GIA LAI – Bà Hiao H’Yim, người được một gia đình Jrai cưu mang sau cuộc di tản năm 1975, đã gặp lại anh trai ruột sau 51 năm lưu lạc nhờ hành trình kết nối thông tin từ mạng xã hội và những người kiên trì tìm thân nhân.
- Con đường phượng vĩ nhuộm đỏ miền Tây giữa những ngày đầu hè
- Uống cà phê buổi sáng giảm 31% nguy cơ tử vong tim mạch
- Bắt kẻ bắt cóc bé gái 6 tuổi bán dưa ven đường ở Sơn La
Câu chuyện đoàn tụ diễn ra vào cuối tháng 5/2026 tại buôn Du, xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai, sau nhiều thập kỷ gia đình không ngừng tìm kiếm nhau kể từ cuộc chạy loạn trên Đường số 7. Cuộc gặp cũng gợi lại số phận của nhiều trẻ em thất lạc trong biến động chiến tranh được cộng đồng người Jrai cưu mang và nuôi lớn.
Giữa tháng 3/1975, sau khi Buôn Ma Thuột thất thủ, Bộ tư lệnh Quân đoàn II và Quân khu II của quân đội Việt Nam Cộng hòa lựa chọn rút lui theo Đường số 7, nay là Quốc lộ 25. Tuyến đường nhanh chóng rơi vào cảnh hỗn loạn, khiến nhiều gia đình ly tán và không ít trẻ em bị thất lạc giữa dòng người di tản.
Trong số đó có cô bé Hồ Thị Diễm, nay là bà Hiao H’Yim, hiện 59 tuổi, sinh sống tại buôn Du. Bà vẫn nhớ cha là Hồ Quang Thanh, chị gái tên Thủy, anh trai tên Sách, hai em là Thiện và Nhật; khi đến một con suối lớn, mẹ và chị gái trúng đạn, còn cha dẫn anh trai rời đi trong cảnh hỗn loạn, để ba chị em nhỏ thất lạc.
“Lúc lạc mất cha, em Thiện hồi ấy mới biết đi, em Nhật vừa biết ngồi. Tôi bế em Nhật trên tay, còn Thiện lẽo đẽo đi theo. Gia đình tôi lạc mất nhau giữa dòng người hỗn loạn. May mắn ba chị em tôi được một gia đình người Jrai ở buôn Du đưa về cưu mang, nuôi dưỡng”, bà H’Yim rưng rưng.
Ba chị em được đưa về buôn Du, cách nơi từng sinh sống khoảng 140km. Sau đó em út Nhật qua đời, còn Diễm và Thiện được đặt lại tên theo người Jrai thành Hiao H’Yim và Hiao H’Thiên; về sau, H’Thiên cũng mất khi còn trẻ, còn bà H’Yim lập gia đình, gắn bó với buôn làng nhưng chưa bao giờ thôi mong gặp lại người thân.
Bước ngoặt đến khi ông Nguyễn Quang Tuệ, trú phường Pleiku, tỉnh Gia Lai, ghi chép các trường hợp thất lạc trên Đường số 7 rồi đăng tải lên trang “Thất lạc trên tỉnh lộ 7 năm 1975” và kênh YouTube “Tuệ Pleiku – Đi và kể”, đồng thời chia sẻ trên Facebook. Chỉ vài giờ sau khi câu chuyện của bà H’Yim được phát sóng, một cuộc gọi từ Quảng Ngãi cung cấp những thông tin ban đầu hoàn toàn trùng khớp, trong đó gương mặt bà được nhận xét rất giống ông Hồ Quang Sách.
Sau quá trình xác minh, cuộc đoàn tụ diễn ra tại căn nhà dài của bà H’Yim ở buôn Du vào cuối tháng 5/2026. Người đầu tiên bước xuống xe là ông Hồ Quang Sách, 63 tuổi, anh trai ruột của bà, và hai anh em đã ôm nhau trong nước mắt sau hơn nửa thế kỷ xa cách.
“Lúc thất lạc Diễm, tôi khi ấy 13 tuổi. Sau tháng 3/1975 tôi và cha nhiều lần quay lại Đường 7, sang Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), một số nơi của tỉnh Lâm Đồng (cũ)… Hễ nghe ở đâu có trẻ thất lạc trong độ tuổi của các em, hai cha con lại tìm đến. Nhưng tất cả đều không cho thông tin khả quan”, ông Sách chia sẻ.
Theo ông Sách, hai cha con cũng từng gửi thư đến chương trình “Như chưa hề có cuộc chia ly” của Đài Truyền hình Việt Nam để nhờ tìm người thân nhưng không thành công. Nỗi day dứt ấy kéo dài cho đến khi người cha qua đời và chỉ khép lại sau 51 năm nhờ cuộc kết nối tình cờ từ mạng xã hội.
Ông Nguyễn Quang Tuệ cho biết nhiều trẻ thất lạc trên Đường số 7 được các gia đình Jrai nuôi dưỡng thường được đặt tên theo anh chị em, nơi phát hiện hoặc những dấu hiệu gắn với hoàn cảnh được tìm thấy. Riêng bà H’Yim vẫn gần như giữ được tên cũ vì trước đó đã đi học và biết chữ.
Gia đình người Jrai đã cưu mang bà H’Yim suốt hơn nửa thế kỷ cũng xúc động khi chứng kiến cuộc đoàn tụ. Bà Hiao Buôn, sinh năm 1958, chị gái nuôi của bà H’Yim, nói: “Nó mãi là em của mình và mình cũng mãi là chị của nó. Giờ đây mọi người trong gia đình ngày thêm đông, mình vui lắm”.
Theo ông Nguyễn Quang Tuệ, trường hợp của bà H’Yim là một trong nhiều câu chuyện đặc biệt mà ông và cộng sự ghi nhận trong quá trình tìm hiểu những người thất lạc trên Đường số 7 năm 1975. Phần lớn những đứa trẻ năm ấy vẫn tiếp tục cuộc sống tại nơi đã nuôi dưỡng mình khôn lớn, còn những cuộc đoàn tụ như của bà H’Yim vẫn là điều hiếm hoi sau hơn nửa thế kỷ.
Nguyên Hương (Tổng hợp)
