Luật sư Trần Tiến Quân, Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa, cho biết việc bán thuốc kê đơn không có đơn hoặc tự ý tiêm tại nhà có thể dẫn đến xử phạt, thậm chí trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
- Hiểu đúng các cổng mạng trên router gia đình
- Giả người nhà bệnh nhân, kẻ 5 tiền án sa lưới
- Dân làng Nghệ An giữ tục “cướp lộc” trăm năm
Theo luật sư Trần Tiến Quân, điểm p khoản 2 Điều 42 Luật Dược 2016 quy định cơ sở kinh doanh dược chỉ được bán thuốc kê đơn khi có đơn thuốc, trong đó bao gồm cả thuốc dạng tiêm và dạng uống. Vì vậy, việc nhà thuốc bán thuốc kê đơn cho người dân khi không có đơn của bác sĩ có thể bị phạt từ 10-20 triệu đồng theo điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
Trách nhiệm trước hết được xem xét đối với cơ sở kinh doanh và người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược, bởi khoản 1 Điều 11 Luật Dược 2016 yêu cầu người này bảo đảm các hoạt động liên quan đến dược phẩm tại cơ sở tuân thủ quy định pháp luật. Người đảm nhiệm vị trí này phải có Chứng chỉ hành nghề dược, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng thuốc cũng như việc mua bán, phân phối và tư vấn dược đúng quy định.
Đối với hoạt động tiêm thuốc, quy định về điều dưỡng trong bệnh viện cũng đặt ra yêu cầu thực hiện thuốc theo chỉ định của bác sĩ, trong phạm vi chuyên môn và đúng quy trình kỹ thuật. Căn cứ điểm e khoản 1 Điều 6 Thông tư 31/2021/TT-BYT, điều dưỡng thực hiện các quy trình chuyên môn kỹ thuật và các can thiệp chăm sóc điều dưỡng theo chỉ định của bác sĩ.
Từ những quy định này, luật sư Trần Tiến Quân cho rằng dược sĩ, y tá, điều dưỡng… nếu tự thực hiện tiêm thuốc kê đơn tại nhà khi không có chỉ định của bác sĩ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.
Trong trường hợp hành vi thuộc lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh và vi phạm các quy định về hành nghề, người thực hiện có thể bị xử phạt theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Khoản 7 Điều 38 của nghị định này quy định mức phạt từ 30-40 triệu đồng đối với một số hành vi như khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề, đang trong thời gian bị thu hồi hoặc đình chỉ, hoặc thực hiện không đúng phạm vi hành nghề được cho phép.
Bên cạnh tiền phạt, người vi phạm còn có thể phải chịu các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả, tùy thuộc vào hành vi cụ thể. Trường hợp xảy ra tai biến y khoa, Điều 102 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 cũng quy định trách nhiệm bồi thường của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với người bệnh, trừ trường hợp thuộc quy định tại khoản 2 Điều 100 của luật này.
Đáng chú ý, trách nhiệm có thể chuyển từ xử lý hành chính sang hình sự nếu việc tiêm thuốc gây thương tích, tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc làm chết người và hành vi đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. “Trong trường hợp việc tiêm thuốc gây thương tích hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe, hoặc làm chết người do sốc phản vệ, sai liều…, người thực hiện tiêm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi và hậu quả đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự, trong đó có thể liên quan đến Điều 315 về tội ‘Vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác’ hoặc Điều 128 về tội ‘Vô ý làm chết người’, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi”, luật sư Trần Tiến Quân nói thêm.
Như vậy, việc tự ý bán hoặc tiêm thuốc kê đơn không chỉ liên quan đến điều kiện kinh doanh và phạm vi chuyên môn mà còn có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng khi gây hậu quả cho người bệnh. Việc xác định trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức phải dựa trên hành vi cụ thể, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế.
Mộc Linh (tổng hợp)
