Chàng trai xứ Thanh tìm giá trị mới từ rơm rạ

Tại xã Quý Lộc, Thanh Hóa, Nguyễn Xuân Tài đã phát triển sản phẩm mồi nhóm lửa từ rơm rạ, đưa hàng hóa của Công ty CP Ulstraw tiếp cận người tiêu dùng quốc tế qua nền tảng Amazon.

Năm 2018, sau khi nhận thấy tiềm năng của loại phụ phẩm nông nghiệp quen thuộc, anh bắt đầu xây dựng dây chuyền sản xuất và nghiên cứu quy trình chế biến rơm thành những thỏi mồi lửa. Dự án từng giành giải Quán quân toàn cầu cuộc thi Social Business Creation tại Montreal, Canada, năm 2023, nhưng doanh nghiệp vẫn phải tìm cách kiểm soát chi phí để nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Sinh ra trong một gia đình thuần nông ở xã Quý Lộc, Nguyễn Xuân Tài (SN 1989) lớn lên giữa những mùa gặt và những đống rơm sau thu hoạch. Anh tốt nghiệp Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, sau đó học văn bằng hai ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Ngoại thương và có 5 năm làm kỹ sư thiết kế tại các doanh nghiệp.

Ý tưởng khởi nghiệp xuất hiện khi Tài tình cờ nhìn thấy sản phẩm mồi nhóm lửa do một người bạn nước ngoài chia sẻ trên mạng. Qua tìm hiểu, anh nhận ra mặt hàng này được sử dụng tại Mỹ và nhiều nước châu Âu để nhóm lửa cho lò sưởi đốt củi, than. Trong khi đó, rơm rạ ở Việt Nam có nguồn cung lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Sau mỗi vụ thu hoạch, một phần rơm bị đốt ngay trên đồng ruộng, vừa gây lãng phí nguồn nguyên liệu vừa tác động đến môi trường.

Nhận thấy rơm có đặc tính xốp, nhẹ và dễ bắt cháy, Tài quyết định thử nghiệm sản xuất mồi nhóm lửa từ loại phụ phẩm này. Anh hướng đến việc tạo ra sản phẩm có thể đóng gói, vận chuyển thuận tiện và đáp ứng nhu cầu của thị trường nước ngoài. Để hiện thực hóa ý tưởng, năm 2018, Tài bắt tay thiết kế dây chuyền, xây dựng xưởng sản xuất tại Thanh Hóa và thành lập Công ty CP Ulstraw. Anh cùng các cộng sự từng bước hoàn thiện quy trình, từ phơi khô, nghiền nhỏ rơm, phối trộn với sáp đến ép khuôn, cắt thành thỏi và đóng gói.

Với kinh nghiệm của một kỹ sư thiết kế, Tài trực tiếp nghiên cứu, chế tạo nhiều thiết bị phục vụ sản xuất. Cách làm này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về công nghệ, đồng thời giảm chi phí đầu tư ban đầu. Những nỗ lực của nhóm được ghi nhận vào cuối năm 2023, khi dự án giành giải Quán quân toàn cầu cuộc thi Social Business Creation tổ chức tại Montreal, Canada, cùng phần thưởng khoảng 38.500 đô la Canada. Sang năm 2024, nhóm Ulstraw tiếp tục đạt giải Quán quân cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai.

Sau giai đoạn nghiên cứu thị trường, Tài lựa chọn Amazon làm kênh phân phối sản phẩm Eco Firelighter, từng bước tham gia hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo anh, có thời điểm doanh nghiệp bán được tới 400 hộp sản phẩm trong một ngày; tính đến nay, hàng nghìn sản phẩm đã được tiêu thụ qua nền tảng này.

Tuy nhiên, số lượng hàng bán ra chưa đồng nghĩa với việc lợi nhuận đã ổn định. Doanh nghiệp phải chi trả nhiều khoản liên quan đến vận chuyển quốc tế, lưu kho, phí sàn thương mại điện tử và quảng cáo, khiến phần thu nhập còn lại bị thu hẹp.

Sản phẩm mồi nhóm lửa từ rơm của Công ty CP Ulstraw được đóng gói, chuẩn bị đưa đến tay người tiêu dùng. (Ảnh minh họa: TNM)

Tổng vốn đầu tư cho dự án đến nay vào khoảng 1 tỷ đồng. Theo tính toán của Tài, mỗi hộp Eco Firelighter có giá bán khoảng 13-14 USD, tương đương 300.000-350.000 đồng; chi phí sản xuất chiếm 30-40% giá bán, trong khi các khoản phí sàn, vận chuyển, lưu kho và quảng cáo chiếm khoảng 45%.

Với cơ cấu chi phí như vậy, Ulstraw cần tìm thêm phương thức phân phối để giảm các khoản trung gian và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh duy trì bán hàng trực tuyến, doanh nghiệp hướng đến việc kết nối trực tiếp với các đối tác phân phối ở nước ngoài. “Khi chốt được đơn hàng, tôi sẽ đầu tư mở rộng nhà xưởng, máy móc, nhân công để sản xuất với số lượng lớn. Công ty đã chủ động nghiên cứu máy móc, công nghệ và có lợi thế về nguồn nguyên liệu sẵn có nên có thể nhanh chóng nâng công suất để đáp ứng nhu cầu của đối tác”, anh Tài chia sẻ.

Ông Đặng Văn Hiệp, Bí thư Đảng ủy xã Quý Lộc, đánh giá mô hình sản xuất mồi nhóm lửa từ rơm là hướng khởi nghiệp sáng tạo, có khả năng khai thác nguyên liệu tại địa phương để tạo ra sản phẩm thương mại. Theo ông Hiệp, trong thời gian tới, địa phương sẽ đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và phát triển thị trường. Qua đó, mô hình có thể góp phần nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp, tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập cho lao động nông thôn.

Minh Tuấn (Tổng hợp)