Tại Nghệ An, các cơ quan chuyên môn đang hỗ trợ tiểu thương đổi mới cách tiếp cận khách hàng, từng bước đưa hàng hóa lên nền tảng số để mở rộng cơ hội kinh doanh.
- Thái Nguyên phân luồng giao thông phục vụ Concert “Nối vòng tay lớn”
- Xác minh danh tính nữ sinh lớp 11 tử vong trên sông Cầu
- Cháy nhà liên quan sạc xe điện ở Hải Phòng, bé 16 tháng tuổi tử vong
Sự phát triển của thương mại điện tử đang tạo sức ép thay đổi đối với hệ thống chợ truyền thống, nơi hoạt động mua bán lâu nay chủ yếu dựa vào khách đến trực tiếp. Những hạn chế về kỹ năng công nghệ, quảng bá sản phẩm và xử lý đơn hàng khiến nhiều hộ kinh doanh cần thêm sự hướng dẫn để bắt đầu.
Toàn tỉnh Nghệ An hiện có 371 chợ truyền thống với hàng chục nghìn tiểu thương. Tại chợ Vinh, một trong những đầu mối giao thương lớn của địa phương với hơn 3.400 hộ kinh doanh, một số khu vực không còn đông khách như trước, khiến việc duy trì doanh thu của nhiều quầy hàng trở nên khó khăn.
Không ít tiểu thương đã phải trả lại ki-ốt để chuyển sang công việc khác. Thực tế này cho thấy việc duy trì phương thức bán hàng trực tiếp đang đặt ra nhiều thách thức khi thói quen mua sắm của người tiêu dùng ngày càng thay đổi. Chị Nguyễn Thị Thúy, người đã kinh doanh quần áo nhiều năm tại chợ Vinh, chia sẻ: “Dù tôi vẫn muốn gắn bó với nghề nhưng lượng khách mua trực tiếp ngày càng giảm. Có những ngày, tôi ngồi tại quầy mà chỉ bán được vài sản phẩm, thậm chí có những ngày không bán được sản phẩm nào”.
Nhận thấy khách hàng ngày càng dành nhiều thời gian mua sắm trên mạng, chị Thúy muốn sử dụng các nền tảng xã hội để giới thiệu sản phẩm. Tuy nhiên, việc xây dựng nội dung, quay video, giao tiếp với khách hàng và xử lý đơn đặt mua vẫn là những kỹ năng chị chưa thành thạo.
Tại chợ Ga Vinh, chị Lê Thị Hoa cũng từng thử kinh doanh qua mạng xã hội nhưng kết quả chưa đạt kỳ vọng. Số người quan tâm và đặt hàng còn hạn chế, trong khi tình trạng hàng bị trả lại khiến chị gặp thêm khó khăn trong quá trình bán hàng.
Những trường hợp này cho thấy việc đăng hình ảnh sản phẩm lên mạng chưa đủ để tạo ra hiệu quả kinh doanh. Người bán còn cần biết cách trình bày thông tin, tư vấn phù hợp, xây dựng lòng tin, theo dõi đơn hàng và giải quyết các tình huống phát sinh.
Ở miền núi, việc tiếp cận hình thức kinh doanh trực tuyến còn gặp những trở ngại riêng. Tại chợ Kim Sơn, xã Quế Phong, nhiều tiểu thương, trong đó có người dân tộc thiểu số, vốn quen với việc trao đổi hàng hóa trực tiếp nên chưa dễ dàng sử dụng các nền tảng bán hàng qua mạng.
Một số người đã biết đến hoạt động livestream trên Facebook, TikTok nhưng vẫn thiếu tự tin khi tự quay video, giới thiệu hàng hóa hoặc thao tác chốt đơn. Việc tự học qua mạng cũng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực hành của những người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.
Để hỗ trợ tiểu thương vượt qua những rào cản này, Sở Công Thương Nghệ An đã tổ chức các lớp tập huấn về quản lý chợ và kỹ năng bán hàng trực tuyến, thu hút hàng trăm người tham gia. Nội dung đào tạo được thiết kế theo hướng gắn với công việc thực tế, từ tạo tài khoản trên sàn thương mại điện tử, chụp ảnh sản phẩm, quay video đến đăng bài trên Facebook, TikTok và tương tác với khách hàng.
