Nằm dưới chân núi Bàn Than tại xã đảo Tam Hải, Đà Nẵng, hai giếng cổ hàng trăm năm tuổi vẫn duy trì nguồn nước quanh năm, kể cả trong những giai đoạn hạn hán khắc nghiệt.
Hai giếng cổ hàng trăm năm tuổi giữa xã đảo Tam Hải
Theo thông tin được ghi nhận tại xã Tam Hải thuộc thành phố Đà Nẵng nằm cách trung tâm thành phố khoảng 100km về phía Nam. Đây là địa phương tách biệt với đất liền, một mặt giáp biển và ba mặt giáp sông, việc đi lại chủ yếu bằng đường thủy. Ngoài các giá trị địa chất nổi bật của quần thể Bàn Than – Hòn Mang – Hòn Dứa có niên đại khoảng 400 triệu năm, nơi đây còn lưu giữ nhiều di sản văn hóa đặc sắc. Trong số đó, hai giếng cổ tại thôn Thuận An được xem là công trình có giá trị đặc biệt đối với cộng đồng dân cư trên đảo.
Hai giếng nằm dưới chân núi Bàn Than, cách bờ biển khoảng 1km và cách nhau chừng 500m, được ngăn cách bởi một ngọn đồi đất sét. Cả hai đều có kiến trúc tương đồng với hình dáng tròn, đường kính khoảng 2m và độ sâu gần 10m. Lòng giếng được xây dựng bằng các khối đá tổ ong vuông vức xếp chồng chắc chắn. Đáy giếng có nhiều đá màu đen, phía ngoài được gia cố bằng lớp xi măng bảo vệ. Miệng giếng hiện được lắp nắp kim loại và khóa cẩn thận nhằm bảo vệ nguồn nước phục vụ đời sống người dân địa phương.
Người dân thôn Thuận An cho biết hai giếng cổ đã tồn tại từ nhiều thế hệ nhưng không ai xác định được chính xác thời điểm hình thành. Theo lời truyền lại, khi làng được lập nên thì hai giếng đã hiện diện. Nguồn nước được cho là thẩm thấu từ khu vực núi Bàn Than và từ lâu được người dân sử dụng cho mục đích ăn uống. Nhiều ngư dân trước mỗi chuyến ra khơi vẫn mang theo nước giếng để dùng trên biển.
Nguồn nước quý giá chưa từng cạn và gắn với đời sống người dân
Trải qua nhiều biến động lịch sử và chiến tranh, hai giếng cổ vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Từ năm 1934 đến nay, cộng đồng dân cư đã tiến hành trùng tu bốn lần nhằm duy trì công trình. Theo hương ước của địa phương, nước giếng chỉ được sử dụng cho việc nấu ăn và uống, không dùng cho hoạt động tắm giặt nhằm bảo vệ chất lượng nguồn nước. Điều đặc biệt là dù trải qua nhiều đợt hạn hán kéo dài, hai giếng cổ vẫn chưa từng khô cạn hoàn toàn.
Theo người dân địa phương, mực nước có thể hạ thấp vào mùa khô nhưng luôn duy trì đủ để phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Kết quả khảo sát trước đây cho thấy dưới đáy giếng tồn tại một hang sâu ăn ngang lòng đất. Theo ông Trần Minh Tập, Trưởng thôn Thuận An, trước kia chỉ có mỗi người dân trong làng dùng nước giếng cổ, nhưng khoảng năm 2007 tới nay, cả xã Tam Hải đều sử dụng. Người dân xem 2 giếng cổ như “tài sản vô giá”, luôn có ý thức giữ gìn mạch nguồn nuôi sống bao thế hệ.
Về nguồn gốc của giếng, ông Tập cho biết dịch theo bia đá tại 2 giếng cổ, giếng này của các thương điền người Hoa, sau khi đi vào buôn bán ở bến cảng Hội An có vào Tam Hải để đào, các tư liệu trên bia đá cho thấy giếng có thể được các thương nhân người Hoa đào khi đến khu vực này giao thương với thương cảng Hội An. Hiện nay, bên cạnh vai trò cung cấp nước sinh hoạt, hai giếng cổ còn trở thành điểm tham quan được nhiều du khách lựa chọn khi đến khám phá xã đảo Tam Hải.
Theo: Báo Dân trí
