Lễ tưởng niệm 16 quân nhân Việt – Mỹ hy sinh trong vụ rơi trực thăng năm 2001 vừa diễn ra đầy xúc động tại chân núi Am, minh chứng cho nỗ lực hàn gắn vết thương chiến tranh.
- Trời tối đen như mực, học sinh Thái Nguyên soi đèn tới trường lúc 7h sáng
- Liên cầu khuẩn lợn và nguy cơ lây nhiễm từ thói quen chế biến thực phẩm
Ký ức đau thương từ chuyến bay định mệnh giữa sương mù núi Am
Hành trình nhân đạo tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích (MIA) đã ghi dấu một nốt trầm dạt dào sương gió suốt 25 năm qua gắn liền với địa danh núi Am. Vào một buổi chiều đầu tháng 4 năm 2001, chiếc trực thăng Mi-17 đang trên hành trình từ Vinh vào Đồng Hới đã không may gặp nạn do thời tiết xấu. Trong màn sương mù dày đặc, máy bay chao đảo rồi đâm sầm vào sườn núi Am thuộc địa phận giáp ranh giữa Quảng Bình và Quảng Trị. Cú va chạm thảm khốc đã khiến toàn bộ 16 người trên khoang tử nạn, để lại một hiện trường đầy mảnh vỡ và nỗi đau thắt lòng cho thân nhân hai nước.
Trong số những người nằm lại giữa đại ngàn có Đại tá Trần Văn Biền cùng nhiều cán bộ ngoại giao và phi hành đoàn dày dạn kinh nghiệm của Việt Nam. Về phía Mỹ, 7 thành viên thuộc Lực lượng hỗn hợp kiểm kê tù binh và người mất tích (JPAC) cũng đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Ngay sau khi sự cố xảy ra, các lực lượng chức năng đã lập tức vào cuộc để triển khai công tác cứu hộ và giám định thi thể trong điều kiện cực kỳ khó khăn. Chuyến bay ấy không chỉ là một đợt khảo sát MIA thông thường mà còn mang sứ mệnh cao cả về sự thấu hiểu và sẻ chia giữa những người từng ở hai đầu chiến tuyến.
Những nỗ lực nhặt nhạnh từng mảnh thi thể vương vãi để chôn cất ngay dưới chân núi năm xưa giờ đây đã trở thành một phần của lịch sử hàn gắn. Sự mất mát này được giới quan sát đánh giá là một tổn thất vô cùng lớn đối với quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam và Mỹ vào thời điểm bấy giờ. Ký ức về núi Am vì thế không chỉ là câu chuyện về một vụ tai nạn máy bay mà còn là biểu tượng của sự tận hiến vì hòa bình.
Bia đá khắc tên những người Việt Nam và Mỹ đã hy sinh dưới chân núi Am. (Ảnh: Chụp màn hình báo Thanh Niên).
Nghĩa tình xuyên biên giới và tấm lòng của người dân bản địa
Giữa mênh mông gió núi và bạt ngàn cây keo lai của vùng đất Quảng Trị nắng cháy, một khu tưởng niệm nhỏ đã được dựng lên trang trọng. Nơi đây vốn là rừng trồng thuộc sở hữu của gia đình bà Nguyễn Thị Hòa, một người dân địa phương luôn nặng lòng với những người đã khuất. Bà Hòa kể rằng dù là “người dưng” nhưng vì cảm cái duyên với mảnh đất này, gia đình bà vẫn đều đặn nhang khói vào mỗi ngày rằm và mùng một. Những bậc thang và hàng rào bao quanh bia đá được chăm sóc tỉ mẩn như cách người Việt vẫn đối đãi với người thân của mình.
Khu tưởng niệm mang đậm phong cách kiến trúc Việt Nam với tấm bia đá khắc tên của cả quân nhân Việt lẫn quân nhân Mỹ nằm cạnh nhau. Sự giao thoa văn hóa và tâm linh này đã biến một góc rừng hoang sơ thành điểm đến của sự hòa giải cho khách viếng thăm từ khắp nơi. Thỉnh thoảng, những người bạn từ phương Tây xa xôi vẫn tìm về đây để thắp một nén hương lòng cho đồng đội cũ. Chính sự bao bọc của người dân bản địa đã giúp xoa dịu phần nào nỗi đau của các gia đình thân nhân sau một phần tư thế kỷ.
Lòng tốt của những người như bà Hòa đã góp phần nuôi dưỡng mạch ngầm hữu nghị giữa hai dân tộc vốn có nhiều duyên nợ trong lịch sử. Hành động dọn dẹp vệ sinh và thắp hương thường nhật của bà không chỉ là sự thành kính mà còn là một minh chứng cho tính nhân văn của người Việt. Tại đây, ranh giới về quốc tịch hay ngôn ngữ dường như đã bị xóa nhòa bởi tình thương và sự trân trọng những người ngã xuống vì mục tiêu nhân đạo. Núi Am xanh ngắt màu cây keo hôm nay chính là sự hồi sinh mạnh mẽ từ những tro tàn của quá khứ đau thương.
Khát vọng hòa bình và di sản nhân đạo từ một “gia đình MIA” đặc biệt
Lễ tưởng niệm tròn 25 năm vụ tai nạn diễn ra trong cái nắng đổ lửa của miền Trung như hun đúc thêm tinh thần gắn kết giữa hai đoàn đại biểu. Hơn 100 người Việt và Mỹ đã tề tựu dưới chân núi Am để cùng ôn lại những trang sử đầy xúc động về nỗ lực kiểm kê người mất tích. Ông Lê Công Tiến, Giám đốc Cơ quan Việt Nam tìm kiếm người mất tích, khẳng định sự hy sinh này đã góp phần đưa quan hệ hai nước đạt tới tầm mức đối tác chiến lược toàn diện như hiện nay. Mỗi đóa hoa dâng lên bia mộ là một lời tri ân sâu sắc gửi tới những chiến sĩ đã kề vai sát cánh cùng nhau trong nhiệm vụ chung.
Xúc động nhất trong buổi lễ là những chia sẻ từ ông Trần Thanh Hưng, con trai của liệt sĩ Trần Văn Biền, người đã dành cả đời để tự hào về sứ mệnh của cha mình. Ở tuổi ngoài 60, ông Hưng tâm niệm rằng nỗi đau dù đã nguôi ngoai nhưng lý tưởng nhân đạo mà cha ông theo đuổi sẽ mãi tỏa sáng bất tử. Ông trìu mến gọi những người bạn Mỹ là một “gia đình MIA” đặc biệt, nơi những trái tim cùng nhịp đập dù khác biệt về ngôn ngữ. Niềm tin về việc cha mình sẽ mỉm cười nơi cõi vĩnh hằng khi thấy tình hữu nghị ngày càng bền chặt đã chạm đến trái tim của tất cả người tham dự.
Di sản nhân đạo từ núi Am đang được các thế hệ đi sau nguyện thề gìn giữ và phát huy để nỗi đau chiến tranh thực sự lùi xa vào quá khứ. Việc hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà đã trở thành một sợi dây liên kết bền chặt giữa Việt Nam và Mỹ. Những câu chuyện tìm người “bên kia chiến tuyến” vẫn sẽ tiếp tục được viết tiếp bằng sự thấu hiểu và lòng bao dung vô bờ bến. Núi Am mãi là một chứng tích hào hùng cho một giai đoạn chuyển mình đầy hy vọng của quan hệ hai dân tộc trong thế kỷ mới.
Theo: Báo Thanh Niên
