Mèn mén của người Mông là món ăn mộc mạc được làm từ ngô, gắn bó với đời sống sinh hoạt, lễ tết và ký ức bao thế hệ. Qua từng công đoạn chế biến thủ công, mèn mén không chỉ nuôi dưỡng con người mà còn lưu giữ bản sắc văn hóa bền bỉ của đồng bào Mông vùng cao.
- Triệt phá đường dây vũ khí quân dụng trên mạng, bắt giữ 42 đối tượng
- Lén đặt camera theo dõi giúp việc, chủ nhà bật khóc khi biết sự thật
- Con rể đột nhập nhà mẹ vợ trộm tài sản hơn 600 triệu đồng
Từ nương ngô vàng đến gian bếp ấm khói
Những ngày cuối năm, khi nương ngô ở thôn Bản Nghè, xã Cao Minh ngả sắc vàng óng, bà con người Mông lại tất bật thu hoạch vụ mùa. Ngô sau khi thu hái được phơi trước hiên nhà, tích trữ làm lương thực và nguyên liệu chế biến các món ăn truyền thống, trong đó mèn mén giữ vị trí đặc biệt.
Với người Mông, mèn mén từng là “cơm” hàng ngày trong những năm tháng gian khó. Ngày nay, dù đời sống đã đủ đầy hơn, nhiều gia đình vẫn duy trì việc làm mèn mén trong bữa ăn, đặc biệt vào dịp lễ, tết và những sự kiện quan trọng của dòng họ, cộng đồng.
Bà Hoàng Thị Sần ở thôn Bản Nghè chia sẻ rằng mèn mén không chỉ để ăn no mà còn là cách nhắc con cháu nhớ về nếp sống xưa, về sự cần cù và gắn bó với nương rẫy của cha ông.
Công phu từ hạt ngô đến bát mèn mén
Mèn mén thực chất là món bột ngô hấp, song để có bát mèn mén ngon phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Ngô được tách hạt, lựa bỏ những hạt sâu, mốc, chỉ giữ lại hạt tròn, mẩy. Sau đó, ngô được xay bằng cối đá truyền thống, công đoạn đòi hỏi nhiều sức và sự kiên nhẫn. Bột ngô sau khi xay được sàng lọc, trộn nước và vò cho thật tơi. Đây là khâu quyết định chất lượng mèn mén. Bột không được quá khô cũng không được quá ướt. Theo kinh nghiệm của các bà, các chị, mèn mén phải hấp hai lần mới đạt độ mềm, chín đều và dậy mùi thơm tự nhiên.
Chị Hoàng Thị Hoa cho biết, lần hấp đầu giúp bột ngô ngấm nước và tơi hơn, lần hấp thứ hai làm bột chín hẳn, tạo nên vị bùi ngọt đặc trưng. Lửa phải đều, thời gian được căn chỉnh theo lượng bột, tất cả đều dựa vào kinh nghiệm truyền đời.
Món ăn nuôi dưỡng ký ức và nếp sống
Mèn mén không nêm nếm gia vị nhưng khi chín lại tỏa mùi thơm nhẹ của ngô, ăn vào có vị bùi, nhai kỹ sẽ cảm nhận rõ vị ngọt hậu. Món ăn này ngon nhất khi dùng nóng, thường ăn kèm với tảu chua, món ăn được nấu từ đỗ tương, rau cải và nước lá chua, tạo vị thanh nhẹ, hài hòa. Với người Mông, biết làm mèn mén là một phần của nếp nhà. Phụ nữ, dù già hay trẻ, đều được dạy cách chế biến món ăn này từ nhỏ. Việc làm mèn mén vì thế không chỉ là lao động thường ngày mà còn là sự truyền nối văn hóa trong gia đình và cộng đồng.
Qua bao biến chuyển của cuộc sống, mèn mén vẫn hiện diện trong đám cưới, lễ tết, giỗ chạp và những dịp quan trọng của người Mông. Món ăn giản dị ấy mang theo ký ức về gian bếp, nương ngô và tình làng nghĩa xóm.
Dù đi đâu, nhiều người Mông vẫn nhớ hương vị mèn mén như nhớ về quê hương. Chính sự mộc mạc, bền bỉ ấy đã làm nên sức sống lâu dài của mèn mén trong văn hóa ẩm thực người Mông, một nét đẹp lặng lẽ nhưng sâu bền giữa núi rừng.
Theo: TNGOP
