Ông Dương Đình Lục giữ pho tượng thần khỉ Hanuman tìm thấy dưới biển, từ chối bán với giá 2 tỷ đồng rồi giao cổ vật cho Nhà nước bảo quản, nghiên cứu.
- Giữ nghề nước mắm qua những mùa cá biển quê nhà
- Nhìn vỏ, xem cuống để chọn hồng da tre chín ngon
- 5 thói quen giúp da săn chắc, giữ collagen theo thời gian
Tháng 3/2021, trong lúc lặn bắt ốc và cá tại vùng biển thôn Tuyết Diêm 3, xã Bình Thuận, huyện Bình Sơn, nay thuộc xã Vạn Tường, ông Lục phát hiện những mảnh sành sứ dưới đáy biển. Ông quạt cát và nhìn thấy một khối đá lớn bị vùi sâu, sau đó nhận ra đây là một pho tượng với phần đầu cắm xuống đáy biển.
Vị trí tìm thấy tượng cách bờ khoảng 50 m, ở độ sâu chừng 4 m. Pho tượng nặng khoảng 150 kg nên ông Lục phải trở về gọi người thân, thuê phương tiện rồi quay lại trục vớt.
“Lúc phát hiện mừng lắm, nghĩ trong bụng là cổ vật nên rất mừng”, ông Lục nhớ lại.
Sau khi đưa hiện vật về nhà, thông tin nhanh chóng lan ra và nhiều người tìm đến xem. Một thời gian sau, những người buôn bán đồ cổ cũng tìm đến nhà ông, trong đó có người đưa giá 2 tỷ đồng để mua và cho biết sẽ giao tiền, đưa tượng đi ngay nếu ông đồng ý.
Gia đình ông Lục làm nông và khi đó còn nhiều khó khăn. “Có người đến hỏi mua với giá 2 tỷ đồng. Họ nói tôi đồng ý là sẽ giao tiền và đưa bức tượng đi ngay. Có điều tôi thấy bức tượng này có yếu tố tâm linh nên càng không muốn biến nó thành món hàng để trao đổi”, ông Lục nói.
Bà Phùng Thị Hồng, vợ ông Lục, cũng đồng tình với quyết định của chồng. Dù số tiền được đưa ra rất lớn so với điều kiện gia đình, hai vợ chồng vẫn thống nhất giữ lại hiện vật khi xác định đây là cổ vật cần được gìn giữ.
(Ảnh minh họa: TNM)
Sau thời gian bảo quản tại nhà, ông Lục chủ động liên hệ cơ quan chức năng và Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi để bàn giao pho tượng. Ông mong hiện vật được cơ quan chuyên môn bảo quản, nghiên cứu và xác định giá trị thay vì tiếp tục để tại gia đình.
“Mong muốn của mình là nếu đây thực sự là cổ vật thì nên được cơ quan chuyên môn bảo quản, nghiên cứu và xác định giá trị, thay vì tiếp tục để ở nhà”, ông Lục nói.
Năm 2023, ông chính thức bàn giao pho tượng cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi. Sau khi tiếp nhận, bảo tàng thành lập hội đồng giám định để xác định niên đại, chất liệu và các đặc điểm của hiện vật.
Kết quả cho thấy đây là tượng thần khỉ Hanuman, có niên đại khoảng thế kỷ XI-XII, tương đương 800-1.000 năm. Tượng làm bằng đá sa thạch hạt mịn, cao 84 cm, ngang 40 cm, nặng khoảng 150 kg, phần bệ đá hình bát giác cao 14 cm, phần thân tượng cao 70 cm và được tạo tác trong tư thế ngồi.
Từ một pho tượng nằm dưới lớp cát đáy biển, hiện vật được đưa về bảo quản, nghiên cứu và trưng bày tại bảo tàng. Với ông Lục, việc cổ vật được đặt vào nơi phù hợp để gìn giữ và giới thiệu với công chúng có ý nghĩa hơn khoản tiền từng được trả để mua nó.
Ông cho biết gia đình không tiếc nuối quyết định năm xưa. Nếu được lựa chọn lại, ông vẫn sẽ không bán pho tượng mà giao cho Nhà nước để bảo tồn và gìn giữ lâu dài.
Sáng 28/9, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức tuyên dương, khen thưởng ông Dương Đình Lục, 65 tuổi, trú xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi, vì thành tích phát hiện và giao nộp cổ vật tượng thần khỉ Hanuman.
Tại buổi lễ, bà Y Ngọc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi, thay mặt Chủ tịch UBND tỉnh trao bằng khen cùng hơn 3,5 triệu đồng tiền thưởng cho ông Lục. Việc khen thưởng nhằm ghi nhận đóng góp của ông trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Trước đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định thưởng gần 93 triệu đồng cho ông Lục vì đã giao nộp cổ vật. Khoản tiền được trích từ nguồn kinh phí sự nghiệp văn hóa của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi và được yêu cầu thực hiện chi thưởng trong năm 2026.
Hoàng Lan (tổng hợp)
