Căng thẳng Mỹ – Iran đang ở mức báo động sau các đợt không kích liên tiếp nhắm vào mục tiêu quân sự cuối tháng 5. Những đòn tấn công trực diện đe dọa nghiêm trọng đến nỗ lực ngoại giao và làm lung lay lệnh ngừng bắn hiện có.
- Cựu giám đốc ngân hàng tại Cần Thơ lãnh 16 năm tù vì nhận hối lộ tiền tỉ
- Cây vải 1.800 năm tuổi, một quả giá 3,8 triệu đồng
- Đường sắt cao tốc: Việt Nam khảo sát năng lực nội địa cho dự án 67 tỷ USD
Loạt vụ không kích và đòn trả đũa quyết liệt trên thực địa
Ngày 01/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã thực hiện các đợt không kích tự vệ vào mục tiêu quân sự của Iran trong hai ngày cuối tháng 5. Quyết định này nhằm đáp trả việc Tehran bị cáo buộc bắn hạ máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế. Các máy bay chiến đấu đã tấn công phá hủy hệ thống phòng không và trạm kiểm soát mặt đất tại thành phố Geruk và đảo Qeshm để bảo đảm an toàn hàng hải.
Phản ứng lại, phía Iran tuyên bố các đòn đáp trả của mình đã nhắm thẳng vào những vị trí quân sự tại Kuwait. Tehran cáo buộc đây là nơi khởi nguồn cho các cuộc tấn công của quân đội Mỹ vào lãnh thổ nước này. Hãng thông tấn KUNA cho biết còi báo động đã vang lên tại nhiều khu vực khi quân đội Kuwait nỗ lực đánh chặn tên lửa và UAV. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định nước này có quyền tấn công các tài sản được sử dụng để gây hấn.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 07/4, các vụ đụng độ lẻ tẻ đã khiến ranh giới giữa hòa bình và giao tranh ngày càng mờ đi. Nguy cơ leo thang lớn dần khi Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz còn Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng biển quan trọng. Sự gián đoạn vận tải nghiêm trọng này đã khiến giá dầu thế giới tăng hơn 3% vào ngày đầu tháng 6. Tình hình hiện tại đang đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn khó kiểm soát.
Tiến trình ngoại giao bế tắc do thiếu hụt lòng tin sâu sắc
Những cuộc giao tranh mới nhất đang khiến tiến trình ngoại giao giữa Washington và Tehran trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Các vòng đàm phán trước đó từng đổ vỡ khiến Iran nghi ngờ thực tâm của phía Mỹ trong việc tìm kiếm lối thoát hòa bình. Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận khi không kiềm chế được Israel và tiếp tục phong tỏa cảng biển. Tehran hiện đang cân nhắc sửa đổi dự thảo thỏa thuận sau khi nhận được phiên bản cứng rắn hơn.
Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump nhận định trên mạng Truth Social rằng Tehran thực sự muốn đạt được một thỏa thuận có lợi cho đôi bên. Chính quyền Mỹ hiện đang chịu sức ép lớn khi phải cân bằng giữa việc hạ giá nhiên liệu và tránh bị phe diều hâu chỉ trích nhượng bộ. Việc mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz là mục tiêu cấp thiết trước kỳ bầu cử quốc hội vào tháng 11. Dù vậy, sự thiếu hụt lòng tin sâu sắc vẫn là rào cản lớn nhất ngăn cản một giải pháp toàn diện.
Giới chuyên gia từ Đại học Johns Hopkins cho rằng một lộ trình từng bước giảm phong tỏa có thể giúp xây dựng lòng tin hiệu quả. Ngược lại, một số nhà quan sát cảnh báo các thỏa thuận nhỏ chỉ mang tính chất tạm hoãn khủng hoảng mà không giải quyết được gốc rễ đối đầu. Hiện nay, mỗi tín hiệu ngoại giao đều có nguy cơ kích hoạt sức ép từ phe chủ chiến, làm gia tăng rủi ro quân sự. Tương lai quan hệ hai nước vẫn là bài toán chưa có lời giải chính thức từ các bên.
Theo: Báo Thanh Niên
