâm gồm đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuẩn hóa thực hành lâm sàng theo bằng chứng, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao nhận thức cộng đồng về sức khỏe giới tính và sức khỏe sinh sản.

Song song với Đại hội, Hội nghị Khoa học thường niên lần thứ 15 của Hội Y học giới tính Việt Nam, Hội nghị Hội Y học giới tính châu Á – Thái Bình Dương lần thứ 21 cùng Khóa đào tạo chuyên sâu quốc tế về Nam khoa và Y học giới tính năm 2026 được tổ chức trong hai ngày 25 và 26/7, tập trung vào các nội dung như vô sinh nam, nội tiết sinh sản, y học tái tạo, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong y học.

An Nhiên (tổng hợp)