Rau càng cua từ bờ đất đến bữa ăn được nhiều nơi quan tâm nghiên cứu

Rau càng cua, loài cây từng mọc hoang ở nhiều vùng của Việt Nam, hiện được sử dụng trong ẩm thực và tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu nhờ giá trị dinh dưỡng cùng tiềm năng hỗ trợ sức khỏe.

Loài cây thuộc họ Hồ tiêu này phân bố rộng ở vùng nhiệt đới, thường xuất hiện ven ao, bờ ruộng, chân tường hoặc dưới tán cây tại Việt Nam và trước đây ít được chú ý, thậm chí có nơi còn dùng làm thức ăn cho gia súc. Những năm gần đây, khi thành phần dinh dưỡng được biết đến nhiều hơn, rau càng cua dần góp mặt trong các món gỏi, salad và nhiều món ăn dân dã, đồng thời trở thành đối tượng của một số nghiên cứu về khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết và phòng ngừa ung thư.

Từ những khoảng đất ẩm dưới tán cây, rau càng cua đã có mặt trong thực đơn của nhiều quốc gia với vai trò vừa là thực phẩm vừa là nguyên liệu trong y học dân gian. Theo VietnamNet, tại một số nước châu Âu, loại rau này được sử dụng như nguồn rau xanh giàu dinh dưỡng, trong khi người dân Philippines dùng lá đắp lên mụn nhọt, vết loét và dùng trà hoặc nước sắc để hỗ trợ các vấn đề về thận, đường tiết niệu.

Ở Trung Quốc và Brazil, nước ép rau càng cua được sử dụng trong các bài thuốc dân gian chăm sóc mắt, còn tại vùng Đông Bắc Brazil, người dân lưu truyền kinh nghiệm dùng loại rau này để hỗ trợ giảm mỡ máu. Những cách sử dụng khác nhau phản ánh quá trình gắn bó lâu dài của loài cây nhỏ bé này với đời sống ở nhiều khu vực trên thế giới.

Theo Health Benefits Times, rau càng cua cũng xuất hiện trong y học dân gian tại nhiều quốc gia khác. Người dân đảo Java (Indonesia) dùng cây để hỗ trợ hạ sốt và giảm đau đầu, tại Guyana cây được sử dụng như vị thuốc lợi tiểu, còn ở vùng Amazon, rau càng cua được dùng để hỗ trợ giảm ho và cải thiện một số triệu chứng về tim mạch.

Món gỏi rau càng cua được chế biến để dùng trong bữa ăn hằng ngày.
(Ảnh minh họa: TNM)

Tại Nigeria và Cộng hòa Dân chủ Congo, loại cây này cũng được sử dụng trong các bài thuốc bản địa nhằm hỗ trợ điều trị co giật hoặc ung thư. Việc hiện diện trong nhiều nền y học dân gian đã khiến rau càng cua được nhiều nơi truyền tai như một loại cây có giá trị đối với sức khỏe.

Song song với kinh nghiệm dân gian, giới khoa học cũng đang tiếp tục tìm hiểu các hoạt chất có trong rau càng cua. Theo Health Benefits Times, hợp chất Peperomin E được ghi nhận có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư trong một số nghiên cứu tiền lâm sàng, trong khi chiết xuất từ lá cây còn cho thấy hoạt tính chống ung thư, khả năng ức chế một số vi khuẩn gây bệnh và hoạt tính chống oxy hóa thông qua khả năng trung hòa gốc tự do DPPH.

Báo Sức khỏe và Đời sống cho biết các hoạt chất chống oxy hóa trong rau càng cua được đánh giá có tiềm năng hỗ trợ ngăn ngừa sự phát triển của tế bào ung thư, đồng thời góp phần tăng cường hệ miễn dịch. Tuy nhiên, các kết quả hiện mới dừng ở mức nghiên cứu và không có nghĩa rau càng cua là thuốc điều trị ung thư.

Theo quan điểm Đông y, rau càng cua có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu và hỗ trợ cải thiện một số tình trạng như nhiệt miệng, táo bón hoặc đái tháo đường. Nhờ chứa kali và magiê, loại rau này còn có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch và ổn định đường huyết khi được sử dụng trong chế độ ăn phù hợp.

Những kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm sử dụng truyền thống cho thấy rau càng cua là một thực phẩm giàu tiềm năng, nhưng vai trò của nó vẫn dừng ở mức hỗ trợ sức khỏe. Các chuyên gia lưu ý người dân không nên xem rau càng cua là thuốc thay thế các phác đồ điều trị, mà cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi điều trị bệnh.

Nguyên Hương (tổng hợp)