Xã Vân Du (Nghệ an), nông dân đang chuyển từ trồng mía truyền thống sang phương thức mới liên kết với doanh nghiệp để cung ứng sản phẩm cho chuỗi xuất khẩu sang Hàn Quốc, qua đó mở thêm đầu ra và nâng hiệu quả kinh tế của cây trồng.
- Cây trầm hương hơn 500 năm tuổi được công nhận Cây Di sản
- Gần 4.000 món đồ chơi trẻ em không rõ nguồn gốc bị tiêu hủy
- Hải Sapa TV và cú rơi từ niềm tin
Từ năm 2025, ông Phan Văn Hoa ở xóm Đô Diễn dành một phần diện tích mía để tham gia chuỗi liên kết phục vụ xuất khẩu, thay đổi cách sản xuất đã gắn bó hơn 20 năm. Cùng hướng đi này, bà Nguyễn Thị Hải đăng ký tham gia liên kết trong năm nay, chấp nhận những yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ hơn để cây mía đủ điều kiện đưa ra thị trường nước ngoài.
Mỗi sào mía của ông Hoa cho khoảng 5 tấn sản phẩm, với giá trị ước tính 30 triệu đồng. Gia đình ông đang canh tác 8 sào, tương đương khoảng 240 triệu đồng doanh thu mỗi năm trước khi trừ chi phí phân bón, giống và các khoản đầu tư khác.
Theo ông Hoa, lợi nhuận từ cây mía có thể cao gấp 15 lần so với trồng lúa. Con số này là một trong những lý do khiến ông thay đổi cách tổ chức sản xuất, dành diện tích tham gia liên kết thay vì chỉ trồng và tiêu thụ theo phương thức truyền thống.
Ở Vân Du, cây mía có điều kiện phát triển nhờ khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, trong khi người dân đã tích lũy kinh nghiệm canh tác qua nhiều năm. Tuy nhiên, khi hướng tới thị trường Hàn Quốc, những kinh nghiệm cũ không còn là yêu cầu duy nhất.
Bà Nguyễn Thị Hải cho biết việc chăm sóc mía cần nhiều công sức, từ làm đất, bón phân đến dọn lá, trong khi sản phẩm dành cho xuất khẩu phải đạt những tiêu chuẩn cụ thể. Cây mía thu hoạch cần có độ đường từ 15 độ trở lên, lóng dài tối thiểu 12 cm, mắt thưa, thân to, dáng thẳng, vỏ sáng màu và không bị sâu bệnh.
Những yêu cầu đó kéo theo thay đổi trong từng khâu sản xuất. Người trồng phải tuân thủ quy trình từ lúc xuống giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, nấm hại cho đến lựa chọn thời điểm bóc lá.
Mùa mưa bão cũng đặt ra một yêu cầu khác đối với người trồng mía. Để giữ thân cây thẳng, hạn chế đổ, gãy hoặc cong, các hộ phải đóng cọc và chăng dây bảo vệ, đồng nghĩa với việc tăng thêm chi phí và công lao động.
Đổi lại, người dân hướng tới những cây mía đáp ứng yêu cầu về chất lượng và hình thức. Các hộ còn áp dụng phương thức canh tác hữu cơ, trong đó ông Hoa cho biết: “Để tăng độ ngọt cho cây mía, chúng tôi chỉ được bón bằng phân gà đã hoai mục, tuyệt đối không sử dụng phân hóa học hay bất kỳ loại phân bón vô cơ nào khác.”
Tại xã Vân Du hiện có 82 ha mía, trong đó hơn 10 ha ở xóm Đô Diễn đã được liên kết với doanh nghiệp để phục vụ xuất khẩu. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hải, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Vân Du, xóm Đô Thành có truyền thống trồng mía nhiều năm và địa phương có điều kiện tự nhiên phù hợp với loại cây này.
Từ một loại hoa màu quen thuộc, cây mía đang trở thành cây trồng chủ lực có vai trò trong sản xuất nông nghiệp của địa phương. Việc tham gia chuỗi xuất khẩu cũng đặt người trồng trước yêu cầu sản xuất an toàn, đồng đều và kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm.
Ông Hoàng Đức Nga, 42 tuổi, Chi hội trưởng Chi hội nông dân xóm Đô Diễn, là người kết nối để cây mía địa phương có cơ hội tiếp cận thị trường nước ngoài. Theo ông, tham gia chuỗi giá trị xuất khẩu có thể từng bước thay đổi cách sản xuất của nông dân, hướng tới trồng mía an toàn và bền vững.
Ông Nga mong muốn chính quyền địa phương tiếp tục hỗ trợ việc kết nối với doanh nghiệp xuất khẩu, qua đó tạo đầu ra ổn định và giảm những rủi ro mà người trồng có thể gặp phải khi giá thị trường biến động.
Ông Mã Xuân Uyên, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Du, cho biết việc người dân liên kết với doanh nghiệp để trồng mía phục vụ xuất khẩu bắt đầu từ năm 2025. Bước đầu, mô hình được đánh giá có giá trị và tiềm năng, vừa mở thêm đầu ra cho nông sản vừa nâng hiệu quả kinh tế, đồng thời tạo thêm việc làm ở các khâu thu hoạch, vận chuyển và sơ chế.
Những cây mía đạt yêu cầu sau thu hoạch được chặt khúc, hút chân không trước khi xuất khẩu. Phía sau một sản phẩm như vậy là chuỗi công việc bắt đầu từ ruộng mía, nơi người nông dân phải thay đổi cách trồng để đáp ứng những tiêu chuẩn của thị trường.
Để duy trì đầu ra và tăng sự gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ, xã Vân Du đang xúc tiến thành lập tổ hợp tác, sau đó hướng tới thành lập hợp tác xã trồng mía. Địa phương cũng dự kiến quy hoạch vùng mía xuất khẩu và xây dựng hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng nhằm truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dịch bệnh và đáp ứng điều kiện của các thị trường lớn.
Với diện tích liên kết hiện có và kế hoạch tổ chức lại sản xuất, cây mía ở Vân Du đang có thêm một hướng đi ngoài thị trường tiêu thụ truyền thống. Người nông dân không chỉ bán sản phẩm sau thu hoạch mà phải tham gia sâu hơn vào quy trình để tạo ra những cây mía đáp ứng yêu cầu của chuỗi xuất khẩu.