Theo ông Nguyễn Hữu Đắc, Trưởng ban Quản lý chợ Vinh, đơn vị mong muốn có thêm các chương trình tập huấn nhằm giúp tiểu thương tiếp cận công nghệ và phương thức kinh doanh mới. Tuy nhiên, hoạt động mua bán trầm lắng khiến nguồn thu của chợ giảm, gây khó khăn cho việc bố trí kinh phí triển khai các chương trình hỗ trợ.
Với những người lâu nay chỉ quen cân hàng, báo giá và thu tiền tại quầy, chuyển sang môi trường số đòi hỏi thời gian làm quen. Vì vậy, hướng dẫn trực tiếp, làm mẫu và để người học tự thực hành có vai trò quan trọng, nhất là đối với những người chưa thành thạo công nghệ.
Ông Nguyễn Văn Hiệp, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương Nghệ An, cho biết sự thay đổi nhanh chóng của thị trường bán lẻ đòi hỏi các hộ kinh doanh truyền thống phải chủ động thích ứng. Thông qua hoạt động tập huấn, ngành Công Thương hướng đến giúp tiểu thương tháo gỡ khó khăn trong cạnh tranh và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.
Theo ông Hiệp, nội dung hướng dẫn cần phù hợp với trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ của từng nhóm người học. Với người mới bắt đầu, những kỹ năng như chụp ảnh sản phẩm, đăng bài bán hàng, sử dụng mã QR và kiểm tra giao dịch cần được ưu tiên trước khi chuyển sang livestream, xây dựng nội dung quảng bá, quản lý đơn hàng và chăm sóc khách hàng trực tuyến.
Để kiến thức được áp dụng hiệu quả sau đào tạo, hoạt động hỗ trợ cần tiếp tục được duy trì. Ban quản lý chợ có thể phối hợp với cơ quan chuyên môn xây dựng nhóm hướng dẫn, tạo điều kiện để những tiểu thương có kinh nghiệm chia sẻ cách làm và giúp người mới giải quyết vướng mắc trong quá trình thực hành.
Một hướng khác là kết nối với các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, gian hàng và đặc sản địa phương. Thay vì yêu cầu từng hộ tự tổ chức những phiên livestream chuyên nghiệp, có thể thực hiện các buổi giới thiệu chung với sự tham gia của nhiều tiểu thương, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và tạo cơ hội học hỏi kinh nghiệm quảng bá. Gợi ý vị trí ảnh 1: Đặt sau đoạn nói về các lớp tập huấn tại chợ Vinh. Chú thích: Chuyên gia thương mại điện tử hướng dẫn tiểu thương chợ Vinh kinh doanh trên nền tảng số. Ảnh: Quang An.
Bên cạnh kỹ năng bán hàng, an toàn thanh toán điện tử cũng là nội dung cần được chú trọng. Tiểu thương nên kiểm tra số dư thực tế trong tài khoản thay vì chỉ dựa vào hình ảnh hóa đơn chuyển khoản do khách cung cấp, đồng thời thường xuyên kiểm tra mã QR thanh toán tại quầy để hạn chế nguy cơ bị thay thế bằng mã giả.
Việc đưa hoạt động kinh doanh lên môi trường số cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, ban quản lý chợ, đơn vị công nghệ và các sàn thương mại điện tử. Những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế cần được lựa chọn, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng. Gợi ý vị trí ảnh 2: Đặt tại đoạn chuyển sang giải pháp mở rộng thị trường qua nền tảng số. Chú thích: Mô hình “Chợ số” tại xã Hạnh Lâm giúp quảng bá sản phẩm địa phương đến nhiều khách hàng hơn.
Đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những thao tác đơn giản như chụp ảnh sản phẩm rõ ràng, đăng thông tin giới thiệu dễ hiểu, phản hồi khách hàng kịp thời và kiểm tra chính xác giao dịch chuyển khoản. Khi được hướng dẫn phù hợp, có thời gian thực hành và nhận hỗ trợ lúc cần thiết, tiểu thương sẽ có điều kiện từng bước hình thành kỹ năng mới.
Thương mại điện tử không đồng nghĩa với việc chợ truyền thống mất đi vai trò vốn có. Tuy nhiên, khả năng thích ứng với cách mua sắm đang thay đổi sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cơ hội duy trì sinh kế của các hộ kinh doanh, đồng thời mở ra khả năng tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi khu chợ. Từ những bước đi thiết thực trên nền tảng số, tiểu thương Nghệ An có thể từng bước đa dạng hóa phương thức bán hàng, giữ liên hệ với khách hàng cũ và tìm kiếm thêm thị trường trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn.
Kim Yến (tổng hợp)
