Hệ thống đinh vàng Tử Cấm Thành và quy tắc quyền lực cổ đại

Tại Bắc Kinh các nhà nghiên cứu đã làm rõ ý nghĩa của hệ thống đinh vàng Tử Cấm Thành nhằm giúp du khách hiểu sâu về trật tự hoàng cung xưa.

Biểu tượng quyền lực của đinh vàng Tử Cấm Thành

Tử Cấm Thành là một quần thể cung điện vô cùng nổi tiếng tại thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc. Công trình đồ sộ này được xem là nơi hội tụ những tinh hoa xuất sắc nhất của nền kiến trúc và triết học phương Đông. Mọi chi tiết nhỏ nhất từ cách bố trí cung điện đến màu sắc hay họa tiết trang trí đều được người xưa tính toán kỹ lưỡng. Du khách khi tới tham quan thường đặc biệt chú ý đến những chiếc đinh tròn màu vàng lấp lánh trên cổng. Chúng được gắn vô cùng trang trọng trên những cánh cổng lớn dẫn vào bên trong khu vực hoàng cung rộng lớn của hai triều đại.

Trên các cánh cổng chính như Ngọ Môn hay Tây Hoa Môn và Thần Vũ Môn đều xuất hiện 81 chiếc đinh tán. Cách sắp xếp này luôn tuân theo một bố cục cố định và nghiêm ngặt gồm 9 hàng ngang và 9 hàng dọc. Những con số này không đơn thuần chỉ được sử dụng cho mục đích đếm hay trang trí kiến trúc cung đình. Chúng mang trong mình những ý nghĩa tượng trưng cực kỳ sâu sắc về mặt văn hóa và tư tưởng của người xưa. Người xưa quan niệm rằng các số lẻ như 1 hay 3 hay 5 hay 7 hay 9 thuộc về dương.

Đặc biệt con số 9 được coi là con số quyền lực nhất trong các số thiên số và tượng trưng cho vị trí tối cao. Con số này gắn liền chặt chẽ với khái niệm hoàng quyền và vị thế tuyệt đối của người đứng đầu vương triều. Do đó các cánh cổng quan trọng nhất của cung điện luôn sở hữu đúng 81 chiếc đinh mạ vàng sáng bóng. Điều này nhằm khẳng định địa vị độc tôn và sự uy nghiêm của các vị hoàng đế trong lịch sử Trung Hoa. Việc chạm tay vào những chiếc đinh này cũng là một thói quen cầu may mắn và phúc đức của du khách.

Số lượng đinh liên quan đến vị thế trong triều đại. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).

Quy định khắt khe về cấp bậc xã hội

Từ thời nhà Minh thì số lượng đinh trên cổng đã được hệ thống pháp luật quy định một cách rất nghiêm ngặt. Hệ thống quy định chi tiết này phản ánh rõ nét trật tự tôn ti và hệ thống đẳng cấp trong xã hội phong kiến. Triều đại nhà Thanh sau đó cũng tiếp tục duy trì và củng cố những quy định khắt khe về mặt kiến trúc này. Cửa của các cung điện và tông miếu bắt buộc phải sử dụng loại đinh mạ vàng vô cùng sang trọng và quý phái. Bố cục 9×9 là quy chuẩn bắt buộc dành riêng cho những nơi thuộc quyền sở hữu của hoàng gia tối cao.

Các phủ của vương gia chỉ được phép sử dụng số lượng đinh ít hơn với quy mô tối đa là 63 chiếc. Bố cục này tương ứng với cách sắp xếp 7 hàng dọc kết hợp với 9 hàng ngang vô cùng đồng đều và đẹp mắt. Đối với tư gia của các vị công hầu thì số lượng đinh lại tiếp tục được giảm xuống ở mức thấp hơn. Họ chỉ được phép gắn tổng cộng 49 chiếc đinh trên cánh cổng chính dẫn vào nơi ở của gia đình mình. Các quan lại cấp thấp hơn nữa trong triều đình thì chỉ được sử dụng vỏn vẹn 25 chiếc đinh trên cổng nhà.

Ngược lại thì tầng lớp dân thường tuyệt đối không được phép sử dụng bất kỳ chiếc đinh tròn nào trên cổng nhà mình. Dù một gia đình có giàu có đến mức nào đi chăng nữa thì việc lắp đinh trên cổng vẫn là điều cấm kỵ. Điều này cho thấy đinh cửa chính là một công cụ hữu hiệu để phân định vị thế và quyền lực xã hội. Mọi sự vi phạm vào những quy tắc lễ chế này đều bị coi là hành vi phạm thượng vô cùng nghiêm trọng. Trật tự xã hội được thể hiện ngay từ những chi tiết nhỏ nhất trên cánh cổng dẫn vào mỗi ngôi nhà.

Tử Cấm Thành là địa điểm nhiều người yêu thích khi đi du lịch Trung Quốc.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).

Lời giải cho sự khác biệt tại Đông Hoa Môn

Sự khác biệt tại Đông Hoa Môn với chỉ 72 chiếc đinh đã tạo ra nhiều cuộc tranh luận lớn suốt nhiều thế kỷ. Cánh cổng này chỉ sở hữu 9 hàng ngang và 8 hàng dọc thay vì 81 chiếc như những cánh cổng khác. Một số giả thuyết dân gian cho rằng đây là một hình thức trách phạt sau khi kinh thành bị quân địch chiếm đóng. Tuy nhiên các nhà nghiên cứu lịch sử hiện đại đánh giá rằng cách giải thích này hoàn toàn không có cơ sở. Họ cho rằng không có bất kỳ ghi chép lịch sử rõ ràng nào về việc chủ động giảm số lượng đinh.

Giả thuyết khác lại cho rằng con số 72 mang tính âm vì đây là nơi thường xuyên đưa linh cữu hoàng gia. Cách lý giải này gắn liền Đông Hoa Môn với khái niệm quỷ môn trong quan niệm tâm linh và phong thủy xưa. Tuy nhiên trên thực tế thì các vị hoàng đế vẫn thường xuyên sử dụng cánh cổng này để đi lại hằng ngày. Các hoạt động như xuất cung tuần du hay vận chuyển các bức chân dung hoàng gia vẫn diễn ra thường xuyên tại đây. Vì vậy việc khẳng định đây là cánh cổng dành riêng cho người chết được coi là rất gượng ép.

Nhiều chuyên gia hiện nay đang nghiêng về giả thuyết liên quan chặt chẽ đến học thuyết ngũ hành tương sinh tương khắc. Đông Hoa Môn nằm ở phía Đông nên thuộc về hành Mộc theo quan niệm phương Đông cổ xưa rất đặc thù. Trong khi đó khu vực trung tâm của Tử Cấm Thành lại được cho là thuộc về hành Thổ cực kỳ vững chãi. Theo quy luật ngũ hành thì Mộc sẽ khắc Thổ nên người xưa đã chủ động thay đổi số lượng đinh trên cổng. Việc dùng số chẵn giúp hóa giải thế xung khắc và đảm bảo sự hưng thịnh cho cả cung điện.

Theo: Báo Dân trí