Có một khoảnh khắc trong đời mỗi người, khi bàn tay đã nắm được thứ mình theo đuổi bấy lâu, mà trong lồng ngực vẫn trống rỗng. Đó là lúc câu hỏi cũ lại vang lên: hạnh phúc thực sự nằm ở đâu.
- Dùng ma túy giả dụ chồng đến nơi vắng để sát hại
- Miền Bắc chuyển từ mưa lớn sang nắng nóng gay gắt
- Thanh Hóa giảm hơn nửa thôn, tổ dân phố sau sắp xếp
Phần đông người ta tin của cải là câu trả lời. Họ dồn cả đời cho việc kiếm tìm, có người dùng mọi thủ đoạn để trục lợi, sẵn sàng gây thiệt hại cho người khác, sẵn sàng lợi dụng, lừa đảo, che giấu. Nhưng sinh, lão, bệnh, tử vẫn đến đúng hẹn với tất cả, không chừa một ai. Tiền bạc có thể mang lại niềm vui trong chốc lát, rồi để lại phía sau nó là thị phi và phiền não kéo dài. Nhiều của cải không đồng nghĩa với nhiều hạnh phúc — đó là điều một số người chỉ nhận ra khi đã đi gần hết một quãng đường.
Có một khoảnh khắc khác, ít ồn ào hơn nhiều. Là khi một người buông được nỗi lo về vật chất, học được cách kiềm chế cảm xúc và ham muốn của chính mình. Lúc ấy trong tay có thể chẳng còn gì, nhưng hạnh phúc lại đến, và ở lại lâu hơn. Trong lịch sử, có những người đã sống trọn đời như vậy — không lấy của cải làm đích đến, chọn chùa chiền hay Đạo quán làm nhà, ngày ngày tích đức hành thiện, lấy khổ làm vui. Họ đạt được điều mà tiền bạc không mua nổi.
Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo — ba nền tảng tư tưởng khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: đạo đức là gốc của đời sống. Khổng Tử nói về việc dùng đức để dưỡng thân, tin rằng đức lớn thì sống lâu, người nhân hậu thì trường thọ. Lão Tử chọn con đường ngược lại với ham muốn, cho rằng không có tai họa nào lớn hơn sự bất mãn, không tội lỗi nào lớn hơn lòng tham muốn có được. Một người mang dục vọng vô độ, ông nói, chắc chắn sẽ ôm mộng tưởng dài lâu, thậm chí gây tổn hại cho người khác — và tự mình cũng hao mòn vì gánh nặng trong tâm, chẳng còn chỗ trống cho hạnh phúc len vào.
Không có điều gì tốt đẹp hơn việc trau dồi đức hạnh. Người giữ được đức sẽ được phước; người giữ được tâm tính nhân hậu, lương thiện thường ít bệnh tật, ít bị tổn hại bởi thiên tai hay bởi chính con người gây ra cho nhau. Đó không phải một phần thưởng đến ngay lập tức, mà là một quy luật âm thầm vận hành qua năm tháng.
Trí tuệ lớn, theo cách nhìn ấy, chỉ đến với người mang đức lớn — bởi trí tuệ ấy là sự nắm bắt được chân lý của vũ trụ, và không đức thì không thể chạm tới. Điều đáng sợ nhất với một người, không phải là nghèo khó hay mất mát, mà là khi trái tim trở nên lạnh giá, chỉ còn nghe theo tiếng gọi của dục vọng ích kỷ. Từ đó, mọi tội ác bắt đầu.
Giữa một thế giới không ngừng thúc giục con người chạy nhanh hơn, có thêm nhiều hơn, có lẽ điều cần làm chậm lại chỉ là một câu hỏi cũ: điều gì đang nuôi dưỡng trái tim mình, và điều gì đang khiến nó lạnh đi.
Vinh Vũ (tổng hợp)
