Thái Nguyên: Sở Xây dựng Thái Nguyên từng bước triển khai mô hình thông tin công trình (BIM) trong quản lý đầu tư xây dựng, tạo nền tảng chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý các dự án trên địa bàn.
- Đến năm 2050, Việt Nam quy hoạch 46 tuyến cao tốc dài hơn 10.100km
- Công an xã Đô Lương và Nam Đàn cảm hóa thanh thiếu niên bằng kiểm diện và theo dõi sát
- Anh cam kết bảo vệ căn cứ trong khi Iran đe dọa trả đũa
Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 cùng các nghị định hướng dẫn có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã tạo cơ sở pháp lý để đẩy mạnh số hóa hoạt động đầu tư xây dựng. Trên nền tảng đó, Thái Nguyên triển khai BIM nhằm nâng cao chất lượng quản lý, tăng tính minh bạch và tối ưu quá trình thực hiện dự án.
BIM được xác định là một trong những công cụ quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số của ngành Xây dựng. Tuy nhiên, thực tế tại Thái Nguyên cho thấy địa phương đã chuẩn bị cho việc áp dụng công nghệ này từ trước khi Luật Xây dựng mới chính thức có hiệu lực.
Ngay từ đầu năm 2025, Sở Xây dựng Thái Nguyên đã xây dựng kế hoạch áp dụng BIM đối với các công trình cấp II và từng bước mở rộng sang các dự án đầu tư xây dựng mới. Nhiều công trình trọng điểm đã ứng dụng BIM ngay từ giai đoạn thiết kế, trong đó có Dự án xây dựng trụ sở làm việc Tỉnh ủy Thái Nguyên.
Theo ông Trần Anh Hùng, Trưởng phòng Quản lý các hoạt động xây dựng, Sở Xây dựng Thái Nguyên, BIM không chỉ là mô hình thiết kế ba chiều mà còn là hệ thống dữ liệu số quản lý toàn bộ vòng đời công trình, từ chuẩn bị đầu tư, thiết kế, thi công đến vận hành và bảo trì.
Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng truy xuất thông tin, xác định vị trí hư hỏng, phân tích nguyên nhân sự cố và theo dõi lịch sử sửa chữa. Điều này góp phần nâng cao chất lượng quản lý, giảm chi phí và rút ngắn thời gian xử lý công việc.
Để chuẩn bị nguồn nhân lực, từ cuối năm 2024 và trong năm 2025, Sở Xây dựng phối hợp với Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức các lớp đào tạo về BIM. Gần 500 học viên là cán bộ quản lý nhà nước, địa phương, đơn vị tư vấn, doanh nghiệp và các hội nghề nghiệp đã được đào tạo từ cơ bản đến chuyên sâu để từng bước đưa công nghệ này vào thực tiễn.
Việc Bộ Xây dựng lựa chọn Thái Nguyên đăng cai hội nghị khu vực phổ biến Luật Xây dựng mới và hướng dẫn triển khai BIM tiếp tục khẳng định vai trò của địa phương trong lộ trình chuyển đổi số ngành Xây dựng tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Không chỉ dừng ở đào tạo, BIM đang được các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và doanh nghiệp trên địa bàn áp dụng vào thực tế. Theo ông Ma Đình Hùng, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Thái Nguyên, đơn vị đã triển khai BIM tại Dự án trụ sở Tỉnh ủy và đang tiếp tục áp dụng đối với Dự án Trường Chính trị tỉnh.
Qua quá trình thực hiện, mô hình này giúp tăng cường sự phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu, đồng thời kiểm soát tiến độ, chất lượng dự án hiệu quả hơn phương thức quản lý truyền thống.
Trong lĩnh vực giao thông, ông Trần Trọng Cường, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên cho biết BIM đã được áp dụng trong giai đoạn khảo sát, thiết kế tại nhiều dự án như tuyến đường xuyên Tam Đảo, đường Ngọc Sơn – sân vận động, tuyến đường liên vùng cùng nhiều dự án đang chuẩn bị đầu tư. Việc quản lý dữ liệu tập trung giúp kiểm soát khối lượng, hạn chế sai sót, nâng cao chất lượng thiết kế và hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý dự án.
Theo ông Dương Đình Dân, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Điềm Thụy, trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính, BIM đã được áp dụng bước đầu tại các khu tái định cư và Dự án đường Vành đai V. Công nghệ này có ưu điểm tự động cập nhật dữ liệu khi thiết kế thay đổi, hỗ trợ tính toán khối lượng nhanh, giảm sai sót và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị tham gia dự án.
Các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn cũng chủ động chuẩn bị cho lộ trình áp dụng BIM. Ông Tạ Đức Hoàng, Phó giám đốc Công ty TNHH Hoàng Mấm cho biết mặc dù doanh nghiệp chủ yếu thực hiện các dự án nhóm B, nhóm C và công trình cấp III nên chưa thuộc diện bắt buộc áp dụng, đơn vị vẫn tích cực nghiên cứu và đào tạo nhân lực.
Theo ông Hoàng, BIM cho phép tích hợp dữ liệu của nhiều bộ môn trên cùng một mô hình 3D, giúp phát hiện sớm các xung đột giữa kết cấu, điện, cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế. Nhờ đó, khối lượng phát sinh được hạn chế, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí đầu tư.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình triển khai BIM vẫn còn nhiều khó khăn. Theo Sở Xây dựng Thái Nguyên, hạ tầng công nghệ thông tin của nhiều cơ quan chưa đáp ứng yêu cầu, số lượng máy tính cấu hình cao còn hạn chế, trong khi phần mềm BIM đều có bản quyền với chi phí lớn.
Đội ngũ cán bộ chuyên môn đã được đào tạo nhưng phần lớn mới ở mức khai thác cơ bản và cần thêm thời gian để sử dụng thành thạo công nghệ. Đối với các công trình giao thông, khối lượng dữ liệu lớn cùng đặc điểm địa hình, địa chất và kết cấu thay đổi liên tục cũng đòi hỏi hệ thống máy chủ, phần mềm và thiết bị có năng lực xử lý cao.
Một vấn đề khác được địa phương quan tâm là việc áp dụng BIM đối với các dự án nhà ở xã hội. Theo đánh giá thực tiễn, chi phí lập mô hình BIM cho một dự án chung cư có thể lên tới 3 – 5 tỷ đồng, nếu tính toàn bộ vào tổng mức đầu tư sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu giảm giá thành nhà ở xã hội.
Vì vậy, Sở Xây dựng Thái Nguyên kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ hoặc lộ trình áp dụng phù hợp đối với loại hình dự án này để vừa thúc đẩy chuyển đổi số, vừa bảo đảm mục tiêu an sinh xã hội.
Theo ông Trần Anh Hùng, để BIM phát huy hiệu quả, ngoài đầu tư hạ tầng công nghệ, các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu cần cập nhật đầy đủ dữ liệu trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án. Khi thông tin được số hóa và kết nối đồng bộ, BIM sẽ trở thành nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng, tăng tính minh bạch, giảm sai sót và tối ưu công tác vận hành, bảo trì công trình trong tương lai.
Trong bối cảnh Luật Xây dựng mới đã có hiệu lực và chuyển đổi số trở thành xu hướng tất yếu, những bước triển khai của Thái Nguyên cho thấy địa phương đang chủ động xây dựng nền tảng quản lý đầu tư xây dựng theo hướng hiện đại. Việc từng bước đưa BIM vào thực tiễn được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý và tạo động lực cho ngành Xây dựng phát triển bền vững.
Mộc Linh (tổng hợp)
